Abu Ghraib kan Rumsfeld lelijk opbreken

Iin de wetenschap dat de meeste abonnees op het strand liggen, laten de buitenlandse weekbladen deze week ook een licht briesje door hun pagina's waaien....

De zware kost van de voorbije weken, Bush versus Kerry en natuurlijk het terrorisme, is door Time, Newsweek, Focus en Der Spiegel (tijdelijk) naar een klein hoekje verbannen, om plaats te maken voor makkelijk verteerbare hapjes als de naderende Olympische Spelen, de vakantie vierende jet-set in Saint Tropez en het eeuwige gevecht van de mens tegen overgewicht.

Alleen Newsweek vroeg zich kennelijk af of onder die lome zomerzon nog een affaire borrelt, die wellicht straks de politieke arena weer in vuur en vlam kan zetten. Ja, concludeert het blad, waarbij het vizier wordt gericht op de Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld. Medio deze maand presenteert de commissie-Schlesinger, die onderzoek doet naar de misdragingen in de Abu Ghraib-gevangenis in Bagdad, haar bevindingen en naar verluidt zal Rumsfeld er flink van langs krijgen.

De vier man tellende commissie onder voorzitterschap van James Schlesinger is door Rumsfeld zelf samengesteld, uit leden van de Pentagon Beleidsraad, een adviesraad verbonden aan het door hem geleide ministerie van Defensie. In zijn aanvankelijke opdracht aan de commissie vroeg Rumsfeld om 'professioneel advies', met de kanttekening dat de commissieleden 'vragen over persoonlijke verantwoordelijkheid' dienden te vermijden.

Dat zinde Schlesinger niet. Hij zou hebben get dat Rumsfeld de opdracht opnieuw formuleerde, waarna een tekst overeen werd gekomen waarin Rumsfeld verklaart dat 'alle informatie die jullie aandragen welkom is'. Binnen die speelruimte schijnt Schlesinger grondig spitwerk te hebben verricht. Een anonieme bron in Newsweek zegt: 'De commissie is onverbloemd op zoek gegaan naar de waarheid. Een veel uitgebreider onderzoek dan sommige mensen gedacht zullen hebben.'

Schlesinger mag als werknemer van het Pentagon onder Rumsfeld vallen, dat wil niet zeggen dat hij zich als een marionet laat gebruiken. Integendeel zelfs, Newsweek weet dat de commissievoorzitter in Washington te boek staat als een koppige, onafhankelijke geest. Zo zou Schlesinger in de jaren zeventig zijn ontslagen als directeur van de CIA omdat president Ford zich mateloos ergerde aan 's mans eigenzinnigheid en arrogantie.

En nu zou Schlesinger zijn onderzoek naar het schandaal rond Abu Ghraib wat al te voortvarend hebben verricht. Twintig rechercheurs hebben namens de commissie in Afghanistan en Irak mensen verhoord, terwijl de vier commissieleden zelf de hoofdrolspelers aan de tand hebben gevoeld, onder wie Rumsfeld. Hoewel Schlesingers bevindingen pas op 18 augustus officieel bekend worden, meent Newsweek al te weten dat de commissie de top van Pentagon nalatigheid zal verwijten.

Rumsfeld zou onvoldoende gekwalificeerd personeel naar Irak hebben gestuurd, waardoor geen sprake kon zijn van adequate bewaking en ondervraging van gevangenen. Bovenal zou hij hebben verzuimd heldere instructies te geven, met als gevolg dat verwarring ontstond onder leidinggevenden in Abu Ghraib over de te volgen methode. Met andere woorden, stelt de commissie: er was geen 'ethisch stopteken'.

Maar of de commissie het ook aandurft Rumsfeld schuldig te verklaren, is volgens Newsweek twijfelachtig. Schlesinger en commissielid James Blackwell zouden van mening zijn dat Al Qa'ida de VS een nieuw soort oorlog heeft opgedrongen waar de oude spelregels de Geneefse Conventies niet langer gelden. Beide andere commissieleden, Harold Brown en Charles Horner, willen de Geneefse Conventies als leidraad handhaven.

Het eindoordeel over Rumsfeld zal daarom volgens Newsweek geveld moeten worden door de Senaatscommissie voor Militaire Operaties, die in de herfst met verhoren naar het Abu Ghraibschandaal zal beginnen. Munitie kunnen de senaatsleden vinden in het Schlesinger-rapport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden