reportage pride walk

Activistische Pride Walk is voor iedereen, van jonge transgenders tot het Leger des Heils

Deelnemers aan de Pride Walk bij het Rijksmuseum, op de eerste dag van het negen dagen durende festival Pride Amsterdam 2019. Beeld ANP

Zaterdag is in Amsterdam de zesde Pride Walk gehouden, de ‘activistische’ tegenhanger van de befaamde botenparade die volgende week plaatsvindt. De mars staat in het teken van de Stonewall-rellen, die vijftig jaar geleden in New York het begin van de Pride-beweging betekende. ‘Homo’s en hetero’s zijn niet hetzelfde, maar wel gelijk.’

Vijf weken geleden maakte hij nog deel uit van een ludieke actie in Tbilisi: een drone met regenboogvlag vloog over het parlementsplein, precies op het moment dat de Georgische oligarch Levan Vasadze zijn homofobe toespraak hield.

Nu staat Hans Verhoeven hier, onder de Westertoren in Amsterdam, waar hij voor de zesde keer de Pride Walk organiseert: een activistische mars voor de acceptatie van mensen met alle verschillende gender-identiteiten.

‘We willen zichtbaar zijn en daarmee onze positie opeisen in de maatschappij’, zegt Verhoeven, ‘maar vandaag lopen we vooral voor iedereen die niet mee kán lopen.’ Hij doelt daarmee op de 74 ‘vlaggen van schaamte’ die deze zaterdag worden meegedragen als symbool voor de landen waar ‘anders-zijn’ verboden is en mensonterende straffen kent.

De ‘vlaggen van schaamte’ van landen waar ‘anders-zijn’ verboden is. Beeld ANP

Een bont gezelschap dat uitgroeit tot zo’n 15 duizend man, bevolkt zaterdagochtend het plein waaraan het roze granieten Homomonument grenst. Er worden buttons, T-shirts, vlaggen en flesjes water tegen de hitte uitgedeeld. Uit grote geluidsboxen schalt stampende housemuziek van dj Raphaella Brown, waarbij deelnemers dansen op straten en terrassen en op de kades rond de gracht. Soms excentriek uitgedoste mannen en vrouwen dragen borden met teksten als ‘Today’s fight is tomorrow’s freedom’ en ‘Samen staan we sterk.’

Stonewall-rellen

‘Hallóó! Wat fantáástisch dat jullie er allemaal zijn!’ brult voorzitter Frits Huffnagel van de stichting die Amsterdam Pride organiseert vanaf het podium door een versterker die zijn werk goed doet. ‘Het is vijftig jaar na Stonewall, en ik ben niet bereid om ook maar één millimeter op te geven van wat destijds voor ons is bereikt!’

Luid applaus valt hem ten deel.

De Stonewall-rellen, die in de zomer van 1969 in New York uitbraken en waarbij homo’s en travestieten voor het eerst terugvochten tegen de vernederingen en het geweld van de politie, zijn dit jaar het thema van Pride Amsterdam. ‘Maar we zijn hier ook voor gelijkheid in het algemeen’, zegt de 14-jarige Shoana Tijhaar – ‘ik ben trans’ – van de jongerenorganisatie Youth Pride, die met kleurrijke transgendertekens op haar wangen de linkerzijde van een lang spandoek vasthoudt.

Burgemeester Femke Halsema houdt een toespraak bij de Pride Walk. Beeld ANP

Waar de een spreekt van ‘het riedeltje’ of ‘dat gekke alfabetje’, heeft burgemeester Halsema het consequent over ‘lhbtiq-plus’. Haar toespraak is doorspekt met die term en schalt over de Westermarkt: ‘Homo’s en hetero’s zijn niet hetzelfde, maar wel gelijk.’ Die uitspraak heeft ze voor de gelegenheid van Pride Walk-organisator Hans Verhoeven ‘gestolen’, die namens het Amsterdams gemeentebestuur de Frans Banninck Cocq-penning krijgt uitgereikt vanwege zijn verdiensten voor de gelijkheidsstrijd. Als Verhoeven de burgemeester voor het gebaar wil bedanken, krijgt hij achter de microfoon even geen woord uit zijn keel en schiet hij vol.

Opnieuw gejoel en applaus.

Terwijl sprekers en zangers onder de Westertoren de brandende zon trotseren, wordt op de Westermarkt een regenboogvlag van ruim 25 meter lang uitgerold over de trambaan, door een groep met het opdruk ‘Keiroze Amersfoort’ achterop hun roze T-shirts. ‘Kun je vragen of ze de tram tegenhouden?’ vraagt een politieman door de portofoon op zijn schouder. Iemand van de organisatie komt door de mensenmassa aanfietsen op zijn mountainbike en schreeuwt: ‘Dit is de allerlaatste keer, Mayla, die tram gaat erdoor!’ Hij blaast hard op een fluit, waarna de regenboogvlag aan twee zijden wordt beetgepakt en van de rails weggetrokken. Rinkelend rijdt tram 17 over het spoor, waarna de vlag joelend weer over het tramvak wordt getrokken.

Activistische tegenhanger

De Pride Walk markeert het begin van een week vol festiviteiten en is een ‘activistische’ tegenhanger van de botenparade volgende week zaterdag, waarmee bedrijven en organisaties hun solidariteit betuigen en verder vooral feest wordt gevierd. De Walk daarentegen wil een podium zijn voor alle verschillende organisaties die een boodschap uitdragen. Bijzonder is dat het conservatieve Leger des Heils dit jaar voor het eerst meeloopt, zelfs met een orkest. ‘Gods liefde is er voor ieder mens. Dan moet je dat als organisatie ook laten zien’, vindt heilsoldaat Margot Merts. ‘Daarom lopen we mee. Maar we vragen ook aan de lhbt-gemeenschap om ons tijd te geven dit verder wereldwijd te ontwikkelen.’

Beeld ANP

Achter het spandoek ‘Psychiaters voor diversiteit en inclusie’ lopen zes psychiaters, onder wie Cobie Groenendijk en Ben Ruesink. Ze schetsen het zwarte verleden van de psychiatrie met betrekking tot homoseksualiteit. ‘Pas in 2016 heeft de World Psychiatry Association gezegd dat psychiaters homoseksualiteit niet als ziekte maar als normale variatie van menselijke seksualiteit moeten zien’, zegt Groenendijk. ‘Ja, dat is kort geleden, maar dit geldt ook voor psychiaters in landen als Iran, Angola en Afghanistan.’

Ruesink merkt op dat in de psychiatrie maar heel weinig over seksualiteit wordt gesproken, ‘eigenlijk alleen als het gaat om bijwerking van pillen of illegaal gedrag, zoals zedendelicten – dat is toch gek?’

Ze benadrukken dat alles hier in Nederland juridisch goed geregeld lijkt, maar ‘we moeten jaarlijks nog steeds constateren dat onder lhbt’ers meer psychische klachten, depressie en suïcidaliteit voorkomen. Dat komt toch door dat stigma’, zegt Groenendijk. ‘Dat willen we niet, en daarom lopen we mee.’

Pride als erfgoed

Zaterdag is Pride Amsterdam bijgeschreven in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, die bijdraagt aan bewustwording van het belang van dit erfgoed – in dit geval de Pride-gemeenschap. Een selectie van die lijst kan door Nederland worden voorgedragen voor opname in de lijst voor immaterieel erfgoed van Unesco, dat opgenomen erfgoed actief in stand houdt en beschermt.

Meer lezen over Pride

Na de legalisatie van het homohuwelijk is Nederland lui geworden, vindt de nieuwe COC-voorzitter Astrid Oosenbrug. Het is aan haar om Nederland weer uit het peloton en in de kopgroep te krijgen.

Een slagveld zette aan tot de eerste Pride: ‘We staken prullenbakken in de fik en gooiden die door de ruiten’. De Volkskrant blikt terug op die avond in gaybar Stonewall Inn met Tree Sequoia (80), die erbij was.

Het is de bar waar ’s werelds eerste Gay Pride begon: Stonewall Inn in New York. Vijftig jaar na dato trekt de optocht opnieuw door The Village en Chelsea. Het rebelse van toen is er niet meer, alles is keurig, hip en glimmend. ‘Goddank hebben we de drag nog.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden