Absurde revolutie

DE snelheid van het licht is hoog. In vacuüm zo'n driehonderdduizend kilometer per seconde. In materie, denk bijvoorbeeld aan water, is de lichtsnelheid lager....

Er is een felle discussie losgebrand onder natuurkundigen over een suggestie van de Engelse fysicus John Pendry. De discussie draait om de vraag of de lichtsnelheid ook negatief kan zijn.

Op het eerste gezicht lijkt het absurd: een lichtsnelheid van bijvoorbeeld min driehonderdduizend kilometer per seconde. De suggestie van deze absurditeit kwam het eerste voor in de Russische wetenschappelijke literatuur.

Nu zijn Russen vaak heel irritant. Als een Amerikaan of een West-Europeaan op een conferentie iets nieuws presenteert, is er altijd wel een Rus in de zaal die luidruchtig beweert dat alles al veel eerder ontdekt is in de voormalige Sovjet Unie. Hoewel veel Russische literatuur wordt vertaald in het Engels, is het moeilijk om uit te maken of ze gelijk hebben. Russische artikelen zijn meestal moeilijk leesbaar. Je vraagt je af of de auteur het zelf wel begrijpt.

Bij nadere studie blijkt in elk geval dat een negatieve lichtsnelheid waarschijnlijk niet absurd is. Materialen die deze eigenschap vertonen, worden 'linkshandige materialen' genoemd. Als een stok scheef boven water uitsteekt, lijkt het alsof die stok geknikt is. Dat komt doordat de lichtsnelheid in water lager is dan de snelheid in lucht. Als je water zou vervangen door een linkshandig materiaal dan zou de stok een veel grotere knik vertonen.

Linkshandige materialen komen niet voor in de natuur. Volgens Pendry kan je ze maken door metalen ringetjes regelmatig te rangschikken.

Pendry stelt dat je van linkshandig materiaal een perfecte lens kan maken. Een lens, die in tegenstelling tot gewone lenzen, geen afbeeldingsfouten zou vertonen. Zo'n perfecte lens zou een revolutie zijn.

Ik kwam John Pendry een paar weken geleden tegen op een conferentie in Salt Lake City. Hij klaagde dat hij een dagtaak had aan het weerleggen van negatieve kritieken en commentaren op zijn werk in de wetenschappelijke literatuur.

Als een wetenschapper er van overtuigd is dat een gepubliceerd resultaat van een andere wetenschapper pertinent onjuist is, kan hij een commentaar in sturen naar een wetenschappelijk tijdschrift. Als dat commentaar wordt gepubliceerd, verwacht men van degene die wordt aangevallen, dat deze zich publiekelijk verdedigt. Het liefst door een tekst in te sturen die direct achter het commentaar kan worden geplaatst. Pendry is dus voortdurend bezig met het schrijven van replieken.

Het insturen van een wetenschappelijk commentaar heeft vaak iets zeurderigs. Het is een gemakkelijke manier van aandacht vragen. Ik heb me er zelf ook een paar keer aan bezondigd. Vaak bereik je er niets mee.

De suggestie van de perfecte lens van Pendry heeft veel emoties losgemaakt. Het zijn nu niet eens meer kleine commentaren, maar hele artikelen waarin de auteurs willen aantonen dat linkshandige materialen niet kunnen bestaan. Volgens de ene fysicus zou het bestaan van die materialen in strijd zijn met causaliteit: de afspraak dat gevolgen na oorzaken komen. Een doodzonde in de natuurkunde.

Volgens een ander zou het in strijd zijn met behoud van energie. Ook een doodzonde.

Veel van de reacties op het werk van Pendry hebben een bittere toon. Volkomen onterecht. Hij heeft een briljante suggestie gedaan. Ik hoop dat Pendry gelijk heeft. Ik mag hem graag, met zijn prachtige Engelse gevoel voor humor. Ik denk ook dat hij gelijk heeft. In ieder geval hoop ik dat de discussie nog een tijd doorgaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden