Academisch zelfbeklag

In de internationale ratings doen de Nederlandse universiteiten het beduidend beter dan in de eigen perceptie.

Geen volwassen krantenlezer zal zich nog de tijd kunnen herinneren dat het zonder voorbehoud goed ging met de Nederlandse universiteiten. Al decennia geeft de stand van het wetenschappelijk onderzoek en onderwijs aanleiding tot zorgelijke bespiegelingen; vroegere investeringen in de academische infrastructuur zijn onderhand uitgewerkt. De universiteiten brengen bijna geen Nobelprijswinnaars meer voort. Het onderwijs verschraalt. De instellingen bureaucratiseren. Bezuinigingen eisen hun tol. De toegankelijkheid van het wetenschappelijk onderwijs is in het geding. En ga zo maar door.


In al deze waarnemingen schuilt wel een kern van waarheid. Ze getuigen op zijn minst van betrokkenheid bij het wel en wee van de instellingen. Maar ze contrasteren ook opvallend met de toppositie van de Nederlandse universiteiten in de meeste internationale ratings. In een van de meest prestigieuze metingen, die van de Times Higher Education, heeft Nederland zelfs de derde plaats bereikt - achter Groot-Brittannië en de Verenigde Staten.


Op de betekenis van dit soort ranglijstjes is altijd wel wat af te dingen. Ze vormen een momentopname. Ze doen geen recht aan het hele spectrum van academische opleidingen. En ze zouden de prestaties van de goede middenmoters enigszins flatteren. Mede daaraan hebben de Nederlandse universiteiten hun mooie positie te danken: ze zijn soms (heel) goed en zelden slecht.


Al deze kanttekeningen laten onverlet dat Nederland het in de rankings beter doet dan in de eigen perceptie. De internationale oriëntatie en de - vaak bekritiseerde - samenwerking met het bedrijfsleven werpen hun vruchten af. En de investeringen in het verleden hebben niet alleen tot het ontstaan van een managerskaste geleid maar ook tot kwaliteitsverbetering.


Misschien moet het zelfbeklag als academisch cultuurverschijnsel worden beschouwd en als vermaning om geen gekke dingen te doen met de universiteiten. Maar de universiteiten doen zichzelf er ook enigszins mee te kort.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden