AnalyseHuiselijk geweld

Achter sommige voordeuren geen gezellige zelfisolatie, maar frustratie en angst voor geweld

Vrijwilligers van de kindertelefoon aan het werk.Beeld Katja Poelwijk

Leiden de beperkende maatregelen rondom het coronavirus tot meer huiselijk geweld? Hoewel de cijfers nog niet eenduidig zijn, merken sommige hulporganisaties wel een toename aan noodkreten.

Een jong, gespannen pubermeisje kruipt achter haar laptop. Niet om online schoolwerk te doen, maar om naar de site van Fier te gaan, een landelijk expertise- en behandelcentrum voor huiselijk geweld en loverboyproblematiek dat gevestigd is in Leeuwarden. Daar klikt het meisje op ‘Chat hier met Fier’ dat rechtsonder in het scherm verschijnt. Zodra het chatprogramma opent kan ze haar verhaal kwijt aan een hulpverlener van Fier over wat het voor haar betekent om thuis in zelfisolatie te leven met haar familie. Voor haar betekent het: constant de dreiging voelen van geweld door een ouder, nu alweer twee weken lang.

Niet alleen dit pubermeisje wist de afgelopen maand de chatsite van Fier te vinden. Volgens bestuurder Linda Terpstra steeg het aantal chatgesprekken in de voorbije twee weken met 20 procent. ‘In minstens dertig chats werd expliciet gemeld dat sinds het uitbreken van het coronavirus het gevoel van onveiligheid groter is geworden. Dat zijn kinderen, maar ook vrouwen die met geweld te maken krijgen. Anderen zeggen in deze periode traumatisch seksueel misbruik te herbeleven doordat ze nu heel dicht op de dader moeten leven.’

Toename van frustratie en geweld

Direct na het uitbreken van het coronavirus klonken al de eerste zorgen over kwetsbare gezinnen met een veelvoud aan problemen. Verwacht bij hen geen gezellige zelfisolatie-taferelen, maar een toename van frustratie, geweld en een verdere verdieping van alle psychische en financiële problemen waarmee deze gezinnen al voor het coronavirus kampten. Om deze gezinnen te ontlasten, en om de kinderen in het vizier te houden, spannen gemeenten en scholen zich in om voor de meest zorgelijke gevallen opvangplekken buitenshuis te regelen. Kinderen in gespannen huishoudens – waar ze bovendien onvoldoende ondersteuning krijgen om hun schoolwerk te kunnen doen – moeten niet aan hun lot overgelaten worden.

Of de coronacrisis ook daadwerkelijk tot meer geweld achter de voordeur heeft geleid, valt nog niet eenduidig vast te stellen. De politie merkt wel een toename van het aantal meldingen over huiselijke twisten, zoals ruzies tussen kinderen en ouders, maar ziet vooralsnog geen stijging van echtelijk geweld of kindermishandeling. Ook Veilig Thuis, het landelijk advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling dat 26 vestigingen telt, zegt ‘geen significante verhoging’ te zien. 

Stijging huisbezoeken

Hulporganisaties zoals Fier zien de gevolgen van de maatregelen rondom het coronavirus wel terug in de cijfers. Niet alleen de chatfunctie wordt vaker gebruikt; ook het aantal huisbezoeken van Fier aan gezinnen waarover zorgelijke meldingen binnenkwamen zijn gestegen. In de afgelopen twee weken gebeurde dat al zes keer – een verdubbeling ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. 

Dinsdag meldde de Kindertelefoon dat het in de afgelopen twee weken veertig procent meer gesprekken dan normaal heeft gevoerd over huiselijk geweld en seksueel misbruik. Ook Sterk Huis, een Brabantse organisatie die ondersteuning biedt bij huiselijk geweld, ziet de spanningen oplopen bij de gezinnen die bij hen in behandeling zijn. Het aantal crisissituaties dat snel ingrijpen vergt is gestegen. Daarnaast wordt ook de chatfunctie van Sterk Huis steeds vaker gevonden.

‘We zijn de chatfunctie twee weken geleden begonnen omdat wij dit zagen aankomen’, zegt Maaike Krielaart, woordvoerder van Sterk Huis. ‘We krijgen er meldingen binnen van kinderen die mishandeld worden. Maar we werden ook gevonden door een lerares die vertelde dat ze tijdens het videobellen met een leerling zag hoe het kind mishandeld werd.’

Op elkaars lip

Astrid Kouwenhoven, een maatschappelijk werker van Veilig Thuis die werkzaam is in de regio Haaglanden, is blij met de aandacht die er is voor kinderen in onveilige thuissituaties. Het werpt een broodnodig licht op gezinnen die al voor het uitbreken van de coronacrisis kampten met een veelvoud aan problemen.

‘Dit is voor iedereen een heel stressvolle tijd, maar in gezinnen waar armoede heerst en die kleinbehuisd zijn is dit extra zwaar. Die zitten nu constant op elkaars lip. Ik probeer nog zo veel mogelijk thuisbezoeken te brengen als ik kan, vooral bij gezinnen waar er een vermoeden is van kindermishandeling. En ik probeer opvangplekken te regelen voor kinderen die het thuis overdag echt niet meer uithouden.’

Kouwenhoven ziet nog een kwetsbare groep die vergeten dreigt te worden. Dat zijn de zorgafhankelijke ouderen die nauwelijks kunnen functioneren zonder hulp van directe familieleden, en dan vooral ook de ouderen die afhankelijk zijn van familieleden met psychische problemen. ‘De zorg voor ouderen is nu eenmaal zwaar en intensief. Extra lastig wordt het als de oudere afhankelijk is van een kind met een drugsverslaving of een psychische stoornis. Dat kan snel escaleren. Tegelijkertijd kunnen deze ouderen niet zonder de hulp van hun familie. Ik maak me dan ook erg veel zorgen over deze ouderen, die vanwege hun afhankelijkheid niet durven te melden dat ze mishandeld of verwaarloosd worden. Het zicht op deze groep is daardoor heel beperkt.’

Lees verder over het coronavirus

Nieuws Zaterdag ging het op de meeste plaatsen goed. Ook op deze zonnige zondag geldt de dringende oproep: laat strand, bos en park links liggen!

Nieuws Voor de derde dag op rij meldt het RIVM minder nieuwe ziekenhuisopnamen als gevolg van het coronavirus. Er zijn 253 nieuwe covid-19-patiënten in het ziekenhuis geregistreerd. Gisteren was de toename nog 336. De groei van het aantal ziekenhuisopnamen lijkt dus af te vlakken. Er zijn 115 nieuwe sterfgevallen gerapporteerd door het RIVM.

Analyse Gemeenten en scholen zijn druk bezig om ook opvang te organiseren voor kinderen die vanwege hun thuissituatie niet thuis kunnen blijven. In een aantal gemeenten kunnen deze kinderen al ‘gewoon’ naar school of een andere opvang. Dat blijkt uit een navraag bij de 25 grootste gemeenten van Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden