INTERVIEW

Acteren blijft eerste liefde van Carine Crutzen

Het schrijven is erbij gekomen, maar acteren blijft de eerste liefde van Carine Crutzen. Nu in de klassieker van Edward Albee.

Carine Crutzen. Beeld Frank Ruiter

George of Martha? (1)

'Martha. Ook al speel ik een duivel of een moordenaar, ik verdedig het personage dat ik speel. Martha en George zijn de hoofdpersonages in Wie is er bang voor Virginia Woolf, het toneelstuk dat in 1962 is geschreven door Edward Albee. Martha heeft absoluut dominante, bitchy kanten, maar ze is ook humoristisch en lief. George, gespeeld door Warre Borgmans, is heel tevreden met een boek in zijn stoel. Hij verlangt minder van het leven.

'Wie is er bang voor Virginia Woolf is hét toneelstuk over de liefde. George en Martha zijn al 23 jaar getrouwd. Martha is teleurgesteld in haar leven en in bepaalde opzichten ook in George. Onder invloed van drank en in het gezelschap van het jonge stel Nick en Honey, gespeeld door Dragan Bakema en Yara Alink, maken ze elkaar af, tot op het bot. Veel mensen vragen zich af: waarom gaan ze niet uit elkaar? Maar ik snap heel goed dat ze niet uit elkaar gaan. Ze hebben namelijk ook redenen om van elkaar te houden; ze zijn toch een veilige haven voor elkaar. Die liefde zie je aan het einde, als ze kaal, leeg en ontmaskerd toch weer met elkaar zijn. Wie is er bang voor Virginia Woolf gaat over de vragen: wat zijn wij waard? Wat blijft er van je over als je elkaar niet spaart?'

Heerlen of Haarlem?

'Ik ben iemand uit het zuiden, dat is voor mij niet zozeer Heerlen, maar Limburg. Ik heb vier jaar op de Toneelschool in Maastricht gezeten, die stad is mij dierbaarder. In Heerlen heb ik wel voor het eerst op het podium gestaan, opgetreden met een bandje en ben ik mijn eerste liefde tegengekomen.

'Ik heb een jaar psychologie gestudeerd, maar wilde toch naar de toneelschool. In mijn katholieke familie werd veel gezongen, dus daar werd niet heel vreemd van opgekeken. Mijn vader was wel bezorgd over hoe ik in mijn levensonderhoud zou gaan voorzien. 'Meisje, je hebt gymnasium gedaan, ga nou toch studeren!' Mijn moeder zei: 'Eindelijk!' Zij wist allang dat ik dit wilde. Mijn vader was vervolgens wel de eerste die trots op me was toen het goed ging.

'Haarlem is voor mij de stad waar mijn kinderen opgegroeid zijn. Het is een fantastische stad, maar Limburg is het land waar ik vandaan kom.'

George of Martha? (2)

'Als het stuk begint, denken Warre en ik in de coulissen: we springen weer met doodsverachting op deze trein. Het is een ontzettend intensief stuk om te spelen, er zitten geen twee minuten bij waarin je achterover kunt leunen.

'Bij het acteren gebruik ik alles wat ik in mij heb, dus zeker ook mijn eigen leven. In sommige opzichten lijk ik op Martha. Ik ben ook heftig qua karakter, en fel, maar wel een tandje minder dan zij. We verschillen ook op een aantal vlakken. Martha is de vrouw van, heeft geen eigen carrière. Ik ben bij uitstek iemand die haar eigen gang gaat.

'Ik ben al 33 jaar samen met Nico (de Vries, acteur en regisseur, red.). Bepaalde mechanismen die zich in de langdurige relatie tussen George en Martha voordoen, komen mij ook bekend voor: dat de een voor de ander begint te denken, dat je elkaar op momenten heel erg kunt haten en daarna weer intens van elkaar kunt houden.'

The Post Online of NRC Handelsblad?

'The Post Online. Het is niet helemaal met elkaar te vergelijken, want NRC is een kwaliteitskrant en The Post Online een dwarse blog, begonnen door Bert Brussen. Ik vond Bert een onwijze schreeuwlelijk - dat is hij online ook vaak. Ik heb hem via Twitter leren kennen en ik heb veel waardering voor zijn initiatief. Het zou een rechts blog zijn, maar je kunt er ook linkse stukken vinden, wat de begrippen rechts en links tegenwoordig ook mogen betekenen. Ik heb er bijvoorbeeld een artikel geschreven waarin ik de bezuinigingen op cultuur bekritiseer.

'Ik ben het lang niet altijd eens met wat op The Post Online verschijnt, maar dat is inherent aan een opiniesite. De felle toon schudt mensen wel wakker. Ik vind dat goed: we zijn te braaf geworden in Nederland.

'Ik ben blij met iemand als Annabel Nanninga, die voor The Post Online schrijft. Zij bedrijft polemiek, dat is een genre met scherpe stijlvormen. Ik vind het vreemd dat satire, overdrijving en verheviging bij columnisten vaak niet herkend worden, terwijl dat bij cabaretiers als Hans Teeuwen en Youp van 't Hek wel zo is.

'Ze gebruikte het woord 'dobberneger' om te beschrijven hoe die mensen op zee dreven en dat daar niets aan gedaan wordt. De verontwaardiging daarover vind ik stompzinnig. In plaats van gekwetst te zijn door de toon, kun je ook naar de context kijken: ze omschrijft de situatie. Bootjes met donkere mensen die daar dobberen en wij doen daar niets aan.

'Objectieve journalistiek bestaat niet, want je neemt altijd je eigen mening mee in een stuk, maar je moet wel zo objectief mogelijk zijn. Ik vind dat kwaliteitskranten dat onvoldoende doen. In de Volkskrant stond laatst de tweede vrouw van de PVV, Vicky Maeijer, op de voorpagina. In het artikel stond: 'Zij is blond als Marine le Pen.' Dat is in de gedachte van: we doen wel iets aan de PVV, maar we gaan natuurlijk wel laten merken dat we helemaal niet voor de PVV zijn. Ik vind dat beschamend, de lezer wordt op deze manier niet serieus genomen.'

Ouder worden: bestrijden of ondergaan?

'Ik zou het wel willen bestrijden, maar dat kan niet. Als plastische chirurgie je gezicht echt jonger zou kunnen maken, zou ik het best overwegen, maar vaak zien mensen er na een ingreep ouder uit dan daarvoor. Ik heb er verder niets tegen, iedereen moet vooral zelf weten of hij dat wil.

'Nu ik 56 ben, lijd ik niet dagelijks meer onder het ouder worden. Toen ik 50 was, had ik er meer moeite mee. Het is alsof ik over een hobbel van een leeftijd heen ben. Ik heb ook wel mazzel, denk ik. Ik heb goed haar en mag verder niet klagen.'

Schrijven of acteren?

'Ik ben actrice, dat is mijn vak, mijn eerste liefde. Ik houd van het groepsproces van het acteren en de discussies die daarbij horen. Het prettige van schrijven is dat je dat ook in je eentje kunt doen.

'Het schrijven is steeds meer naast mijn acteren gekomen. Ik heb de behoefte om wat mij bezighoudt in woorden te vatten. Ik heb over mijn vak geschreven voor het theaterblad Scènes, reisverhalen voor Happinez en Zin Magazine en incidenteel opiniestukken die over van alles kunnen gaan, onder meer voor de Volkskrant en The Post Online. Ik heb nu een eerste versie van een boek af, dat laat ik nu even liggen omdat ik te druk ben met spelen.

'In mijn boek heb ik 101 situaties en emotionele herinneringen opgeschreven die kriskras door mijn leven lopen in relatie tot mijn ouders. Geen wereldschokkende dingen, maar juist door de persoonlijke aard herkenbaar en universeel, denk ik. Over de inhoud van mijn boek wil ik nu verder niets kwijt, dat doe ik als het daadwerkelijk uitkomt.'

Oud Geld of Pleidooi?

'Oud Geld, een serie over een bankiersfamilie uit 1998, vind ik nog steeds heel goed. Dat komt door de dialogen, de acteurs en het camerawerk. Als ik scènes uit Pleidooi terugzie, denk ik: dat zou je nu gedateerd kunnen noemen. Dat heb ik bij Oud Geld niet.

'Met Pleidooi, een serie uit 1993 over een strafrechtadvocatenkantoor, schreven we in die tijd echt televisiegeschiedenis. Vroeger bestond er een groot verschil tussen filmacteurs en toneelacteurs. Filmacteurs hadden doorgaans geen toneelopleiding gedaan; mensen die op toneel stonden, vonden televisie beneden hun stand. Zij mengden niet.

'Een generatie van de filmacademie, met Mike van Diem, André van Duren, Willem van de Sande Bakhuyzen en Rogier Stoffers, en een groep van de toneelacademie, met Maria Goos, Gijs Scholten van Aschat, Peter Blok, Yvonne van den Hurk en ik, hebben toen het heft in handen genomen en zijn samen gaan werken. Dat leverde echt sterk drama op: meer als een film, minder statisch. Pleidooi is daar het eerste resultaat van.'

Wie is er bang voor Virginia Woolf gaat vanavond in première in Amsterdam. Voor de speellijst, zie: hummelinckstuurman.nl

CV Carine Crutzen

1961 Geboren in Heerlen
1973-79 Gymnasium in Heerlen
1980-84 Toneelschool in Maastricht
1990 Tv-serie De Brug
1993 Tv-serie Pleidooi
1998 Tv-serie Oud Geld
2007 Toneelstuk De geschiedenis van de familie Avenier
2009 Tv-serie Vuurzee
2010 Film Majesteit
2011 Toneelstuk De Kus
2012 Toneelstuk Gijsbrecht van Amstel
2016 Tv-serie De Zaak Menten

Carine Crutzen woont met haar man in Amsterdam. Zij hebben twee volwassen zoons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden