Achter schermen begint een nieuwe strijd

Nu de landstitel na het verlies tegen Ajax wederom verspeeld lijkt, dienen de problemen zich pas echt aan voor PSV. De oppositie, aangevoerd door oud-spelers, zint op een grote schoonmaak, te beginnen bij de top.

Na de ontluisterende 3-2-nederlaag tegen Ajax bevestigt PSV-trainer Dick Advocaat zijn vertrek bij de club. De 65-jarige coach keerde alleen voor de landstitel terug naar zijn oude liefde en zegt te hebben gefaald. Hij is niet de enige bij de club, die zijn honderdjarig bestaan nu hoopt te vieren met plaatsing voor de Champions League en het winnen van de KNVB-beker. Troostprijzen, want de titel is weg. Alweer.


De regie ontbreekt bij PSV, zowel op als buiten het veld. Zelden was het kwaliteitsverschil met regerend kampioen Ajax zo groot als zondagmiddag in het broeierige Philips Stadion. Bij Ajax herkenbare patronen volgens een heldere filosofie. Bij PSV wederom geen positiespel, geen duelkracht, geen visie en nog schrijnender: geen team. De spelersgroep is verdeeld, aanvoerder Van Bommel waant zich in zijn vermoedelijk laatste seizoen een roepende in de woestijn.


Gelaten spreekt middenvelder Kevin Strootman over een gebrek aan kwaliteit, zoals coach Advocaat dat al het gehele seizoen doet. Maar PSV is niet alleen onherkenbaar op het veld. De achterban voelt zich vervreemd van de eens zo warme provincieclub. Voor het vijfde jaar op rij geen landstitel is al onverteerbaar voor een club, die 53 miljoen euro investeerde in een kampioensploeg. Maar het is voor de clubmensen onverteerbaar dat de ziel uit PSV is verdwenen.


Reünie

Op 16 maart verzamelen zich ongeveer tachtig oud-spelers van PSV voor een reünie in het Philips Stadion. De naargeestige wedstrijd tegen RKC (2-0) weerspiegelt de ijzige stemming in café De Verlenging. Het gemor over het beleid van de club is niet van de lucht, het oproer kraait. Er wordt zelfs hardop gespeculeerd over het vertrek van directeur Tiny Sanders, voor vele oud-spelers en medewerkers van de club het gezicht van de verzakelijking bij PSV.


De voormalige topman van zuivelfabrikant Campina heeft bij PSV noodgedwongen de rol van harde saneerder moeten spelen. In 2011 staat de club aan de rand van de afgrond. Als opvolger van de populaire voorzitter Harry van Raaij constateert Rob Westerhof al in 2005 dat PSV boven zijn stand leeft. Zelfs als vaste klant in de Champions League komt de club structureel 15 miljoen tekort op een begroting van ruim 40 miljoen. Laat staan als PSV al vijf jaar ontbreekt in de Europese elite.


De sanering heeft er in alle geledingen van de club fors ingehakt. Uitgerekend in het jubileumjaar kan PSV zich weinig meer permitteren. Een oefenwedstrijd met Barcelona tijdens het eeuwfeest is te duur. Voor een bescheiden bedrag van vier ton reisde PSV in de winter naar Thailand, waar de club in het verleden voor miljoenen naar Zuid-Korea uitweek. Oefenduels na dit seizoen in Indonesië werden al geschrapt. PSV houdt het op een provincietour.


De oefenstage in Thailand was alleen commercieel interessant, maar pakte in sportief uitzicht rampzalig uit. Gekweld door een dubbele jetlag verloor de ploeg zijn eerste duel na de winterstop thuis van PEC Zwolle. Volgens oud-trainer en analist Aad de Mos werd met die nederlaag de toon gezet voor de neergang. Maar wat vooral schuurt in de boezem van de club is het gebrek aan regie bij de directie.


Sanders laat zich zelden zien op de Herdgang. Waar geen enkele speler oud-voorzitter Van Raaij voorbij liep zonder hem de hand te schudden, straalt Sanders geen warmte uit. En hij voelt zich al helemaal ongemakkelijk in aanwezigheid van trainer Advocaat. Het kwam de algemeen directeur dus goed uit dat Advocaat onlangs tijdens de interlandweek een korte vakantie inlaste. Toen wilde Sanders de Herdgang plotseling wel bezoeken.


De communicatie tussen de directie en de technische staf verloopt toch al stroef. Tot zijn verbijstering moest Advocaat in de krant lezen dat de directie in een brief aan de KNVB zijn zorg had uitgesproken over de kwaliteit van de arbitrage. Een week later was Jeremain Lens in de catacomben van de Kuip het middelpunt van een ternauwernood in de kiem gesmoorde vechtpartij.


De aanvaller kondigde eerst voor de camera aan dat hij Feyenoord-verdediger Mathijsen 'wel even zou opwachten' en greep hem vervolgens bij de keel. Lekker signaal van de directie, meesmuilde de kritische achterban. Niet alleen was de timing van de brief aan de KNVB ongelukkig, de klaagzang was het zoveelste bewijs van het Calimero-gedrag in Eindhoven.


Stuurloosheid

De stuurloosheid van de directie verlamt ook het toekomstperspectief van PSV. Iedereen wist allang dat coach Advocaat het na één seizoen voor gezien houdt bij PSV en dat Phillip Cocu - vorig seizoen al interim-coach na het ontslag voor Fred Rutten - het stokje overneemt. Maar de contracten zijn nog niet getekend, zoals ook de spelers in onzekerheid leven.


Zo werd reserve-doelman Tyton, vaste waarde onder Rutten en Cocu, dit seizoen door Advocaat uit de ploeg gezet. De Pool zal Eindhoven zeker verlaten als Advocaat er toch een jaartje aan vastknoopt. Er dreigt toch al een leegloop. Van Bommel is moegestreden en gaat niet nog een seizoen de kar trekken in de Europa League. Bovendien weet hij dat bepalende spelers als Strootman, Toivonen en Lens willen vertrekken.


En wie komen er voor terug? Zelfs sommige zaakwaarnemers constateren een trend. Topspelers zouden nog liever voor handelshuis Vitesse willen voetballen dan bij het kille en zakelijke PSV, een club ook zonder succes. Jonge talenten geloven evenmin in een doorbraak bij PSV. Ook zij zien dat de bijna wekelijks falende Marcelo de beste verdediger van PSV wordt genoemd. Hoe erg moet het dan met de jeugdopleiding zijn gesteld?


Toptalent Bazoer maakte al de overstap naar Ajax, hoewel clubmensen bij PSV beweren dat hij met veel geld naar Amsterdam is gelokt. Zelfs een jeugdtrainer van PSV overweegt nu een transfer naar Ajax. Zeven maanden heeft het geduurd voor de vacature hoofd opleidingen bij PSV werd vervuld. Maar ook de benoeming van PEC Zwolle-coach Art Langeler leidde tot onvrede. De oud-spelers bij PSV hadden elkaar al tijdens de reünie aangekeken. Was niemand van hen geschikt voor die baan? Wenste PSV echt geen gebruik te maken van de beschikbare expertise door iemand zonder PSV-genen aan te stellen? Guus Meeuwis mag dan voor de topper tegen Ajax het 'Brabantse volkslied' zingen, PSV is niet langer de club van Brabant.


Vrijdag was het drukker dan ooit op trainingscomplex De Herdgang. De vaste aanhang wilde de spelers een hart onder de riem steken voor de confrontatie met Ajax. Dries Mertens op de foto met een verrukte tiener, een ander poseerde trots met Wijnaldum. Schijn bedroog. Feit is dat veel fans zich niet langer herkennen in PSV. De Brabantse gemoedelijkheid is verdwenen, gastvrijheid zit niet langer in het dna.


De Herdgang met 'peetvader' en uitbater Harry van Kemenade, die de normen en waarden bewaakt, is dit seizoen vanwege de besloten trainingen een bunker geworden. Advocaat constateert trots dat mogelijk rumoer in de spelersgroep zo intern blijft. Maar marketeer Bob van Oosterhout, die de club helpt bij de marketing en sponsoring, verweet de PSV-directie al eerder dat die besloten trainingen tegen het clubgevoel indruisten. De kernwaarden van PSV worden met voeten getreden.


Voor de media is het gemakkelijker om te praten met premier Rutte dan met een speler van PSV. Zo mocht een verslaggever van een ochtendblad Toivonen alleen telefonisch interviewen, terwijl ze op de Herdgang 200 meter van elkaar waren verwijderd. Maar besloten is besloten bij PSV.


De beruchte scène op het bordes van het stadhuis in Eindhoven, in juni 2011, heeft het imago van PSV onherstelbaar beschadigd. Namens de gemeente heeft wethouder Staf Depla de club gered door de gronden onder het Philips Stadion en trainingscomplex De Herdgang te kopen voor 48.385.000 euro. De deal is nog niet beklonken of de directie presenteert trots de aankopen Mertens en Strootman, samen voor 13 miljoen euro overgekomen van FC Utrecht.


Formeel is er geen verband, de nieuwe vedetten van PSV zijn gefinancierd met de transferinkomsten van de naar Rusland vertrokken Hongaar Dzsudzsak. Maar ook Depla bevestigt tegenover de Volkskrant dat die presentatie in het stadhuis dodelijk is geweest voor de beeldvorming. Heeft de wethouder net zijn nek uitgestoken voor de noodlijdende club, strooit PSV meteen kwistig met miljoenen.


Nog pijnlijker voor alle betrokkenen is de wetenschap dat experts toen al waarschuwden voor mogelijke sancties vanuit Brussel. In een vorige week openbaar gemaakte brief velt de Europese Commissie een vernietigend oordeel over de transactie van de gemeente. 'PSV geniet een selectief voordeel en dus is sprake van staatssteun', luidt het - formeel voorlopige - oordeel van de commissie.


Luchtige taxatie

De gemeente Eindhoven heeft zich niet als een commerciële partij gedragen, aldus de commissie. In een markteconomie had geen enkele investeerder zich door een luchtige taxatie van de gronden laten leiden. Wethouder Depla stapt nu namens de gemeente naar het Hof van Justitie in Luxemburg. De uitkomst van het onderzoek kan nog ruim een jaar op zich laten wachten. In het contract met PSV is echter al vastgelegd dat de club opdraait voor een mogelijk veto vanuit Brussel.


Al vijf jaar snakt PSV naar de miljoenen uit de Champions League en de conclusie is dat met Advocaat ook de leiding heeft gefaald. Voor ruim 53 miljoen euro mocht technisch manager Brands de titel kopen. Zondag valt de onevenwichtige selectie tegen Ajax wederom door de mand. Bij AZ vormde Brands een geoliede tandem met directeur Gerbrands. Bij PSV lijkt de vorstelijk betaalde Brands soms in een vacuüm te opereren.


Algemeen directeur Sanders denkt als een CEO een voetbalclub te leiden door gedragsdeskundigen los te laten op de spelers. Hij redde de club, maar maakte met de sanering meer kapot. De oppositie bezint zich op een grote schoonmaak, te beginnen bij de top.


De supporter op de Herdgang vertolkt het breed gedragen sentiment in Eindhoven. 'Ook al speelt PSV volgend seizoen in Champions League, het is mijn club niet meer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden