Abels Eiland laveert tussen vertelling, televisie en toneel

Abels Eiland naar William Steig door het Onafhankelijk Toneel. Bewerking: Gerrit Timmers. Regie: Mirjam Koen. T/m 14 juli te zien: St.Jobsweg 3, Rotterdam....

Abel is een adellijke muis. Voluit heet hij Abelard Hassam di Chirico Flint, en gewerkt heeft hij nooit. Hoogstens zag hij anderen werken. Dat wordt dus wat als hij tijdens een verregende picknick in een rivier terecht komt, en aanspoelt op een onbewoond eiland. Daar moet hij overleven zonder zijn glas wijn, zijn zijden kamerjas en zijn lieve Amanda.

Het wordt een louterende ervaring. De verwende, in luxe badende muizenman denkt eindelijk na over de dingen. Natuurlijk mist hij zijn vrouw. Hij stuurt haar 'gedachtenberichten', en ontmoet haar in zijn dromen. Abel houdt stand, ondanks de eenzaamheid. Hij ontdekt niet alleen zijn creatieve talent, tenslotte bereikt hij zelfs op eigen kracht het vaste land.

Abels eiland is een kinderboek van de Amerikaan William Steig. Een lief, ouderwets verhaal dat in de toneelversie van het Onafhankelijk Toneel nog aan diepte wint. Want de acteurs zetten geen muizensnoetjes op, noch binden ze grote oren aan. Bert Luppes vertolkt Abel gewoon in mensengedaante.

Op een klein podium zien we hem worstelen met de woeste stroming, in een poging de rivier over te steken die hem gevangen houdt. Hij maait met armen en benen als een vis op het droge, terwijl twee andere acteurs bordkartonnen golven tegen de voorkant van de toneelvloer hangen. Boven zijn hoofd toont een videoscherm simultaan een tweede versie van het avontuur. Daarop is Abel zo groot als een handschoen met een aandoenlijk gebreid hoofdje.

De wollen muis reageert alert op de acteur, en de twee ontpoppen zich tot alter ego's. Luppes kijkt hoe het gebreide wezentje het eiland ontdekt, stelt hem vragen en geeft hem raad. Zo ontstaat er een fraaie 'innerlijke dialoog'. Ze vullen elkaar prachtig aan: zodra de emoties te hoog oplopen wordt Abel menselijk, en neemt de acteur het over.

Geschilderde bomen, bloemen en grotten blijven als een filmdecor verborgen achter de gordijnen. Hier worden de poppen live bewogen en gefilmd. In de pauze, tijdens 'een kijkje achter de schermen', zien we de poppenspelers in de weer. Ze blijven zelf zichtbaar, maar hun mannenhanden storen geen moment.

Theater als dit houdt zich verre van gladde perfectie. Hier is de verbeelding aan de macht.

De voorstelling laveert fantasievol tussen een vertelling, televisie en toneel. Joke Tjalsma leest Steigs poëtische beschrijvingen voor vanaf een tafeltje aan de zijkant van het podium. Soms klinken de zinnen een tikje plechtstatig: 'knoppen tooien de bomen' en 'een dag kondigt zich aan'. Tegelijkertijd kiest het publiek wat het wil zien: de acteur of de videobeelden.

Merkwaardig genoeg roept het gebreide muizenhoofd de meeste vertedering op. In zijn rode kraalogen ligt alle wanhoop van de wereld besloten. We leven mee als het popje dreigt te verdrinken in de razende rivier, en halen opgelucht adem als hij de overkant bereikt. De suggestie van een pop kan geen acteur blijkbaar evenaren.

Gerrit Timmers die het boek bewerkte en de pop beweegt, duikt ook zelf even op als de oude, dromerige kikker Karel. Met uitpuilende ogen, gifgroene trui en opgeblazen gestalte doet hij werkelijk aan een kikker denken. Bert Luppes doet juist niets om op een muis te lijken, en slaat daarmee een brug naar het menselijke van Abels muizenissen.

Nadrukkelijk bestempelt het Onafhankelijk Toneel de productie als theater 'voor alle leeftijden'. Dat klopt, William Steig vervlecht op een terloopse manier zoveel filosofie in zijn verhaal dat ook volwassenen ruimschoots aan hun trekken komen.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.