Actie Saoedi's in Bahrein wekt woede bij sjiieten

AMSTERDAM - Saoedi-Arabië is doodsbang voor een sjiitische machtsovername in Bahrein. Maar de Saoedische interventie in het Golfstaatje en de keiharde onderdrukking van de protesten, heeft sjiieten wereldwijd woest gemaakt. Van aartsvijand Iran tot Libanon en Irak, zijn de Saoedische heersers het mikpunt van sjiitische protesten. Zelfs in eigen land, een unicum.


Sjiieten in het olierijke oosten van Saoedi-Arabië gingen woensdag de straat op uit solidariteit met de broeders in Bahrein. De beelden die donderdag opdoken van Bahreini's die van korte afstand werden neergeschoten door de oproerpolitie, zijn nog meer olie op het vuur.


'Ik roep op tot een einde aan het bloedvergieten en het geweld', zei de vooraanstaande sjiitische geestelijke Hassan al-Saffar in het Saoedische Qatif. Sjiitische onrust in eigen land is het laatste wat het Saoedische koningshuis nodig heeft.


Het hardhandig neerslaan van de roep in Bahrein om hervormingen, heeft de soennitisch-sjiitische spanningen in de regio verscherpt. Meer dan ooit dreigt Bahrein, een van de drie landen in de regio met een sjiitische meerderheid, een speelbal te worden van Saoedi-Arabië en Iran.


Ook donderdag vervolgden het Bahreinse koningshuis en het leger hun politiek van de harde hand. Zeker zeven sjiitische oppositieleiders werden opgepakt wegens het 'aanzetten tot moord'. De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN, Navi Pillay, hekelde het omstreden optreden van de ordetroepen. 'Schokkend en illegaal gedrag', aldus Pillay. De leider van de grootste sjiitische oppositiegroep riep op tot een VN-onderzoek en het vertrek van de ruim duizend Saoedische militairen.


De Bahreinse crisis, die ook de fricties tussen de VS en bondgenoot Saoedi-Arabië heeft blootgelegd, is koren op de molen van Iran. Teheran wordt er al jaren door Riyad en Manamah van beschuldigd de sjiieten in Bahrein op te stoken. Iran ontkent echter achter de recente onrust te zitten. Zelfs de Amerikaanse minister van Defensie Gates moest dit weekeinde erkennen dat dit waar was.


De grote sjiitische demonstraties in de regio versterken echter het beeld van een soennitisch-sjiitische strijd. Dit tot grote onvrede van de VS, die voorzichtig optreden. Tekenend is dat ook Irak, een bondgenoot van de VS, de heersers in Riyad en Bahrein flink op de korrel neemt.


Officieel zijn Irak en Saoedi-Arabië bondgenoten. Van Bagdad tot Karbala demonstreerden donderdag duizenden sjiieten tegen de behandeling van hun geloofsgenoten in Manamah. 'Ja tegen Bahrein', riepen aanhangers van de sjiitische stokebrand Moqtadah al-Sadr in Bagdad. 'De machthebbers in Saoedi-Arabië zijn moordenaars.'


'Dit kan leiden tot het aanwakkeren van de sektarische spanningen in de regio', aldus de Iraakse premier Nouri al-Maliki over de Saoedische interventie. Iran, dat donderdag zijn ambassadeur terugtrok uit Manamah, beziet het allemaal met grote tevredenheid. De harde aanpak van Bahrein kan de sjiieten radicaliseren en in de handen drijven van Teheran.


Reden waarom de Iraanse president Ahmadinejad zich nu opstelt als kampioen van de democratie. 'Het is onmogelijk een populaire opstand te stoppen met de inzet van buitenlandse legers', aldus Ahmadinejad woensdag.


De publicist Ray Takeyh noemt het beeld dat Riyad koestert dat in Bahrein een sjiitische opmars wordt gestopt, verkeerd. 'De opstand in Bahrein gaat over een arme en buitengesloten meerderheid die politieke rechten en economische rechtvaardigheid wil', aldus Takeyh, die is verbonden aan de Amerikaanse denktank Council on Foreign Relations.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden