Achter de nucleaire top zit nog een compleet andere top

Aan de grote conferentietafel wordt gesproken over nucleaire veiligheid. Maar gesprekken van een paar minuten in zijkamertjes zijn eigenlijk belangrijker.

De internationale top over nucleaire veiligheid die het land vandaag en morgen op zijn kop zet, gaat lang niet alleen over het beveiligen van nucleair materiaal. Zeker niet met de recente ontwikkelingen op de Krim. De ernstigste crisis tussen Oost en West sinds de Koude Oorlog is misschien wel een grotere dreiging dan nucleair terrorisme.


Meer dan ooit vindt er een complete top achter de top plaats. De samenkomst van ruim vijftig regeringsleiders vormt een ideale gelegenheid om diplomatiek netelige kwesties in de wandelgangen aan te kaarten. Behalve dat de groten der aarden afspraken gaan maken over het opruimen van nucleaire rommel, willen de VS en de EU het eens worden over sancties tegen Rusland. De G7-landen gaan verder spreken over de Krimcrisis. De Amerikaanse minister Kerry van Buitenlandse Zaken hoopt zijn Russische ambtgenoot Lavrov te spreken.


De vraag dringt zich op: hoe verlopen dit soort informele gesprekken in de praktijk eigenlijk? Waar doe je zaken? Hoe zorg je dat je met bijvoorbeeld Obama kunt overleggen? En hoe krijg je de andere belangrijke figuren te spreken? Loop je elkaar tegen het lijf bij de koffieautomaat of schiet je een regeringsleider aan bij de lunch? Ervaringsdeskundigen vertellen over een circus van tientallen subgesprekken in de marge van zo'n top.


De 53 regeringsleiders en vijf leiders van internationale organisaties zitten overdag het grootste deel van hun tijd aan een grote, ronde conferentietafel in de plenaire zaal van het Haagse World Forum. Daaromheen zijn aparte zaaltjes waarin echt spijkers met koppen worden geslagen. De zijzaaltjes zijn speciaal ingericht voor bilaterale gesprekken van wereldleiders. De Amerikaanse president Obama spreekt bijvoorbeeld in een van die zaaltjes apart met de Duitse bondskanselier Merkel en de Chinese president Xi.


'Ze willen uit veiligheidsoverwegingen niet met zo'n man als Obama op sjouw gaan door de stad, dus het is logisch als hij op het terrein van het World Forum de een-op-eengesprekken voert', zegt Rob de wijk, directeur van het Centrum voor Strategische Studies in Den Haag.


Om zo'n wereldleider apart te spreken te krijgen, bellen hoge ambtenaren van bijvoorbeeld Obama en Merkel direct met elkaar. Soms wordt het gesprek aangevraagd door de Duitse ambassade in de VS, of juist andersom. Nederland heeft geen rol in de bilaterale overleggen. De gastheer van de top wordt hooguit gevraagd een zaaltje te regelen.


Als een regeringsleider opstaat van de ronde conferentietafel om apart met een ambtgenoot te gaan praten, zorgt hij ervoor dat zijn stoel niet leeg is; dat staat zo naar tegenover de andere deelnemers. 'Op zijn plek gaat bij voorkeur tijdelijk een van zijn hoge ambtenaren, ministers of een ambassadeur zitten. Je mag een vervanger hebben', zegt De Wijk, die in het verleden regelmatig bij dit soort internationale topconferenties is geweest.


De bilaterale gesprekken duren meestal maar vijf tot tien minuten. 'Als het een uur duurt, dan is er iets mis', zegt De Wijk.


'Al het grote werk is al gedaan. Tijdens een bilateraal overleg is precies duidelijk wat er nog afgekaart moet worden. Dat kan ook per telefoon, maar je wilt iemand in de ogen kijken. Het is gewoon verdomde handig als je in één klap tientallen wereldleiders kunt ontmoeten.'


Het belang van de rechtstreekse gesprekken is groot, weet ook directeur Ko Colijn van Instituut Clingendael. 'We leven in een tijd van incidentenpolitiek. Bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in september vorig jaar ging het eigenlijk om de crisis in Syrië, nu bij deze top gaat het vooral over de Krim. Het zou heel dom zijn als de regeringsleiders dat niet zouden doen. Het werkt nu eenmaal sneller en effectiever als leiders elkaar spreken zonder allerlei ambtelijke lagen ertussen.'


Volgens Colijn is het communiqué - de slotverklaring - over de nucleaire top in grote lijnen allang gereed: 'Daar draait het niet om, dezer dagen. Het gaat echt om de gesprekken in de wandelgangen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden