ABN Amro-bestuursvoorzitter Kalff wilde schade aan imago voorkomen door schadeloosstelling beleggers 'Compensatieregeling bij Smit is eens maar nooit weer'

ABN Amro poetste vorige week het geschonden blazoen enigszins op dank zij verrassend goede resultaten over het eerste half jaar....

HARKO VAN DEN HENDE; PETER DE WAARD

Van onze verslaggevers

Harko van den Hende

Peter de Waard

AMSTERDAM

'Eens maar nooit weer.' Bestuursvoorzitter Jan Kalff van de ABN Amro zegt dat de compensatieregeling die aandeelhouders van Smit Transformatoren is aangeboden, eenmalig is. De bank is niet van plan bij eventuele andere mislukte beursintroducties opnieuw het verlies van aandeelhouders te vergoeden.

Kalff spreekt weer met veel zelfvertrouwen. In zijn ouderwets ogende directiekamer op de eerste verdieping van het hoofdkantoor in Amsterdam Zuidoost zit hij achter een keurig opgeruimd houten bureau. Er staat slechts één telefoon. Een computer is niet te vinden. 'Als ik de dollarkoers wil weten, dan bel ik wel.' Volgend jaar gaat de eerste paal de grond in voor een nieuw kantoor in Buitenveldert. Daar zal de raad van bestuur boven in de toren worden gehuisvest. 'Wat lager dan oorspronkelijk was gepland. Als gevolg van de ramp met het El Al-toestel in de Bijlmer hebben we een paar verdiepingen van de toren moeten afhalen.'

Kalff hoopt dat de bank met de goede halfjaarcijfers van vorige week het imago van loser van zich af heeft weten te schudden. Hij vindt dat predikaat onverdiend. De winstgroei was minder spectaculair dan die van bank-verzekeraar ING, maar Kalff kan tevreden vaststellen dat zijn bank in Nederland weer marktaandeel wint. 'De fusieperikelen zijn achter de rug. Er moet nu weer alert worden geopereerd. En dat doen onze mensen. Er is nieuw élan en er is succes, zoals met de Ajax-rekening en de airmiles-campagne.'

Met de compensatieregeling voor aandeelhouders Smit Trafo hoopt de bank ook de beleggers weer voor zich gewonnen te hebben. 'De ABN Amro heeft in Nederland de reputatie van een groot en goed effectenhuis. Het debâcle met Smit Trafo vlak na de beursintroductie was zo groot dat we in het belang van de Nederlandse emissiemarkt een uitzondering hebben gemaakt', stelt Kalff.

De topman van de ABN Amro wil wel erkennen dat Smit Trafo eigenlijk te vroeg naar de beurs is gebracht. Hij betoogt in eerste instantie dat de oorzaken van het echec van het bedrijf onvoorzienbaar waren. 'Maar gedeeltelijk zijn ze misschien ook wel voorzienbaar geweest. De directie heeft in het prospectus een te optimistisch beeld geschetst. Er hadden meer waarschuwingen moeten doorklinken', zo geeft hij wel toe.

Maar de directeur van Smit Trafo stapte dit voorjaar op, zodat die niet meer ter verantwoording kon worden geroepen. 'We hebben ons toen als bank verantwoordelijk gevoeld. Ook omdat we zelf voor de beursgang aandeelhouder waren van Smit Trafo. Onze aandelen in het bedrijf waren voor 45 gulden aan de beleggers verkocht. Wij wilden absoluut niet het verwijt krijgen dat we er voortijdig waren uitgestapt en de beleggers een kater hadden bezorgd.'

Op dat punt verschilt de beursintroductie dan ook met die van DAF. Bij dat fonds, dat in 1989 naar de beurs gebracht werd en later failliet ging, was de bank zelf geen aandeelhouder. Bovendien ging het bij DAF pas jaren na de beursintroductie mis. 'En daarnaast was DAF een kleine vrachtwagenfabrikant tussen de grote Mercedessen en Scania's. Dat wist iedereen. Als het dan mis gaat, behoort dat tot het gewone ondernemersrisico.'

Mocht het in de toekomst mis gaan met het aandeel Vendex, dit voorjaar eveneens door ABN Amro naar de beurs bracht, dan piekert de bank er niet over om de aandeelhouders voor het verlies te compenseren. 'Vendex is niet te vergelijken met Smit Trafo. Het bedrijf is veel groter.'

Maar de kosten van een compensatieregeling kunnen toch geen argument zijn?

'Dat is waar. Maar Vendex doet in detailhandel, heeft schoonmaakbedrijven en doet in dienstverlening. Smit Trafo verkocht alleen transformatoren. Het is puur een one-product-company. Die lopen veel meer risico. Dergelijke bedrijven vind je ook bijna niet meer op de beurs.'

Als one-product-companies geen goede beursfondsen zijn, dan zal ook Dagbladunie niet geschikt zijn voor een beursnotering?

'Ze hebben wel meerdere titels.'

We mogen aannemen dat ook Smit Trafo meerdere soorten transformatoren maakt?

Kalff glimlacht: 'Smit Trafo heeft zo enorm veel pech gehad. De compensatieregeling was onverplicht en vrijwillig.' Hij ontkent dat de ABN Amro de regeling heeft gemaakt omdat de bank vreesde dat beleggers schadeclaims zouden indienen en dat de zaak jaren zou doorzieken. 'Er was nog niet eens één claim ingediend. Het was eenmalig. Ik zeg nogmaals: “Eens maar nooit weer.”'

De bestuursvoorzitter erkent dat de bank dit voorjaar nogal wat te verduren heeft gekregen. De ABN Amro verloor de slag om Barings, viste achter het net bij de licentie voor het tweede mobiele net, keek aan tegen een lager marktaandeel in Nederland en kampte tot overmaat van ramp in januari en februari met een dalende winstontwikkeling.

'Niet alle kritiek was terecht. Wij hebben nooit zoals ING heel Barings willen kopen. Het verlies van marktaandeel bedroeg niet meer dan een enkel procent. Het was een opeenstapeling van gebeurtenissen. Dat is teleurstellend. Maar het gebeurt wel eens.'

De ABN Amro accepteert geen verder verlies aan marktaandeel meer, stelt Kalff. Vijf jaar na de fusie tussen ABN en Amro mag de samenvoeging van kantoren geen excuus meer zijn. 'Vorig jaar zijn er nog geweldige operaties aan de gang geweest om kantoren in elkaar te schuiven. Nogal wat mensen waren bezig met interne perikelen. Nu is dat hoofdstuk afgesloten. We moeten ons weer concentreren op onze cliënten. En ik kan concluderen dat de mensen een stuk alerter zijn geworden. Het is niet alleen een gevoel. We meten continu de respons van onze cliënten.'

Hij hoopt dat ook de buitenwereld de dynamiek van de ABN Amro opnieuw zal onderkennen. Beursanalisten, waaronder die van de ABN Amro zelf, hadden er overwegend slechts een mager 'hold'-advies voor over. De aandelen van concurrent ING werden daarentegen als potentiële buy aangeprezen.

'Ik lees altijd de adviezen van de twintig belangrijkste analisten. En het is natuurlijk vervelend als je dat leest. Gelukkig zijn er goede en slechte analisten. Ik vind vooral Keith Brown van Morgan Stanley goed. En niet alleen omdat hij ons aandeel al vijf jaar lang op de

kooplijst heeft geplaatst', merkt Kalff fijntjes op.

De analisten die niet zo enthousiast zijn over het aandeel ABN Amro, waaronder ook die van het eigen effectenhuis Hoare Govett, wijzen vooral op de sterke concurrentie op de Nederlandse markt. Daardoor loopt de rentemarge van het traditionele bankiersbedrijf terug. De ABN Amro moet om kredieten te kunnen verlenen een steeds lagere vergoeding accepteren.

Kalff noemt dit beeld ongenuanceerd. 'Bij een hypotheek is dat simpel. Als je een huis wilt financieren, dan kies je voor de laagste rente. De voorwaarden zijn bij alle financiële instellingen toch vrijwel hetzelfde. Maar stel dat je tien miljoen gulden aan een bedrijf wilt uitlenen tegen een rente van 7 procent en de concurrent is bereid hetzelfde bedrag tegen 6,8 procent uit te zetten. Dan gaat het niet alleen om het percentage, maar spelen ook de aflossingsmogelijkheden - hoeveel kan ik boetevrij aflossen als de kasstroom onverwacht toeneemt -, het tempo van de krediet-offerte, de mogelijkheden om de lening om te zetten in andere valuta, de zekerheden en talrijke andere bijvoorwaarden een rol.'

Daarnaast wordt de hoogte van de rentemarge beïnvloed door de rente waartegen de gelden door de bank worden aangetrokken. 'Hoe intelligent kan je financieren? Dat hebben wij in het eerste halfjaar heel goed gedaan. We hebben tegen een hoge rente geld lang kunnen uitzetten en dat financieren we momenteel tegen de korte rente op de geldmarkt, die lager is. In dat geval profiteer je optimaal van de renteverschillen tussen geld- en kapitaalmarkt', aldus Kalff.

Maar de mismatch kan zich ook tegen de bank keren. Indien de rente op de geldmarkt boven die van de kapitaalmarkt stijgt, kampt de bank met een negatieve rentemarge en lijdt dan op een deel van zijn kredietverlening verlies.

Kalff zegt dat de bank nauwlettend de rente-ontwikkeling in de gaten houdt. 'Maar ook wij kunnen geen koffiedik kijken. Je moet er ook wel eens geluk bij hebben. Daarom mag de mismatch niet te groot worden.'

De bank wil daarom ook het aandeel van de spaargelden in de funding weer omhoog brengen. In het eerste halfjaar nam het saldo van aangetrokken spaargelden nog met bijna twee miljard af tot ruim 80 miljard. Deels werd dit veroorzaakt door de daling van de dollarkoers - de ABN Amro moet de in de VS aangetrokken spaargelden in de halfjaarcijfers omrekenen in guldens -, maar deels ook door een afname van de spaargelden in Nederland.

Kalff ontkent dat de banken met hun dure kantorennet op de spaarmarkt niet meer zouden kunnen concurreren met bijvoorbeeld de verzekeraars (Spaarbeleg) of beleggingsinstellingen (Roparco) die hogere tarieven bieden. 'De banken hebben dank zij hun distributienet ook betere mogelijkheden om spaargelden aan te trekken. Daarnaast neemt het verschil in de tarieven af. Spaarbeleg en Roparco zitten niet zoveel hoger meer. Ik denk dat de renteverschillen in de afgelopen paar jaar al zijn gehalveerd. Daar hebben we ook zelf iets aan gedaan. Begin dit jaar hebben wij een nieuwe kapitaalrekening op de markt gebracht, waarop nu al voor meer dan één miljard gulden is ingelegd.'

Kalff vindt de kritiek onterecht dat ABN Amro zijn winstcijfers heeft geflatteerd door, ondanks het debâcle van Smit Trafo, toch minder te reserveren voor stroppen - de post 'Waardeverandering van vorderingen' is met 50 miljoen gulden teruggebracht tot 700 miljoen gulden. 'Het is waar dat we dit voor de eerste keer sinds de fusie doen. Maar het is heel solide gegaan. De laatste jaren hebben wij telkens meer in de stoppenpot gestopt dan we er uit gehaald hebben. Ons debiteurenverlies is bijzonder laag. Onder de westerse banken steken we daar met een andere concurrent (de Rabobank) met kop en schouders boven uit. Buitenlandse banken moesten enkele procenten van de uitstaande private kredietverlening voor stroppen reserveren. Wij zaten nooit hoger dan 0,5 procent. Maar de werkelijke verliezen lagen daar duidelijk onder, die zijn nu lager dan ooit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden