Achtergrond van columnist doet ertoe

Volkskrant-columnist Max Pam schreef in deze krant dat hij zijn collega-Volkskrant-columnist Pieter Hilhorst best een mooie baan gunt als PvdA-wethouder in Amsterdam. Tegelijkertijd voelde hij zich een beetje bedrogen. Omdat hij nooit had geweten dat Hilhorst PvdA-lid was en politieke ambities koesterde. Pam schreef: 'Ik dacht dat hij vrij en onverveerd zijn meningen gaf, maar ondertussen moet hij toch ook bij de PvdA gelobbyd hebben. Anders krijg je niet plotseling zo'n functie aangeboden (..).'


Pam had de columns van Hilhorst wellicht anders gelezen, als hij dit allemaal had geweten.


Ook lezers verbazen zich er soms over dat de krant weinig informatie geeft over de achtergrond van columnisten die geen Bekende Nederlanders zijn, zoals Wouter Bos en Marcel van Dam. Onder de column van Hilhorst staat alleen dat hij politicoloog is. Van columnist René Cuperus meldt de krant slechts dat hij cultuurhistoricus is, terwijl hij in dienst is van de Wiardi Beckmanstichting, de denktank van de PvdA. Volgens Wikipedia is Cuperus zelfs 'partij-ideoloog'. 'Waarom zet de krant dat er niet bij?', vroeg een lezer mij.


Een terechte vraag. Columns staan nooit los van iemands achtergrond.


In 2006 deed het weekblad HP/DeTijd onderzoek naar columnisten in Nederland. Van de 28 columnisten die waren aangesloten bij een politieke partij, waren er 16 lid van de Partij van de Arbeid. Dat werd lezers veelal niet verteld, omdat hoofdredacteuren het niet relevant vonden of het zelf vaak ook niet wisten. De kwaliteit van de stukken, daar ging het om.


De huidige hoofdredacteur van de Volkskrant vindt dat ook. 'Hilhorst had die column omdat wij hem interessant vonden schrijven, niet omdat hij PvdA-lid was. Al voel je als lezer wel dat hij aan de linkerkant van het politieke spectrum zat, hij formuleerde vrij en was niet gebonden aan enige partijlijn. Hij was een autonome denker.' De column is gestopt nu hij wethouder wordt. Want een zittende bestuurder kan niet vrijuit schrijven.


Dat Hilhorst sinds 1991 lid is van de Pvda was niet algemeen bekend. In het onderzoek van HP/De Tijd vertelde hij lid te zijn van een politieke partij, maar welke partij dat was, wilde hij niet kwijt. Desgevraagd vertelt Hilhorst nu dat hij daarmee wilde voorkomen dat de lezer zijn columns niet meer onbevangen tot zich zou nemen. 'Ik wilde voorkomen dat lezers zouden denken: dat zegt hij alleen maar omdat hij van de PvdA is.'


Ook de hoofdredacteur van de Volkskrant vreest dat lezers columns vooral 'politiek gaan duiden' als er telkens bij komt te staan dat de auteur lid is van een bepaalde partij. 'Terwijl wij willen dat de lezer kijkt naar de kracht van de argumenten.' Met een expliciete vermelding van een partijlidmaatschap zou de krant volgens de hoofdredacteur in feite zeggen dat de columnist optreedt als propagandist van een partij, terwijl partijpropaganda juist uit den boze is.


Nu hoeft natuurlijk niet onder elke column een cv van de auteur te staan, maar ik zou het op zijn minst een aardige service aan de lezer vinden als van alle columnisten een kort cv op Volkskrant.nl zou staan. Niet om geheimen te onthullen, de meeste activiteiten en achtergronden van columnisten zijn niet zo geheimzinnig. Maar om nieuwsgierige en geïnteresseerde lezers ter wille te zijn.


De krant neemt regelmatig anderen de maat als het om transparantie gaat. Ik denk aan bijklussende rechters, medische missers en topsalarissen. Die transparantie past de krant zelf ook. Niet alle informatie over columnschrijvers is relevant. Een slapend partijlidmaatschap is dat niet. Maar een actief lidmaatschap moet wel gemeld worden.


Dat een columnist in dienst is van een PvdA-denktank, is eveneens uiterst relevante informatie. De hoofdredacteur vindt van niet. 'Cuperus schrijft niet namens de Wiardi Beckman Stichting (WBS), maar op eigen titel. Dus is zijn werk daar irrelevant en moet dat blijven. Als we de stichting onder zijn stukken zouden zetten, suggereert dat onvrijheid en een partijlijn, twee dingen die we juist verbieden.'


Mijn stelling is dat je de lezer nooit te veel informatie kunt geven. Informatie helpt hem of haar alleen maar om zelf te beoordelen of een columnist aan de leiband van een partij loopt of een waarlijk vrij denker is.


De ombudsvrouw behandelt vragen, klachten, op- en aanmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en over journalistieke aanpak.


ombudsvrouw@volkskrant.nl, vk.nl/ombudsvrouw


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden