Achtervolgd door bedelbrieven

Is het belang van goede doelen groter dan de privacy van een donateur? Banken vonden van wel, en kregen een uitbrander....

Een Bussumse vrouw die de rekening van haar overleden moeder had overgenomen, werd ineens overstelpt door post van Stichting Vluchteling. Wat bleek? Haar moeder was een trouw donateur, maar nadat ze was overleden kreeg de stichting de bedelbrieven ineens retour. Stichting Vluchteling wendde zich daarop tot de Postbank om te vragen of mevrouw soms was verhuisd. Inderdaad, deelde de bank mee, het rekeningnummer heeft een ander adres gekregen. De Bussumse vrouw vond dat haar privacy was geschonden en wendde zich tot het College Bescherming Persoongegevens (CBP).

Die oordeelde deze week dat betalingsfabriek Interpay, de Postbank en de stichting Vluchteling buiten hun boekje zijn gegaan. Het doorgeven voor marketingdoeleinden van persoonlijke gegevens, van naam, adres en woonplaats NAW in jargon is verboden volgens de gedragscode van de banken. De praktijk om tegen betaling van vier eurocent per adres gegevens te controleren, wordt door zeker tien goede doelen toegepast en moet volgens het CBP direct worden bedigd.

Met de uitspraak raakt het college aan een fundamenteel probleem in de charitatieve sector. Door de stortvloed aan bedelbrieven hebben donateurs vaak schoon genoeg van de goede doelen, vertelt Esther Jacobs van de Donateursvereniging. 'Uit onderzoek blijkt dat 66 procent van de particulieren zich ergert aan ongewenste post. De post geeft niet alleen irritatie, het is ook nog geldverspilling.'

Een verhuizing is voor particulieren vaak het enige moment om aan alle ongewenste post te ontsnappen, vertelt Jacobs. 'Jezelf afmelden voor de post werkt onvoldoende.' Met verhuizen maakt een particulier wel schoon schip, zegt zij. 'Het zou dan raar zijn als goede doelen zo weer achter het nieuwe adres kunnen komen.'

Toch willen de banken de goede doelen graag blijven helpen om aan de nieuwe adressen te komen. Vandaar dat diverse organisaties na de uitspraak de koppen bij elkaar gaan steken om nieuwe gedragsregels te bepalen. Volgens de huidige regels van Interpay mogen banken gegevens controleren. Zo pogen de banken te voorkomen dat een rekeninghouder in problemen komt omdat een onbetaalde rekening naar een verkeerd adres is gestuurd.

Naast het belang van foutloos betalingsverkeer is er nog een andere reden om een goed doel te helpen, stelde Interpay in de klachtenprocedure bij het CBP. Interpay vindt dat het 'grote maatschappelijke belang van charitatieve instellingen, prevaleert boven het belang of het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene'.

'Deze afweging mag Interpay niet namens het individu maken', zegt een woordvoerder van toezichthouder CBP. 'Als de huidige gedragscode wordt overschreden, is dat bovendien niet in het belang van de banken. Het ondermijnt het vertrouwen.'

Volgens directeur Hein Blocks van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) moet er nu een discussie komen over de vraag wanneer het doorgeven van adresgegevens wel acceptabel is. 'Als er al enkele jaren een vaste betaalrelatie is, lijkt het mij geen probleem als een goed doel het nieuwe adres van de verhuisde persoon krijgt', zegt hij. 'Anders mist het goede doel klandizie.' Als een particulier echter eenmalig een donatie heeft gedaan, vindt de NVB het niet logisch om het adres te verstrekken.

'Het laatste wat we nodig hebben is meer vrijheid voor goede doelen om gegevens van particulieren te bemachtigen,' reageert Jacobs van de Donateursvereniging. 'De bescherming van donateurs is nu erg slecht. De branche moet juist veel beter in de gaten worden gehouden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden