Activisme

Stichting Urgenda wil de Nederlandse staat dagvaarden. Als de uitstoot van broeikasgas niet met 40 procent wordt teruggebracht, is dat volgens Urgenda namelijk een schending van de mensenrechten. Via de rechter willen zij daarom duurzaam beleid afdwingen. Maar, benadrukt voorzitter Marjan Minnesma, het is niet de bedoeling om op de stoel van het kabinet te gaan zitten: 'Wij gaan ze niet vertellen hoe ze de klimaatdoelen moeten halen.'


Dat laatste is briljant: het hele probleem is namelijk niet het reduceren van uitstoot - daar is niemand tegen - maar de manier waarop die reductie wordt bereikt. Dat is heel duur, en gaat dus onherroepelijk ten koste van iets anders. Onderwijs bijvoorbeeld, of ontwikkelingshulp. Daarover zwijgen maakt zo'n actie, behalve gratuit en kansloos, ook een beetje vals.


Waarom is activisme toch vaak zo lelijk?


Ook dat arme Greenpeace-personeel, als piraten opgesloten in een Russische cel, heeft iets irritants. Met rubberbootjes een boorplatform van Gazprom bestormen is volkomen zinloos, en eerder roekeloos dan moedig: alsof je met veel tamtam over het hek van de dierentuin klimt en pingpongballetjes naar een slapende beer gaat smijten - en dan minister Timmermans belt als het dier ontwaakt. Natuurlijk hebben die mensen recht op een eerlijk proces, maar dom zijn ze wel.


Wat niet helpt, is dat activisten altijd denken dat ze voor honderd procent gelijk hebben, en dus niet meer hoeven te redeneren. Dat wordt soms aangezien voor daadkracht, maar komt voort uit berusting in het feit dat hun argumenten niet werken. Daardoor stralen de 'ludieke acties' van politieke partijen als de SP en de PVV ook altijd zo'n geestelijke armoede uit.


Verontwaardiging is sowieso niet aantrekkelijk: het voelt nobel, maar iedereen ziet dat je hoofdzakelijk je gekrenkte rechtvaardigheidsgevoel aan het bevredigen bent. Wie die emotie niet onder controle krijgt, is gedoemd tot activisme. Het is dan ook een klein wonder dat voormalig Greenpeace-man Diederik Samsom het zo ver heeft kunnen schoppen.


Is activisme dan nooit goed? Wat als die bootjesactie om de Russische antihomowet ging, en die dagvaarding over het afluisteren van journalisten door de AIVD, zou dat iets veranderen?


Ja. Niet omdat activisme alleen mag als je gelijk hebt, maar omdat er een groot verschil is tussen het verkondigen van politieke standpunten over bijvoorbeeld het milieu, en verzet tegen onderdrukking. Dát maakt activisme vaak zo lelijk: het suggereert onderdrukking, ook als die er niet is.


En nee, het is niet zo dat je met de beste argumenten altijd je zin krijgt in een vrije samenleving. Heel frustrerend. Maar als je wilt dat mensen je serieus blijven nemen, zul je het toch echt gewoon wat beter en wat vaker moeten uitleggen. En vooral niet je verlies toegeven door jezelf aan een hek te ketenen.


TWITTER: @JVHREVE

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden