nieuwsbreak

Ab Osterhaus: 'Als ebola naar Nederland komt, zijn we er klaar voor'

De ebola-epidemie in West-Afrika heeft al 1400 levens geëist. Ondertussen gooien we massaal emmers ijswater over ons hoofd om de ALS-stichting te steunen en discussiëren we - nog steeds - over Zwarte Piet. We bespreken het nieuws van het moment met viroloog Ab Osterhaus in onze dagelijkse rubriek Nieuwsbreak.

Ab Osterhaus Beeld anp

U zit op dit moment in Shanghai?
'Ja ik ben hier met een team om de reactie op een recente influenza-uitbraak in Shanghai te evalueren, in samenwerking met het Institut Pasteur of Shanghai.'

De wereld is op dit moment vooral bezig met de ebola-epidemie in Afrika. Wat is het laatste nieuws daarover?
'Japan heeft een experimenteel middel tegen ebola en wil dat aanbieden aan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Het is de moeite waard om dat uit te proberen, maar we moeten heel terughoudend zijn. De kans dat we een geneesmiddel vinden, is gering. Bij testen op muizen bleek het middel effectief, maar testen op mensen is een heel ander verhaal. Het probleem is dat je er heel vroeg bij moet zijn. Tegelijkertijd moeten het goed geconstrueerde testen zijn. Met dubbelblind onderzoek, waarbij niemand weet wie tot de experimentele groep behoort en wie tot de controlegroep. Er komt veel bij kijken.'

Wordt er wereldwijd wel genoeg gedaan om de epidemie in toom te houden?
'In zijn algemeenheid wordt er niet zoveel aandacht aan ebola besteed. Meestal gaat het om een relatief gering aantal slachtoffers. Deze keer houdt de epidemie lang aan en ligt het slachtofferaantal hoger. We zien dat dit maar doorgaat, dus kennelijk zijn de maatregelen die worden genomen onvoldoende.'

Zusters in beschermende kleding brengen een met ebola besmette man naar een ziekenhuis in Monrovia. Beeld afp

Hoe groot is de kans dat we in Nederland ook met deze epidemie te maken krijgen?
'We moeten erop voorbereid zijn, en dat zijn we ook. Het zou best eens kunnen gebeuren dat er een of enkele patiënten met het ebolavirus in Nederland terechtkomen. Dat is ook wel een keer gebeurd, een jaar of zeven geleden. Toen men daarachter kwam, is de patiënt meteen in quarantaine geplaatst en zijn er maatregelen genomen door de betrokken ziekenhuizen en het ministerie, om ervoor te zorgen dat het virus zich niet verspreidde. De patiënt is uiteindelijk overleden, maar dank zij de maatregelen is het bij één slachtoffer gebleven. Mocht ebola naar Nederland komen, zijn we dus goed voorbereid. Dan wordt er meteen groot alarm geslagen.'

Heeft u de dagboeken van verpleegkundige Ronald Kremer in de Volkskrant gelezen? Die stemmen niet erg hoopvol. Ondanks de zeer strenge voorschriften raken nog veel zorgverleners besmet.
'Ik heb het niet gelezen, maar het klopt dat veel artsen besmet raken en overlijden. Het virus kan niet via de lucht worden verspreid, maar alleen via direct contact, vooral via wat een patiënt uitscheidt. Daardoor zijn in het bijzonder de behandelaars er vatbaar voor. Lokale gebruiken in de landen waar het virus is uitgebroken vergroten het besmettingsgevaar onder andere mensen. Zo heeft het eten van bushmeat ervoor gezorgd dat het virus heeft kunnen uitbreken.'

Wat moet er volgens u nu gebeuren om de epidemie in te dammen?
'Het is voor ziekenhuizen belangrijk goed te oefenen. We weten van de uitbraak van SARS in Canada dat er grote problemen waren omdat er niet goed geoefend was. In Nederland gebeurt dat wel. We hebben goede ziekenhuizen. Verder moet de financiering voor het maken van medicijnen en vaccins goed geregeld worden. En tot slot is ook een goede voorlichting in de landen waar het virus rondwaart heel belangrijk.'

In Duitsland is vandaag een met ebola besmette medewerker van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aangekomen voor behandeling in een ziekenhuis in Hamburg. Een speciaal vliegtuig bracht de patiënt uit West-Afrika over. Beeld reuters
De Nederlandse verpleegkundige Ronald Kremer met collega's in Sierra Leone. Beeld P.K. Lee

Behalve met ebola is de wereld ook bezig met ALS. De Ice Bucket Challenge van de ALS-stichting is mateloos populair. Uw Erasmus-collega Kellie Liket schreef er in de Volkskrant een opiniestuk over. Volgens haar zijn er nuttiger goede doelen waaraan we ons geld beter kunnen besteden. Bent u het met haar eens?
'In Europa betalen we belasting voor onderzoek naar verschillende ziektes, en dat is natuurlijk goed. Daarnaast heb je campagnes die inspelen op de emoties van mensen. Liket schrijft dat mensen die nu aan ALS doneren hun euro's waarschijnlijk niet nogmaals aan een ander goed doel zullen geven. Dat is misschien ook wel zo. Maar met ons belastinggeld zorgen we dat verschillende onderzoeken door kunnen gaan.'

'Extra geld voor ALS is misschien niet meteen hard nodig, maar op de langere termijn kan het ook worden ingezet voor het ontwikkelen van een effectieve behandeling van de ziekte. Ik vind dat mensen zelf moeten bepalen aan welk goed doel ze doneren, of het nu een hype is of niet.'

Oud-premier Abhisit Vejjajiva doet de 'Ice Bucket Challenge', maar dan met een plastic tas. Beeld afp
Sinterklaas en Zwarte Piet doen mee aan de 'Ice Bucket Challenge'. Ze waren genomineerd door burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam. Beeld epa

Een Zwarte-Piet-jurist ziet zich genoodzaakt met zijn werk te stoppen na doodsbedreigingen. Wat is uw standpunt in de pietendiscussie?
'De wereld staat in brand. Er zijn brandhaarden in Oekraïne, Irak, Syrië, en we hadden het net al over ebola. En in Nederland maken we ons nog steeds druk over Zwarte Piet. Toch vind ik het wel goed dat hier serieus over wordt nagedacht. Zelf heb ik niet zo'n probleem met Zwarte Piet, maar als er groepen zijn die daar aanstoot aan nemen, vind ik dat je daar wel naar kunt luisteren. Noem hem gewoon 'Piet' in plaats van 'Zwarte Piet', en pas zijn uiterlijk geleidelijk aan. Dan kun je iedereen tevreden houden. Dat er mensen zijn die dat opvatten als tegen Zwarte Piet zijn en doodsbedreigingen gaan uiten, is natuurlijk een slechte zaak.'

Maar het aanpassen van Zwarte Piet kost wel veel geld. Zo moet de HEMA nu al die pietjes, bijvoorbeeld op verpakkingen, steeds gaan veranderen.
'Dat zijn commerciële belangen, die moet je los zien van de discussie. Er veranderen zoveel dingen, bedrijven moeten zich constant aanpassen.'

Een zwarte piet. Beeld epa

In Londen trad gisteravond voor het eerst in 35 jaar Kate Bush weer op. De reacties op haar 'wederopstanding' waren unaniem positief. Bent u fan?
'Die oude songs van haar kennen we natuurlijk allemaal, maar ik begreep dat ze die niet ten gehore bracht. Ik denk dat ze hiermee een soort nieuwe carrière wil beginnen, met zinderende optredens en dergelijke. Zelf heb ik meer met die oude songs. Misschien is ze nog zoekende naar de vorm en gaat ze alsnog optreden met haar bekende nummers. Het kan best, kijk bijvoorbeeld maar naar de Rolling Stones. Maar zolang dat niet het geval is, heb ik niet zo de behoefte om naar haar concerten te gaan.'

Dit is aflevering 350 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Kate Bush gisteravond in Londen. Beeld YouTube
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden