'Achterstand bedrijven dreigt'

Voor het vijfde jaar op rij investeren Nederlandse bedrijven minder in onderzoek en ontwikkeling (R&D). Het concurrentievermogen van het Nederlandse bedrijfsleven dreigt daardoor achter te raken bij Europese hoogvliegers als Duitsland, Zweden en Zwitserland. En niet Eindhoven, maar Twente en de Achterhoek vormen de innovatiefste regio van Nederland.

AMSTERDAM - Dat blijkt uit de Erasmus Concurrentie- en Innovatie Monitor, een sinds 2006 jaarlijks door de Erasmus Universiteit gehouden onderzoek onder tienduizend bedrijven dat vandaag wordt gepresenteerd. De bedrijven investeren dit jaar 2 procent minder in research & development. Geld steken in onderzoek naar nieuwe of verbeterde producten is juist een belangrijke voedingsbodem is voor innovatie, zegt onderzoeksleider Henk Volberda.


'Nederland moet ervoor waken dat het technologisch gaat achterlopen. Zweden, Zwitserland, Finland en Duitsland geven gemiddeld 3 procent van het bruto binnenlands product uit aan R&D, in Nederland is dat 1,4 procent. Natuurlijk zullen multinationals als DSM en Philips zeggen dat zij veel meer geld steken in onderzoek en ontwikkeling. Maar de mkb-sector doet juist weinig aan R&D-investeringen, in tegenstelling tot in Duitsland en Zwitserland.'


Als reden voor de teruggelopen investeringen noemt Volberda onder meer het onzekere ondernemingsklimaat, mede veroorzaakt door de crisis. Ook constateert hij dat Nederlandse bedrijven wel beter samenwerken met elkaar, maar niet met universiteiten en andere kennisinstellingen. Als positieve uitzonderingen noemt hij de aan Philips gelieerde High Tech Campus in Eindhoven en Chemelot nabij Geleen, waar DSM bij betrokken is.


'Uit ons onderzoek blijkt dat bedrijven die veel samenwerken met kennisinstellingen vaak tot de radicaalste innovaties komen.' Volberda maakt onderscheid tussen radicale en incrementele innovatie. Bij de eerste variant gaat het om nieuwe producten, bij de tweede om verbeteringen van al bestaande producten.


Ondanks de dalende R&D-investeringen boekt het Nederlandse bedrijfsleven wel vooruitgang op innovatief gebied, blijkt uit het onderzoek. Tussen 2012 en 2013 namen de incrementele innovaties toe met 1 procent en de radicale innovaties met 3,5 procent. Volberda en zijn onderzoekers meten de lastig te kwantificeren innovatiegraad door tienduizend bedrijven te enquêteren en hun technologische prestaties tegen het licht te houden. Ook bekijken de onderzoekers of bedrijven gericht zijn op de lange termijn of meer ad-hocbeleid voeren, en of ze een 'platte' organisatie hebben. Dat laatste maakt het makkelijker voor goede ideeën om, net als een op het water geworpen steentje, zo ver mogelijk door een bedrijf te kiskassen.


Als voorbeeld van radicale innovatie in Nederland noemt Volberda DSM, dat door de jaren heen is geëvolueerd via kolenmijnen en bulkchemie naar de life sciences (bijvoorbeeld vitamines) en materials science (bijvoorbeeld kunsthars). Een ander voorbeeld is het bedrijf Claymount uit Dinxperlo in de Achterhoek, dat inmiddels vestigingen heeft in onder meer de Verenigde Staten, China en de Filipijnen. 'Claymount begon met het fabriceren van draden en stekkers, maar maakt nu medische apparaten waarmee bijvoorbeeld een borstonderzoek kan worden gedaan.'


De Achterhoek en Twente komen als beste regio naar voren in de Concurrentie- en Innovatie Monitor. 'In Twente en de Achterhoek zijn mensen zeer ondernemend, met een overvloed aan flexibele en plat georganiseerde high-techbedrijven.' Machinefabriek Boessenkool uit Almelo is naast DSM en Philips genomineerd voor de Erasmus Innovatie Award, die vandaag wordt uitgereikt. Het bedrijf maakt de meest uiteenlopende machines, bijvoorbeeld voor baggeraars, beschuitfabrikanten en makers van borstimplantaten. Het durft opdrachten aan te nemen die concurrenten en soms ook de klanten zelf onhaalbaar achten, zegt Volberda.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden