Acht stoelen in een doodse stilte

Voor het eerst in 37 jaar herdenken ze samen de doden die vielen bij de treinkaping in De Punt. De Molukse nabestaanden vragen om aandacht van de politiek. 'Waarom moesten ze dood?'

DE PUNT - 'Ik voel niks. Ik zie niks', zegt Junus Ririmasse (64) met zachte, bijna toonloze stem. Het is deze zomer 37 jaar geleden dat mariniers een einde maakten aan de treinkaping door negen Molukse jongeren. Twintig dagen had de trein stilgestaan. Junus was een van de kapers. Hij overleefde de bestorming, ondanks de tien kogels in zijn lijf.


Zaterdag loopt hij moeizaam achter in de stoet van nabestaanden. Het is voor het eerst dat ze samen hun doden gedenken op de plaats des onheils. Een verlaten plek in het Drentse land, ter hoogte van het dorp De Punt waar het spoor de landerijen scheidt van het natuurgebied.


De wind is schraal en koud. Boven Assen kleurt de lucht purper. Aan die kant, bij het dorp Oude Molen, is vlak voor de herdenking iemand voor de trein gesprongen. Het treinverkeer ligt daardoor uren stil. 'Dat is niet gepland', zegt een politieman met gevoel voor understatement.


'Waarom moesten ze dood?', vraagt Junus. Het is een vraag die iedereen in de Molukse gemeenschap bezighoudt, nu minister Opstelten van Justitie nieuw onderzoek heeft beloofd naar de toedracht van de bestorming door de mariniers. De belofte was de aanleiding voor de één kilometer lange tocht door de weilanden. De herdenking is een statement, een roep om aandacht van de politiek.


Tegen het talud van de spoorlijn symboliseren acht keukenstoelen de doden: zes kapers en twee gegijzelden. Aan weerszijden staan Molukse jongeren met de vlag van de Vrije Molukse Republiek (RMS) en de Nederlandse vlag. Alleen de Molukkers zijn gekomen om hun doden te gedenken, niet de nabestaanden van de treinreizigers, die wel waren uitgenodigd. Op de zittingen van de stoelen liggen rozen.


Drie kapers hebben de bestorming overleefd. 'Die andere twee willen er niet meer over praten. Nooit meer', zegt Junus, ook al wonen ze op een steenworp afstand, in het hart van de Molukse wijk in Bovensmilde. 'Je wist niet of je gedood zou worden of niet. Je wist niet wat er gebeurde. Ik heb geluk gehad dat ik nog leef, dat ik hier sta. Ik zat in een coupé. Ik hoop dat de waarheid boven tafel komt. Het is nooit te laat voor de waarheid.'


De herdenking is ingetogen. De vijftig nabestaanden vormen een haag achter de stoelen voor tien minuten stilte. Njonja Soumokil is er bij, de vrouw die destijds bemiddelde tussen de kapers en de Nederlandse overheid. Ze staat tussen oudere Molukkers, mannen, vrouwen en veel jongeren die de geschiedenis uit overlevering kennen. Het is doodstil. Geen toespraken, geen gebeden, geen treinen. Onderdeel van de herdenking is een bezoek aan de Boskamp, de begraafplaats in Assen. De omgekomen kapers liggen er in een graf als een monument. Hun namen staan in het marmer gebeiteld, niet ver van de Moluks-Maleise woorden Lana Mena Hau Lala. 'De strijd gaat door', vertalen Molukkers op verzoek. 'We moeten voorwaarts gaan', dat is het eigenlijk, zegt iemand anders.


Voortgaan betekent op dit moment uitzien naar het resultaat van nader archiefonderzoek. Het is om die reden dat de advocate Liesbeth Zegveld is gevraagd deel te nemen aan de herdenking en om daarna met de nabestaanden te spreken. Als uit het onderzoek blijkt dat er excessief geweld is gebruikt, dan zal ze op verzoek van de nabestaanden de Nederlandse staat mogelijk aansprakelijk stellen.


Op het plein van het gemeenschapshuis steekt een lange zuil de lucht in. Bovenop rust een schelp op een trommel, symbolen van communicatie op de Molukken. Junus Ririmasse is de maker. De zuil staat vlak bij de inmiddels afgebroken lagere school, die net als de trein ook in mei 1977 door jonge Molukkers werd gegijzeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden