Achterklap

De boeken van Gerard Reve heb ik al een tijd niet herlezen. Onlangs, bij een poging tot herschikking van de boeken in mijn kasten, bleek me hoe jammer dat is. Ik sloeg de Brieven aan Wimie, 1959-1963 op en las, staande op mijn bibliotheektrapje, Reves 'Verantwoording' van dit boek. Hij schrijft daarin dat hij op een boekenstalletje een margarinedoos vol paperassen aantrof, waar hij werktuigelijk en nauwelijks geïnteresseerd in rondgraaide tot hij een brief vond die hem 'op zonderlinge wijze' bekend voorkwam. 'Na meer dan een kwart eeuw hield ik een brief van mijzelve aan mijn toenmalige liefdesvriend Wimie in mijn hand! 'Wat is dit voor troep?', vroeg ik op laatdunkende toon. 'Een soort opstellen', deelde de koopman mij mede. 'Ook wijsgeerde en zo.'' Bij die laatste woorden schoot ik in de lach en verloor bijna mijn wankel evenwicht. Reves humor wordt deerlijk gemist.


Kortelings kreeg ik van Sarah Hart, een vrouw van zichzelf, maar ook Rudy Kousbroeks weduwe, mijn deel van een correspondentie terug die ik voerde met Rudy van plusminus 1951 tot 1956. Veel prietpraat van mijn kant, veel verlangen naar Parijs, waar Rudy gebleven was toen ik er wegging. Maar ertussendoor ook voer voor literatuurhistorici. En veel waarvan ik de details vergeten was. Wat schreef ik een lange brieven in die tijd! Een deel ervan is getypt, een ander deel in handschrift. Dan had ik mijn schrijfmachine naar de Bank van Lening gebracht.


In februari 1953 vertoefde ik in Salzburg waar ik lessen volgde aan het Instituut voor 'American Studies' dat daar in een oud kasteel gevestigd was. Ik was er uitgenodigd op voorspraak van Adriaan Morriën. Het beviel me er maar matig, want er viel niet veel te lachen. 'Het zijn allemaal serieuze knapen met de mond vol over literatuur en de functie ervan en het duistere in de moderne poëzie.' Ook het vrouwenaanbod hield niet over. 'Verknepen Engelse maagden van 35, een Canadees met billen als zandzakken, die om het te accentueren in jeans rondloopt.' Ja, ik was me het mannetje wél in die tijd.


Reve was ook op het instituut geweest. Naar eigen zeggen was hij er voortijdig weggegaan vanwege het antisemitisme dat er heerste. Maar de werkelijke reden was, volgens een zegsman van mij, dat hij verwijderd was vanwege homoseksuele verrichtingen op de slaapzaal van het kasteel. Dat schreef ik aan Rudy, die niet overtuigd was van Reves homoseksualiteit. En ik vervolgde mijn brief: 'Ik sprak Van het Reve eens in Amsterdam. We waren beiden zat, maar hij erger. Het vond plaats bij de familie Tas. Hij zei tegen mij: kom eens mee naar de andere kamer, ik moet iets met je bespreken.


In de andere kamer gekomen, zei hij: ben jij homosexueel? Nee, zei ik. Hé, wat vreemd, zei hij, weet je dat iedereen dat denkt als hij jou voor de eerste keer ziet. Hij vervolgde: ik heb ontdekt dat ik het wel ben. Ik heb een verhouding met James Holmes. Als je het bent, moet je het tegen me zeggen, want dan kunnen we veel pret hebben. Ik ben van één ding zeker, Rudy, dat hij in ernst sprak op dat moment. (...)


Een paar maanden later (ik woonde toen in Parijs, was een paar dagen over in Amsterdam en moest hem een pakje of zoiets van jullie brengen), belde ik bij hem aan. Hij deed zelf open. Hij was erg bruin. Ik herinnerde me dat dronkenmansgesprek en zei tegen hem, na hem begroet te hebben: wat ben je mooi bruin, Gerard. Hij bloosde als een appeltje, begon te glimmen en kreeg een uitgesproken mie-buiging in zijn stem. Dat bewijst in elk geval een grote gevoeligheid voor complimenten hem gegeven door mannelijke personen.'


Deze literaire achterklap bewijst ook dat homoseksualiteit, zeker als die voorkwam bij schrijvers, nog een hot item was in de jaren vijftig. Meer dan het SS'erschap van de dichter Hans Andreus dat in mijn brieven aan Rudy maar terloops wordt aangetipt.


Ter gelegenheid van de Boekenweek wens ik u veel wijsgeerde en zo toe.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden