Column

Absurde schoonheidsdictaten zijn geen hedendaags verschijnsel

En daar was hij weer: de mythe als zou het huidige slankheidsideaal mede schuld dragen aan het ontstaan van anorexia.

Advertentie tegen anorexia.Beeld afp

Zaterdag boog de ombudsvrouw zich over lezersklachten betreffende de graatmagere modellen in het Magazine van een week eerder. Ze citeerde de vader van een dochter met een eetstoornis: 'Schandalig Volkskrant dat je dergelijke anorexiabeelden en dus anorexiabevorderende foto's plaatst.' Ook haalde ze een recente wetenschappelijke publicatie aan: ondergewicht en anorexia gelden als 'beroepsziekten voor catwalkmodellen, net zoals longaandoeningen dat zijn voor mijnwerkers'. De ombudsvrouw vond, al met al, dat de krant zulke foto's niet meer moest afdrukken. Dat zou 'in het kader van de beeldvorming' een begin zijn.

Nu kun je over de modellenwereld veel onaardigs zeggen. Bijvoorbeeld dat de meisjes die op de catwalk paraderen doorgaans hysterisch mager en hysterisch jeugdig zijn. Dat ze doorgaans hysterisch pruilen. En dat ze doorgaans hysterische kleren dragen (tot je er niet veel later zelf in loopt).

Maar een causaal verband tussen het extreem slanke schoonheidsideaal en de aandoening die anorexia nervosa heet? Ik zou bijna zeggen: het is te veel eer voor de mode-industrie.

In het alleraardigste boekje Anorexia bestaat niet (2002) ontleedde psycholoog Caspar Schoemaker 'het beeld' van deze ziekte in de media. Uiteraard was die titel raillerend bedoeld. Anorexia bestaat wel degelijk. Alleen is het aantal vrouwelijke patiënten dat eraan lijdt in de westerse wereld al zeker vijftig jaar stabiel. Toen Marilyn Monroe alom bewondering oogstte met haar weelderige vormen, toen de modebladen maat 42 heel normaal vonden, had zo'n 0,3 procent van de jonge vrouwen anorexia - en dat is nog steeds zo. Van een epidemie is in de verste verte geen sprake.

Ook ervaringsdeskundigen worden niet moe te vertellen dat hun ziekte dáármee niets te maken heeft. Zo'n afgrijselijke eetstoornis krijg je niet van plaatjes kijken. Of zoals een van hen ooit schreef in nrc.next: 'Een paar dunne meisjes op de catwalks kunnen dit allemaal niet bewerkstelligen.' De zieke heeft veel ernstiger, psychische oorzaken.

Maar de redenering is blijkbaar te aantrekkelijk om uit de communis opinio te verdwijnen - mede trouwens dankzij dwaallichtfeministen als Naomi Wolf en Sunny Bergman. Niets liever doen zij dan hun seksegenoten wegzetten als willoze slachtoffertjes van de mode-industrie.

En hoe zit het dan met de meisjes en vrouwen die permanent ontevreden zijn over hun lichaam? Die permanent lijnen? Of minimaal menen dat ze dat zouden moeten doen?

Natuurlijk, daar zijn er veel te veel van. En natuurlijk speelt de modewereld hierin een rol. Maar absurde schoonheidsdictaten zijn geen hedendaags of exclusief westers verschijnsel - zoals emeritus hoogleraar literatuurwetenschap Mineke Schipper vorig jaar nog eens prachtig beschreef in haar monografie Bloot of bedekt. Elk tijdperk, elke cultuur kent esthetische wetten. Zo was in de 19de eeuw voor de westerse vrouw een fikse bilpartij het ideaal. Wie die van nature niet bezat, deed enorme moeite haar kunstmatig te bekomen - door ademsnoerende korsetten en een queue de Paris te dragen.

Heel mal en heel verontrustend was dat. Maar niet maller of verontrustender dan het vergeefse streven naar maatje 34.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden