Abbas Attar (1944-2018) vulde de niche tussen fotojournalistiek en kunst

Een geschiedschrijver van het heden, zo zag Abbas Attar zichzelf als hij de wereld om hem heen vastlegde. Ook en vooral als die wereld niet zo mooi was. ‘Sorry, het mag mijn land zijn, mijn volk en mijn revolutie,’ zei hij vorig jaar tegen de BBC over een omstreden foto waarin een vrouw op straat wordt mishandeld tijdens de Iraanse revolutie in 1979, ‘ik ben ook journalist, ofwel een geschiedschrijver van het heden. Dat betekent dat ik deze foto wel moet laten zien.’

Teheran, 1978: Een demonstrant zwaait met de schoenen van een zojuist doodgeschoten kameraad boven zijn hoofd. Beeld Hollandse Hoogte / Magnum Photos

De Iraanse fotograaf Abbas stierf woensdag op 74-jarige leeftijd in Parijs. Hij was de ‘godfather voor jongere generaties fotojournalisten’, zei president Thomas Dworzak van Magnum, het fotoagentschap waar hij sinds 1981 voor werkte. ‘Het is met groot verdriet dat we hem verliezen. Moge alle goden en engelen van ’s werelds grootste religies die hij zo gepassioneerd fotografeerde, hem bijstaan.’

Abbas deed decennialang verslag van oorlog en revolutie over de hele wereld; van Iran tot aan Vietnam, Biafra, Bangladesh, Cuba en Zuid-Afrika. Met zijn intense beelden wilde hij een compleet verhaal vertellen, niet slechts één beeld vatten. ‘Mijn foto’s zijn altijd deel van een serie, een essay’, zei hij eens over zijn werk. ‘Elk beeld moet goed genoeg zijn om op zichzelf te staan, maar de meerwaarde is als het deel wordt van iets groters.’

Teheran, 2001. Een hippe koffietent in de Iraanse hoofdstad. Beeld Hollandse Hoogte / Magnum Photos

In 1982 verliet hij Iran en koos vrijwillig voor het ballingschap. Hij reisde vanaf dat moment de hele wereld over als fotojournalist. Zijn fascinatie voor religie verloor hij nooit nadat hij had gezien wat de ‘fanatieke’ islam had aangericht in zijn geboorteland Iran. Hij maakte boeken over de opkomst van het islamisme zoals Allah O Akbar: A Journey Through Militant Islam, waarvoor hij 29 landen in vier werelddelen bezocht, en later over het christendom en het boeddhisme.

De rode draad van zijn werk was om ‘het religieuze, politieke en sociale leven in conflictlanden vast te leggen’, zo omschrijft Magnum zijn oeuvre. Volgens het fotoagentschap vulde Abbas de niche tussen fotojournalistiek en kunst. Abbas zelf zei daar vorig jaar over: ‘Ik beschouwde mezelf vroeger meer als een fotojournalist dan als artiest. Niet uit bescheidenheid maar uit arrogantie. Ik vond fotojournalistiek superieur. Nu zie ik dat ik het niet waar is. Ik publiceer weliswaar in kranten en tijdschriften, maar mijn werk gaat veel dieper. Ik laat niet zien wat er gebeurt, ik laat zien hoe ik zie dat de dingen gebeuren.’

Abbas Attar. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.