ABP gaat voor quitte of dubbel

'Dutch options book prevents crisis at Barings.' O, wat graag had de Amsterdamse effectenmakelaar J. Pontier die kop in de Britse zakenkrant Financial Times gezien....

Van onze verslaggever

René Bogaarts

AMSTERDAM

De teloorgang van de Britse zakenbank Barings, die twee weken geleden ten onder ging door speculatie in opties en futures, beheerste gisteren de feestelijke bijeenkomst van de Amsterdamse optiebeurs EOE. Pontiers boek, 'een standaardwerk over opties', werd ten doop gehouden en de uitgenodigde sprekers zouden praten over het beleggingsbeleid van pensioenfondsen. Maar in vrijwel alle toespraken ging het over de vraag of zo'n debâcle in Nederland zou kunnen voorkomen.

'Nee, tenzij', antwoordde Pontier, directeur van het effectenkantoor Bangert, Pontier & Partners. Barings-handelaar in Singapore Nick Leeson heeft volgens hem 'gespeculeerd op een manier die men in het casino quitte of dubbel noemt' en zijn bazen in Londen hebben alle essentiële voorwaarden genegeerd. Volgens Pontier ontbrak de risico-bewaking, het inzicht en het vereiste rekenwerk.

Het is te hopen dat J. Kleiterp, voorzitter van het ABP, deze waarschuwing goed in zijn oren geknoopt heeft. Het ambtenarenpensioen, dat nu nog onderworpen is aan de strenge regels van de overheid, wordt vanaf 1 januari 1996 geprivatiseerd. Ongeveer 80 procent van zijn 190 miljard gulden vermogen is belegd in vastrentende waarden, vooral staatsobligaties.

'Door de privatisering kunnen we overgaan tot een majeure aanpassing van onze beleggingsmix', stelde Kleiterp. De ambtenaren kunnen hun borst natmaken. Kleiterp is de vorige bestuursvoorzitter van Pierson, Heldring & Pierson, de zakenbank die aan de wieg heeft gestaan van de optiebeurs.

'De inkomensstroom op basis van de huidige portefeuille, dat staat vast, sluit onvoldoende aan bij de aard en de groei van onze verplichtingen. Het te verwachten rendement is te laag door de grote druk van de vastrentende waarden', vertelde Kleiterp.

De nieuwe topman van het ABP, volgens eigen zeggen 'tot voor kort nog een eenvoudig bankier', wil slechts 60 procent van het vermogen beleggen in vastrentende waarden als obligaties, hypotheken en onderhandse leningen. Die portefeuille groeit tot het jaar 2000 van 156 naar 167 miljard. De aandelenportefeuille echter moet in die periode toenemen van 23 naar ruim 80 miljard.

Voor het ABP blijven lange-termijnbeleggingen uitgangspunt. 'Maar opties en andere derivaten kunnen ons daarbij behulpzaam zijn', zei Kleiterp. Wel beklemtoonde hij dat die derivaten gebruikt zullen worden om de portefeuille sneller en goedkoper te kunnen aanpassen aan veranderende marktomstandigheden. 'Wij zien derivaten niet als een aparte vermogenscategorie.'

Ja, ja, dat heeft Leeson in het verleden ook zijn bazen voorgehouden. De Barings-handelaar zou zogezegd profiteren van minieme koersverschillen tussen de beurzen van Singapore en Osaka. Daarmee kan tamelijk veilig geld verdiend worden, maar er zijn enorme bedragen mee gemoeid. Leeson gebruikte het hem toevertrouwde vermogen echter om te speculeren.

Kleiterp zou kunnen zeggen dat hij tot de derivatenhandel is overgehaald door Tweede-Kamerlid G. Ybema (D66), lid van de Vaste-Kamercommissie van Financiën. Die stelde onlangs nog dat pensioenfondsen te weinig geld steken in derivaten, terwijl daarmee grote maatschappelijke belangen veilig gesteld zouden kunnen worden.

Als hij zich ook ooit voor speculatie moet verantwoorden, kan Kleiterp terugvallen op de lezing van Pontier. Die rekende de speculatie van woningbouwverenigingen begin 1994, wat uitgroeide tot een heus schandaal, toe aan de ministers van Financiën en Volkshuisvesting. Die kochten alle verplichtingen jegens de coöperaties in één keer af, uitgaand van een rente van 6,75 procent.

Toen de rente daalde, dreigden de woningbouwers in de problemen te komen omdat hun vermogen te weinig zou opleveren. Financiën had moeten beseffen dat zijn renterisico tegenovergesteld was aan dat van de corporaties. Dat had het ministerie moeten afdekken. Pontier: 'Met optierechten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.