Interview André Knottnerus, voorzitter adviescommissie

‘Absolute voorwaarde is dat de productie en levering van cannabis buiten het criminele circuit gebeuren’

Tien gemeenten gaan meedoen met de wietproef – het experiment met de teelt en verkoop van cannabis onder staatstoezicht. Het experiment moet duidelijk maken of coffeeshops op legale wijze kunnen worden bevoorraad, dus niet ‘via de achterdeur’. André Knottnerus, voorzitter van de adviescommissie, heeft goede hoop.

André Knottnerus, voorzitter van de Adviescommissie, oud-voorzitter van de Gezondheidsraad en emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde. Beeld Foto ANP

Hoe is de selectie voor deze tien gemeenten tot stand gekomen?

‘In totaal hebben zich 23 gemeenten aangemeld, maar het kabinet wil de proef beperkt houden tot maximaal tien deelnemers. We hebben gekeken naar regionale spreiding en naar gemeenten met genoeg kritische massa. Heerlen, Maastricht en Breda zijn belangrijk omdat zij als grensgemeenten ook Duitse, Belgische en Franse klanten trekken. Buitenlandse klanten zijn in de proef niet welkom.’

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Vorig jaar was zowel uw adviescommissie als de Raad van State sceptisch over de opzet van de proef: het experiment zou te kleinschalig zijn. Heeft het dan wel zin?

‘Jawel, maar de verwachtingen moeten niet al te hooggespannen zijn wat betreft het terugdringen van de criminaliteit en het effect op de volksgezondheid. Absolute voorwaarde is dat de productie en levering van cannabis buiten het criminele circuit gebeuren. We hopen vooral dat het experiment veel ‘procesinformatie’ oplevert: lukt het om een cannabisketen zonder criminaliteit te creëren? Het experiment is geslaagd als dat na vier jaar mogelijk blijkt te zijn.’

Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven, de gemeenten met de meeste coffeeshops, doen niet mee. Had dat niet anders gekund?

‘Het kabinet eist dat in de deelnemende gemeenten alle coffeeshops meedoen aan de proef. De grote steden hebben duidelijk gemaakt dat ze daar niet aan kunnen voldoen. Het is jammer dat ze daardoor afvallen. Utrecht heeft zich als enige grote stad toch aangemeld. Wij roepen het kabinet op om te kijken hoe Utrecht toch kan meedoen. Die ervaringen zijn belangrijk voor de grote steden.’

Kunnen de tien gemeenten wel garanderen dat hun coffeeshops meewerken aan de proef? Eerder beschouwden veel burgemeesters die eis als onuitvoerbaar.

‘Er is een scheiding der geesten: enerzijds zijn er producenten en coffeeshops die graag willen meedoen aan de proef. Zij willen af van het gedoogbeleid, de illegale achterdeur. Maar je hebt ook verkooppunten die het liever houden zoals het is – waarbij de portemonnee ook een rol speelt. De betrokken burgemeesters gaan ervan uit dat alle verkooppunten zullen meedoen als het experiment begint. Als een coffeeshop toch niet wil meewerken, dan kan deze worden gesloten en de vergunning worden ingetrokken. Dat is gemeentelijk beleid.’

Beeld de Volkskrant

Hoe zit het met de telers? Zijn die al aangewezen of geselecteerd?

‘Dat valt buiten ons advies, maar de procedure daarvoor gaat binnenkort beginnen. Van belang is dat er geen inmenging is van het criminele circuit. De telers moeten een integriteitsscreening (Bibob) kunnen doorstaan en de medewerkers hebben een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) nodig. De bedoeling is dat het experiment eind 2020, begin 2021 kan beginnen.’

Waarom stelt u geen limiet aan het thc-gehalte, de hoeveelheid werkzame stof?

‘Er bestaat wetenschappelijke discussie over de psychoactieve effecten van een hoger thc-gehalte. Je schiet er niks mee op als gebruikers meer cannabis gaan gebruiken omdat ze de dosering te laag vinden. Bovendien loop je dan het risico dat klanten toch naar de illegale markt uitwijken. Dat is nu het geval in Canada, waar de wietproductie is gelegaliseerd maar het thc-gehalte op de legale markt wel is begrensd.’

Critici zeggen dat de wietproef geen succes kan worden, omdat gebruikers zweren bij Afghaanse of Marokkaanse hasj.

‘We hebben met partijen gesproken die interesse hebben om legaal cannabis te gaan kweken. Zij zeggen dat er veel variëteiten gewoon in Nederland kunnen worden verbouwd.’

Is de legale wiet duurder?

‘De prijs moet marktconform zijn. In coffeeshops betaal je zo’n 8 á 10 euro per gram. De straathandel zal misschien proberen onder de marktprijs te gaan zitten, maar veel consumenten zullen sowieso gaan voor een product met gecontroleerde kwaliteit, zonder pesticiden en voorzien van goede gezondheidsinformatie, en dat niet crimineel is.’

De verkoop van ‘staatswiet’ kan de indruk wekken dat deze cannabis gezond is.

‘Ik heb het nadrukkelijk niet over staatswiet. Bedrijven gaan cannabis verbouwen en leveren onder streng toezicht van de overheid. Er moet worden voorkomen dat het beeld ontstaat dat cannabis niet schadelijk is, omdat de overheid toeziet op het product. Verkopers moeten goede informatie verstrekken. Ze moeten bijvoorbeeld aan klanten duidelijk maken dat je geen cannabis moet gebruiken tijdens de zwangerschap of als je gaat autorijden. Problematisch gebruik moeten ze signaleren.’

Experiment gesloten cannabisketen

De ‘wietproef’ (officieel: ‘experiment met een gesloten cannabisketen’)  wordt gehouden in Arnhem, Almere, Breda, Groningen, Heerlen, Hellevoetsluis, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad.

Coffeeshops in deze gemeenten mogen vanaf eind 2021 uitsluitend ‘legale’ cannabis verkopen.

Het kabinet wil maximaal tien telers aanwijzen. Zij hoeven zelf niet per se gevestigd te zijn in de gemeente waar de ‘staatswiet’ verkocht gaat worden.

De telers moeten voldoen aan strenge voorwaarden, zowel wat betreft kwaliteit als veiligheid. Zo moeten ze de softdrugs naar de coffeeshops vervoeren in particuliere geld- en waardetransportwagens.

De telers moeten een ‘gevarieerd assortiment cannabis’ aanbieden, afkomstig uit Nederland.

Verbetering: In een eerdere versie van dit interview stond ten onrechte dat je voor legale wiet een paar euro meer betaalt dan nu bij een coffeeshop. Knottnerus benadrukte juist dat de prijs marktconform moet zijn.

Lees ook

Hoe valt de wietproef bij de Arnhemse coffeeshopbezoeker? 
In de coffeeshop weten ze het zeker: met de wietproef keert de straathandel terug.

Legalisering cannabis in Canada leidt niet tot minder misdaad
De legalisering van de productie en het gebruik van cannabis leiden niet direct tot minder drugscriminaliteit. Die conclusie trekt een delegatie van de Nederlandse politie na een werkbezoek aan Canada. Dat land legaliseerde in oktober 2018 cannabis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden