Academici in actie tegen KNAW-prijs

Zes wetenschappers, allen lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, verzetten zich tegen het uitkeren van 2,4 miljoen euro voor wetenschappelijk onderzoek.

AMSTERDAM - Het geld komt van de stichting Ammodo en volgens de zes, onder wie de economen Joop Hartog en Bernard van Praag en socioloog Kees Schuyt, is het op slinkse wijze ontfutseld aan zijn aanvankelijke bestemming: de pensioenen voor de haven- en transportsector.


De tweejaarlijkse Ammodo KNAW Award is nog maar net ingesteld. De inschrijving voor de wedstrijd sluit op 16 juni. Acht onderzoeksprojecten zullen eind dit jaar worden beloond met een subsidie van elk drie ton. De zes hoogleraren roepen in een brief aan alle 500 leden van de KNAW op de wedstrijd te boycotten. Ze noemen het 'hoogst ongepast' dat Ammodo het geld voor dit doel aanwendt, en voor wetenschappers 'moreel niet bevredigend' om het aan te nemen.


Het geld waarmee Ammodo nu mooie sier maakt, is bijeengebracht door de havenarbeiders en hun werkgevers. Het was ooit hun pensioenfonds, en het heette toen Optas. In 1998 werd het fonds ondergebracht in een stichting om het onafhankelijker te maken.


Onafhankelijk was dat zeker. Het stichtingsbestuur, onder voorzitterschap van ex-Elsevier-topman Pierre Vinken, veranderde de statuten en niemand die daar iets tegen kon doen. In 2007 werden de pensioenen plus het verzekeringsbedrijf verkocht aan Aegon voor 1,3 miljard euro. Het stichtingsbestuur kon zelf een bestemming voor dat geld bedenken en koos voor kunsten en wetenschap.

Balletje-balletjetruc

Belangenbehartigers van de pen- sioendeelnemers slaagden er niet in de 'balletje-balletjetruc' voor de rechter ongedaan te maken. Wel slaagden ze er nog in een schikking te treffen van 500 miljoen euro, waarmee de pensioenen meteen 13 procent konden worden verhoogd. Met Aegon is een schikkingsplan ter waarde van 188 miljoen euro vrijwel rond.


Maar in totaal 700 miljoen euro is voor de pensioendeelnemers onbereikbaar geworden, en daarmee wordt de stichting Ammodo gefinancierd. Briefschrijver Joop Hartog erkent dat er juridisch niets meer tegenin te brengen is. 'Je mag dit geen roof noemen.' Maar dat is voor hem niet voldoende. 'De bestemming van het geld is tot stand gekomen zonder ook maar enige raadpleging van de mensen die het bijeen hebben gebracht.'


Ammodo wil niet reageren en verwijst naar de KNAW. Een woordvoerder van de KNAW wijst erop dat er juridisch geen probleem is. Ze zegt dat de KNAW er niet over piekert zijn samenwerking met Ammodo te beëindigen. Of de briefschrijvers veel steun krijgen voor hun actie is niet duidelijk. De KNAW laat weten 'een handvol reacties' te hebben gekregen, 'en die steunen deze briefschrijvers'.

Kunstsector

Ammodo is in 2011 begonnen met het uitdelen van geld in de kunstsector. Dat jaar stelde het bestuur jaarlijks 15 miljoen ter beschikking aan de kunsten, waarmee het meteen een van de grootste cultuurfondsen in Nederland is. Ammodo steunt onder andere het Stedelijk Museum in Amsterdam, het Van Abbe Museum in Einbdhoven, het Nederlands Dans Theater en Museum Boymans Van Beuningen in Rotterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden