Accent ligt in Anatevka op acteren

THEATER..

Anatevka, tekst: Joseph Stein, liedteksten: Sheldon Harnick, muziek: Jerry Bock, vertaling: Koen van Dijk, regie: Ken Caswell. Koninklijk Theater Carré Amsterdam 23 september. Aldaar t/m 27 september en van 8 januari t/m 28 februari. Tournee.

Tevye is geen overdreven stugge man, maar de snelheid waarmee zijn dochters met de joodse tradities breken gaat ook zijn incasseringsvermogen bijna te boven. Bijna, want uiteindelijk krijgt hij zelfs voor zijn dochter die met een niet-jood is getrouwd nog een zegen over de lippen.

Anatevka/Fiddler on the Roof kent verscheidene gezichten. Het is de tragi-komische smeekbede van de arme melkboer Tevye tot God om eens rijk te mogen zijn. Het is het verhaal van de jodenpogroms in Rusland aan het begin van de eeuw. En het beeld van een kleine joodse gemeenschap waar oude normen en waarden aan slijtage onderhevig zijn.

Ruim dertig jaar geleden speelde Lex Goudsmit als Tevye een uiterst succesvolle serie in Nederland én in Londen. Toen Henk Poort een aantal jaren terug door Joop van den Ende werd benaderd om de hoofdrol in een nieuwe Anatevka-versie te spelen, vreesde hij die schaduw. Poort vond zichzelf nog te jong. Nu acht hij zichzelf wel rijp.

Toch zit Tevye nog niet helemaal in zijn bloed. Als acteur heeft Poort de juiste toon te pakken: een intrigerende mengeling van vertwijfeling, berusting en optimisme. Vooral zijn onderonsjes met God zijn geestig en ontroerend. Als zanger is hij nog te veel bezig om zijn partij vooral mooi te maken. Zijn techniek lijkt hem in de weg te zitten waardoor die noodzakelijke emoties in de liedjes wat worden weggemoffeld.

Bea Meulman als Tevye's vrouw wordt in het geheel niet gehinderd door zangtechniek, want die heeft ze nauwelijks. Maar afgezien van het duet waarin de twee zich afvragen of ze wel van elkaar houden is dat geen enkel bezwaar. Meulman is zeer innemend als de ontspannen, laconieke Golde. Regisseur Ken Caswell heeft er duidelijk voor gekozen om het acteren in deze productie voorop te plaatsen, en dat pakt bij typische toneelmensen als Meulman en Jules Croiset goed uit.

Bij een aantal andere spelers is het Caswell niet gelukt om de eenvoud te bewaren. Er wordt veel te nadrukkelijk, veel te uitbundig geacteerd. Alsof men bang is dat het publiek zich niet bewust is van de ernst van de situatie in het dorpje Anatevka. Vooral Carry Tefsen als de koppelaarster van het dorp heeft moeite om het volkstoneel buiten de deur te houden.

De technische kant van de productie is tot in de puntjes verzorgd. Het fraai uitgelichte decor bestaat uit een machtig mooie verzameling van grauwe houtconstructies. Vrijwel geruisloos verandert bij elke scène de sfeer. Het ene moment wordt een benauwd dorp of treinstation gesuggereerd, dan weer ben je beland in een beangstigend kale vlakte.

Ook de nieuwe vertaling van Koen van Dijk is een pluspunt. Van Dijk heeft in nauw overleg met tekstdichter Sheldon Harnick een tekst afgeleverd die dichter bij het origineel staat en toch de helderheid van nu heeft.

Fiddler on the Roof was in de jaren zestig een van de eerste musicals waarin meer zat dan alleen een lief verhaaltje en wat lekkere liedjes. Afgezien van If I were a rich man is er geen echte hit, maar de muziek werkt de hele avond stuwend. Bovendien was wereldmuziek op Broadway toen zeer verrassend.

Natuurlijk zou het plezierig zijn als Joop van den Ende met zijn kapitaal en ervaring, ondanks de teleurstelling van Joe, met een grootschalige nieuwe Nederlandse musical zou komen. Het is gezien zijn positie zelfs een morele plicht. Maar net als West Side Story kan ook Anatevka door de inhoud en muziek steeds weer opnieuw opgevoerd worden. En als Henk Poort nog wat meer vergroeit met Tevye hoeft niemand Lex Goudsmit er nog bij te halen in een nostalgische beschouwing.

Patrick van den Hanenberg

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden