Column

Achterkamertjes: niemand wil, iedereen gaat

Mark Rutte staat voor een dichte deur van de Tweede Kamer (2012). Beeld anp

De oppositieleiders reageerden helemaal niet enthousiast op de uitnodiging van het kabinet om in een achterkamertje over een geheim belastingplan te komen onderhandelen. Eerder zorgelijk. Over de democratie. Die gevaar liep. Op deze manier. Over kabinetsplannen hoorde je namelijk openlijk te onderhandelen, in de Kamer, zichtbaar voor iedereen. Niet langs deze stiekeme weg.

Het geheime plan was overigens niet zo heel erg geheim. In het eerste artikel waarin het plan geheim werd genoemd, werd het ook onthuld. Het woord 'geheim' op een presentatie plakken vergt de lenigheid van geest die ik normaal alleen bij mijn kleintje zie: 'Papa, als je zo terugkomt, heb ik me dáár verstopt.'

Ze gingen dan ook niet naar het achterkamertje, zeiden ze. Of wel. Maar anders. Democratischer. Slob kwam alleen om te zeggen dat hij niet kwam. Roemer belegde vooraf een achterkamertjesoverleg om te bespreken hoe af te rekenen met de achterkamertjescultuur. En Buma ging wel, zei hij, 'maar niet om te onderhandelen', 'alleen om te praten'.

De opmerking van Buma was de mooiste. Hij voerde me even terug naar mijn jeugd in Emmen, waar we de meisjes altijd met eenzelfde logica probeerden gerust te stellen: 'Echt - ik hang hem er alleen maar even voor.'

De zorgen van de oppositie impliceerden dat er een democratische normaaltoestand bestaat, waarin kabinetten hun plannen ongedekt aan de Kamer voorleggen, waarna er niet alleen constructief, maar vooral ook vrij en open over wordt onderhandeld. Maar dat is niet zo. Het gebeurt pas als de meerderheid eerst zachtjes heeft beloofd ze te zullen steunen.

Er zijn wel uitzonderingen, maar dan is er iets misgegaan, een ongelukje gebeurd. Het is dan altijd aardig om op de rollende ogen van journalisten te letten, het klaaglijke zuchten van de oppositie. Wat is de premier toch een amateur, zeggen ze dan, om zonder zich vooraf van steun te vergewissen, zomaar 'plannen over de schutting te gooien'. Hij heeft gewoon een gebrek aan regie.

Het gekke is: iedereen weet dat het zo werkt. Journalisten ook. Daarom gaan ze ook nooit naar debatten. In de ochtendkrant hebben ze al opgeschreven wat de leden 's avonds in de Kamer zullen zeggen. Maar soms doen ze dus even allemaal tegelijk of het anders is. Soms vergeten acteurs na de voorstelling hun rol af te leggen. Deze acteurs spélen dat ze zijn vergeten hun rol af te leggen.

Woensdag gingen de meeste oppositieleiders naar het achterkamertje. Zouden ze stiekem juist erg van achterkamertjes houden? Gelijk zouden ze hebben. Iedereen kan er iets terugkrijgen voor zijn steun; iets Piketty-achtigs voor GroenLinks bijvoorbeeld, of iets tegen homo's voor de SGP. Ja, dat denk ik - ze hebben zoveel over achterkamertjes gezeurd in het verleden dat ze zich nu gedwongen voelen bij het binnentreden te vermelden dat ze een democratische wandaad begaan.

Na het achterkamertje zeiden sommige oppositieleiders dat ze met de regering over twee pakketjes voorstellen hadden gepraat. Pakketje twee vergde nog wat nader achterkamertjesoverleg, maar de onderhandelingen over pakketje één waren al zo ver dat ze openlijk konden worden nagespeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden