'Acteren is vervanging voor geloof'

Juliette Binoche verkoopt chocola in godvrezende negorij. 'Er zijn dommere onderwerpen te bedenken.'Erotische werking van bonbons in 'Chocolat'..

Heel even, luttele seconden, verdwijnt de professionele lach uit het gezicht. Hoezo laat Lasse Hallströms Chocolat Europa zien zoals Amerikanen dat graag hebben? 'Chocolat is geregisseerd door een Zweed. In de cast zitten een Franse, Zweedse en Engelse actrice. Wat is dan typisch Amerikaans?'

Nou. De art direction misschien? Met zijn pittoreske straatjes en vele stokbroden? Of het scenario, waarin een clericus in het geniep naar ontblote kuiten gluurt?

'Dat vind ik te makkelijk. Chocolat is een sprookjesvertelling. Daarbij past een blijmoedige stijl. Lichtvoetig bijgestuurd realisme.'

Juliette Binoche houdt niet van prietpraat. De actrice denkt bij voorkeur hardop. Als zij spreekt, schieten gedachten over God en communisme zomaar voorbij, totdat ze beseft dat de duur van het gesprek slechts een half uur is. 'Dát is Amerikaans: aan acteurs vragen met journalisten te praten, en vervolgens schema's maken die een onderhoud onmogelijk maken. Tegen zoveel efficiency kan ik niet op.'

In Chocolat speelt Binoche een onafhankelijke, alleenstaande moeder. Zij vestigt zich als chocoladeverkoopster in een godvrezende negorij, waar de dominee haar al snel als vijand beschouwt. Vianne kleedt zich namelijk net iets minder bedekt dan gewenst, en ze vertelt aan klanten verhalen over de bevrijdende (lees: erotiserende) werking van bonbons.

'Een moraliteit', noemt Binoche de Amerikaanse productie. 'De film pleit voor vrijheid en wijst vooroordelen en dogma's af. Op lichtvoetige wijze. Er zijn toch dommere onderwerpen te bedenken.'

De film leverde de Française inmiddels een Oscar-nominatie op, vier jaar nadat ze de grote filmprijs (beste vrouwelijke bijrol) al eens kreeg voor haar rol in The English Patient. Amerika houdt van Binoche, zolang haar gezicht maar straalt. De Europese arthouse-heldin - hoofdrollen bij Godard, Kieslowski, Doillon, Carax en recent Haneke - geldt in Hollywood en omgeving niet als tragedienne. In de Verenigde Staten wordt zij gecast als een Europese droomvrouw. Sfinxsachtig, eigenwijs en indien nodig, zoals in Chocolat, uitgekiend gedecolleteerd.

'Ik kijk niet naar hoe ik overkom. Acteurs zijn opportunistisch. Normaal gesproken vind ik de regisseur het belangrijkst. Maar soms gelden andere redenen. Op het moment dat ik in Amerika wil werken, maakt een Amerikaanse productie bij mij meer kans dan een aanbod uit Nederland.

'Wie artisticiteit inruilt voor entertainment leidt trouwens niet meteen een minder artistiek leven.'

Acteren is, zegt ze plotsklaps, een vervanging voor het geloof. 'Ik wilde als kind naar de katholieke kerk, net zoals alle andere kinderen. De verhalen en de sfeer trokken me. Ik zag de kerk als een ideale gids, die iedereen de weg wees behalve aan mij. Dat gemis probeer ik met mijn rollen te compenseren.' Ze mocht niet naar de kerk van haar vader, een fervent communist. 'Religie was taboe. Geloven werd in mijn jeugd als iets middeleeuws beschouwd. De communisten hadden hun eigen waarheid. Dachten ze.'

Haar keuze voor Chocolat heeft te maken met dat religieuze bewustzijn, benadrukt ze. Het tijdelijke verblijf in New York is zeker niet, zoals wordt beweerd, een vlucht voor de afwijzende reacties in Frankrijk op Code Inconnu, de ontregelende film van Michael Haneke waarvan Binoche de initiatiefnemer is.

'Ik wil alles doen. Grote producties en kleine dingen. Roem en records zijn bijzaken. Anders was Code Inconnu een verkeerde keuze. Maar ik ben er juist trots op, ook al zijn de bezoekersaantallen minimaal. Het geeft me voldoening mee te werken aan een film die mensen aan het denken zet. Dat neemt niemand me af. De Franse critici zeker niet.'

Binoche perfectioneerde haar Engels om haar werkterrein uit te breiden. Van Haneke via Lasse Hallström naar Walter Salles - die variëteit zoekt ze. 'Ik kan door mijn tweetaligheid op veel plekken terecht. Maar Frankrijk blijft de basis, de plek waar ik met mijn gezin thuis ben. Er is geen aanbod denkbaar dat mij definitief naar Amerika brengt. Daarvoor ben ik in mijn kinderjaren te lang onthecht geweest.'

De afgelopen maanden speelde Binoche op Broadway in Harold Pinters Betrayal. Haar naam op het affiche bombardeerde de voorstelling op voorhand tot hottest ticket in town. 'Ik ben filmactrice, maar mijn hart gaat in de eerste plaats uit naar het toneel. Het theater is iets van het hele lijf. Het vraagt om uiterste concentratie, uren achter elkaar. Dat is bevrijdend en uitdagend, in vergelijking met de kote spanningsbogen op de filmset.'

De jubelstemming rondom haar Broadway-debuut maakte haar niet verslaafd aan New York. 'Ik kijk met verbazing naar de fobieën van de Amerikanen. De angst om dik of vergiftigd te worden heeft de angst voor de duivel vervangen. Religie is hier gereduceerd tot de vraag of je Cola, Cola Light of water bestelt. Dat is nogal karig vergeleken met de zogeheten kletspraat uit de bijbel.'

Chocolat is vanaf donderdag in de bioscoop te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden