Activisten in VS: geef chimpansee mensenrechten

AMSTERDAM - Amerikaanse dierenactivisten proberen de rechter in New York zo ver te krijgen dat hij chimpansees erkent als persoon voor de wet. Door de mensapen 'personhood' te verlenen, zouden fundamentele mensenrechten op hen van toepassing worden, zoals het recht in vrijheid te leven en niet te worden opgesloten. Een juridisch novum met verstrekkende gevolgen.


Actiegroep Nonhuman Rights Project wil met de proefprocessen vier chimpansees bevrijden uit 'gevangenschap' en naar een primaatvriendelijk asiel overbrengen. Deze week werden zaken aangespannen namens Tommy, die in een kleine kooi zit opgesloten met alleen een tv als gezelschap, en Kiko, die in een hok in een asiel zit. Vandaag volgt een zaak namens twee chimps die door een universiteit op Long Island als proefdier worden gebruikt.


Het gaat de actiegroep (met in het bestuur primatenonderzoekster Jane Goodall) echter vooral om dierenrechten. Kern van de zaak is volgens oprichter Steven Wise dat chimpansees 'autonome' wezens zijn. Ze zijn intelligent, hebben zelfbewustzijn en complexe emoties zoals empathie. 'Ze zijn in staat zelf te kiezen wat voor een leven ze willen leiden', aldus Wise tegenover persbureau AP. En daarmee zijn het personen in de zin der wet.


De groep treedt met haar actie in de voetsporen van radicale pleitbezorgers van dierenrechten als de Australische filosoof Peter Singer. Maar zij knoopt ook aan bij juridische precedenten. Zo kunnen dieren in de VS al rechtspersonen zijn die geld kunnen erven, zoals ook bedrijven dat kunnen. Nonhuman Rights Project heeft dan ook al trustfondsen opgezet voor de vier chimpansees.


Filosoof en politicoloog Erno Eskens, auteur van Democratie voor dieren: een theorie van rechtvaardigheid, vindt dat de Amerikanen een goed punt hebben. 'Het lijkt me redelijk dat je dieren rechten verleent. Je kunt strijden over de definitie van wat een persoon is, maar dat dieren eigen wensen hebben en een eigen levensagenda, is aantoonbaar.'


Mensen en dieren verschillen minder dan mensen vaak denken, maar worden door de wet ongelijk behandeld, aldus Eskens. 'Mensen hebben rechten. Voor dieren geldt alleen zorgplicht, zoals voor een ding. Mensen die wilsonbekwaam zijn, bijvoorbeeld omdat ze in coma liggen, blijven een rechtspersoon, maar dieren zijn dat niet. Dat is ongelijke behandeling van soorten, soortisme.'


Wise verwacht niet de rechtszaken te winnen. Hij gaat zeker in beroep. 'Dit zijn de eerste processen in een lange reeks, die zullen morrelen aan de wettelijke status van ding van niet-menselijke dieren zoals chimpansees.' Als het lukt voor chimpansees, volgen andere autonome diersoorten zoals gorilla's, orang-oetans, dolfijnen en olifanten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden