Commentaar

Achterdocht over inlichtingenwet is gezond

Het land heeft behoefte aan effectieve opsporing van terroristen, maar niet aan een alwetende overheid.

Beeld afp

Een waarschuwing van onderzoeksinstituut TNO en de universiteiten van Nijmegen en Tilburg in hun advies bij de nieuwe inlichtingenwet: die wet is zo complex gemaakt dat de tekst alleen voor gespecialiseerde juristen te bevatten is. Het risico is groot dat ook Kamerleden 'de reikwijdte' niet goed kunnen inschatten.

Te ingewikkelde teksten duiden meestal op rookgordijnen van politici die dingen zonder gedoe willen regelen. Dat is in dit geval nogal een probleem, want er staat veel op het spel: onze veiligheid en onze privacy.

Minister Plasterk wijst er terecht op dat de spionagewet aan renovatie toe is. Sinds de herziening van 2002 is de wereld veranderd. Nu mag alleen het draadloze verkeer in 'bulk' worden onderschept. Aangezien 90 procent van de communicatie tegenwoordig via de kabel gaat, slaat dat nergens meer op. De nieuwe wet ligt voor advies bij de Raad van State maar lekte vrijdag uit. Het internetverkeer kan straks op grote schaal worden getapt en geanalyseerd op patronen en interacties. De diensten willen ook kunnen hacken 'via derden' die dezelfde server gebruiken als een verdachte.

Hier doemt het dilemma op: het land heeft behoefte aan een effectieve aanpak van terroristen, maar niet aan een alwetende overheid. In 2014 nog stelde toezichthouder CTIVD dat het nu al te vaak misgaat. Onderschepte bulkinformatie wordt zonder deugdelijke motivatie onderzocht, mensen uit de omgeving van verdachten worden afgeluisterd zonder de juiste bevoegdheid en er worden gesprekken uitgewerkt van advocaten en artsen, tegen de regels in.

Zo roepen de diensten gezonde achterdocht over zich af. De experts die de nieuwe wet beoordeelden dringen dan ook aan op 'een ingrijpende versterking van de waarborgen'. Daar komt het kabinet deels aan tegemoet: er komt een 'onafhankelijke toetsingscommissie' die zoekacties vooraf moet goedkeuren. En toezichthouder CTIVD krijgt een grotere rol als loket voor wie wil klagen over de diensten.

Voor de privacywaakhonden is het niet genoeg, bleek uit hun reacties. Hun hoop is nu gevestigd op de Raad van State. Misschien moet die om te beginnen een duidelijker wettekst afdwingen, opdat alle betrokkenen - inclusief onze volksvertegenwoordigers - de voor- en nadelen helder tegen elkaar kunnen afwegen. Zonder rookgordijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden