Actief herstellen is wel zo prettig

‘Ik roep weleens dat we de patiënten die een grote buikoperatie ondergaan onnodig pesten’, verzucht de Maastrichtse chirurg Kees Dejong....

Met vier andere Europese academische centra en gespecialiseerde chirurgieafdelingen ontwikkelde Dejong een nieuwe aanpak voor patiënten die een grote darmoperatie ondergaan. Een kwart van de Nederlandse ziekenhuizen werkt inmiddels volgens de nieuwe aanpak. De resultaten stemmen Dejong zeer tevreden. Want de ligduur na een grote darmoperatie is in deze ziekenhuizen vrijwel gehalveerd. De maagsonde kan er direct na de operatie uit en de patiënt krijgt vlak voor en vlak na de operatie eten en drinken. De kern van de aanpak is dat de patiënt rond de operatie zo goed mogelijk gevoed blijft. ‘De weerstand van de mens komt uit de darm’, vertelt Stephan van der Hagen van het Refaja-ziekenhuis in Stadskanaal, een van de deelnemende ziekenhuizen. ‘Als je de darmen leegmaakt en met een sonde alle lichaamssappen en zouten uit het lichaam zuigt, wordt de patiënt heel slap en beroerd en vertraag je het herstel.’

Het heeft Dejong samen met het Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg, CBO, twee jaar gekost om de 26 deelnemende ziekenhuizen ‘om te turnen’.

‘Chirurgie is een dogmatisch vak. Je hebt het leven van een patiënt in je hand. Drie tot tien procent van de patiënten overleeft een grote darmoperatie niet. Dat maakt ons terughoudend bij vernieuwingen’, licht Dejong toe.

De nieuwe aanpak die Dejong met zijn Europese collega’s ontwikkelde is niet gebaseerd op gewoonten en traditie, maar op wetenschappelijke inzichten. Bijvoorbeeld dat een patiënt best tot 2 uur voor de operatie vloeibaar voedsel mag nuttigen. De angst van anesthesisten dat de patiënt tijdens de narcose overgeeft, waardoor de maaginhoud in de longen terecht kan komen, is eigenlijk achterhaald, meent Dejong.

En dat geldt ook voor de gewoonte om de darmen helemaal schoon te maken uit angst dat poep in de buik tot infecties leidt. ‘Je krijgt de darmen toch niet helemaal bacterievrij’, meent Dejong.

Patiënten die geen honger en dorst hebben zijn minder onrustig en minder bang, merkte Stephan van der Hagen van het Refaja. ‘Dat wisten we al van kinderen. Maar dat is bij volwassenen dus net zo.’

Zijn patiënten zijn blij met de nieuwe aanpakt. ‘Of je na 6 of na 10 dagen naar huis mag, dat maakt nogal wat uit’, aldus de chirurg. Dat het ziekenhuis daar ook voordeel bij heeft is meegenomen.

Sommige patiënten moeten er wel aan wennen dat ze actief moeten meewerken aan hun herstel, heeft Heleen Tijink gemerkt, projectleider bij het kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg, CBO. ‘De dag van de operatie moet de patiënt als het enigszins kan al uit bed – in ieder geval rechtop zitten. Door stilliggen gaat je conditie achteruit en komt het darmstelsel niet op gang.’ Meteen de eerste dag na de operatie moet de patiënt twee keer drie uur het bed uit. ‘Dat botst met het verwachtingspatroon. Herstellen is hard werken en niet achterover liggen.’

De betrokken chirurgen verwachten dat de nieuwe aanpak ook effect zal hebben op andersoortige operaties. In het Refaja ziekenhuis krijgt nu iedereen die geopereerd wordt tot twee uur van tevoren voedsel in de vorm van een drankje met veel koolhydraten. ‘De buikspoeling zal praktisch verdwijnen’, voorspelt Stephan van der Hagen. ‘Dat is enorme winst voor de patiënt. Vier liter water drinken en daarna eindeloos aan de diarree is geen pretje.’

De maagsonde, waarmee de maag nog dagen na de operatie wordt leeggezogen, kan wat Van der Hagen betreft ook het museum in. ‘Want met een maagsonde kun je niet eten. En zonder eten word je niet beter.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden