'Achterstand asielzaken zal verdwijnen'

Op 1 april wordt de nieuwe vreemdelingenwet van kracht. De wet beoogt de wachttijden voor asielzoekers te verkorten tot een halfjaar....

- Gaat het lukken?

'Ja.'

- In 2000 werd ongeveer 30 procent van de IND-beslissingen ingetrokken, of vernietigd door de rechter. Gaat dat percentage na 1 april omlaag?

'Daar durf ik niks van te zeggen. Het moet sneller en het moet straks in één keer goed, omdat de bezwaarfase in de asielprocedure wordt afgeschaft. Daarvoor in de plaats komt een voornemenprocedure, waarin de advocaat van de asielzoeker vóór de IND-beslissing nog een reactie kan geven. Het wordt een hele toer om de beslissing op hetzelfde niveau te krijgen als nu na de bezwaarfase.'

- Stel dat het allemaal lukt, hoeft de asielzoeker dan minder lang te wachten?

'Het kan zijn dat de beslissing van de IND veel sneller komt, maar dat de eerste jaren de wachttijd bij de rechtbanken langer wordt.

'Waarschijnlijk zullen zij de groeiende hoeveelheid beroepszaken niet meteen kunnen verwerken. Maar dat is een overgangsprobleem. In de loop van 2003 moet dat zijn opgelost.'

- Er zijn ook nog die 55 duizend bezwaarzaken die in uw opdracht opzij zijn gelegd.

'We zullen die zaken halverwege 2002 hebben weggewerkt. Door het wegvallen van de bezwaarfase, komt er capaciteit vrij.'

- Nu is het in de aanmeldcentra nee of doorsturen voor nader onderzoek. U zou pas een echte procedureversnelling realiseren, als u in de aanmeldcentra ook ja tegen asielverzoeken zou zeggen.

'Toen ik hier kwam, heb ik me meteen over die kwestie gebogen. De reden dat nu in een aanmeldcentrum nog niet ja wordt gezegd, ligt in de ontstaansgeschiedenis van de centra. Ze zijn bedoeld om asielzoekers die niks in de procedure te zoeken hebben, er meteen uit te filteren.'

- Oké, maar wat is uw wens? Ook ja zeggen?

'Voor het imago van het aanmeldcentrum en in het belang van de vreemdeling zou het beter zijn. De beleidsmakers zijn bang dat ja zeggen in een vroeg stadium een aanzuigende werking heeft op nieuwe asielzoekers. Ikzelf ben daar niet zo bang voor. Het gaat om een kleine groep. We beslissen sowieso maar in zeer beperkte mate positief.

'Het moet wel duidelijk zijn dat een positieve IND-beslissing in een aanmeldcentrum alleen mogelijk is als in 48 uur met grote zekerheid kan worden vastgesteld dat iemands asielverhaal klopt. Mocht dat niet haalbaar blijken, dan zou het in ieder geval goed zijn om zeer kansrijke zaken daarna in het onderzoekscentrum veel sneller af te handelen.'

- Waarom helpt de IND asielzoekers die in het aanmeldcentrum worden afgewezen niet wat meer bij hun terugkeer? Nu brengt u ze naar bus of trein met de mededeling dat ze binnen 24 uur het land moeten verlaten.

'Wie op eigen kracht kan komen, kan ook op eigen kracht gaan.'

- In de Rapportage Asielketen, die twee weken geleden verscheen, staat dat 2027 uitgeprocedeerde asielzoekers gedwongen zijn uitgezet. Tienduizend andere beschouwt u als vertrokken, omdat ze zich niet op het adres bevonden waar ze zouden wonen. Hoe weet u zo zeker dat die weg zijn?

'Als we twee keer het adres hebben gecontroleerd waar de vreemdeling zei te verblijven en hij is er niet, dan boeken we hem uit.'

- Dat is toch geen uitzetten?

'Het alternatief is de groep waarover je negatief beslist, onder je controle houden. Dan moet je vastzetten. Dat willen we niet. Dat ligt politiek zeer gevoelig en kost te veel cellen. Het garandeert nog steeds niet dat we zo iemand ook echt het land uit krijgen. '

- Onlangs stelde de Nijmeegse hoogleraar migratierecht Groenendijk dat bijna de helft van de asielzoekers in 1995, 1996 en 1997 een verblijfsstatus heeft gekregen. U beweert altijd dat de IND slechts 20 procent van de verzoeken honoreert. Hoe verklaart u dat verschil?

'Het zal in de jaren die Groenendijk heeft onderzocht, wel ongeveer in die orde van grootte liggen. Misschien iets lager. Maar voor de groep asielzoekers die in 2000 binnenkwam, gaat het niet meer op. Steeds meer landen waar midden jaren negentig niet naar mocht worden teruggestuurd, zijn de afgelopen jaren door de politiek van de lijst geschrapt. Hierdoor kunnen nu minder asielzoekers bescherming krijgen in Nederland.'

- Volgens sommigen is het vluchtelingenverdrag niet meer toepasbaar op de huidige asielzoekers. Een strenger asielrecht en ruimere mogelijkheden voor arbeidsmigratie zouden het oneigenlijke gebruik van het asielrecht vanzelf verminderen.

'Het is de vraag of westerse landen arbeidsmigranten wel zo graag uit landen willen halen waar nu de meeste asielzoekers vandaan komen. Wij halen ICT-medewerkers uit India en verpleegkundigen uit Zuid-Afrika en van de Philipijnen, landen van waaruit zich nauwelijks asielzoekers bij ons melden.

'Stel dat wij afspreken dat we geen veertigduizend asielzoekers, maar tienduizend asielzoekers en dertigduizend arbeidsmigranten gaan toelaten. Denken ze dan in Afghanistan: ik ga niet meer naar Nederland om daar asiel aan te vragen?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden