Aartsrivalen strijden om verdeling meevallers

PvdA-fractieleider Melkert zal in het Torentje zijn slag moeten slaan, als hij wil doorzetten dat een deel van de meevallers naar onderwijs en zorg gaat....

Nee, zei PvdA-fractieleider Melkert dinsdag, zijn collega's van de VVD en D66 had hij nog niet geconsulteerd. Dat moet de komende maanden gebeuren in het Torentje van premier Kok. Bij D66 zal hij weinig weerstand ontmoeten voor zijn plan de miljarden van de overheid anders te verdelen. De VVD moet er vooralsnog niks van hebben, evenmin als minister Zalm van Financiën.

Melkert, die zijn plan afgelopen zondag in het tv-programma Buitenhof presenteerde, had het er al eens eerder over gehad. 'Ik had nu alleen iets minder meel in de mond', zou hij achteraf zeggen. Marijnissen (SP) greep gisteren onmiddellijk de gelegenheid aan om ook de overige meelresten weg te blazen. Maar in het Kamerdebat liet Melkert het achterste van zijn tong niet meer zien.

In 1998 begon Melkert zijn actie. Tot woede van Zalm zinspeelde hij toen op aanpassing van de zogeheten Zalmnorm. De norm is een meetlat waarlangs de uitgaven en inkomsten van het rijk precies worden gemeten. . Ze mogen nooit door elkaar worden gehusseld. Zalm is de laatste die eraan wil morrelen.

Melkert trok zich daar niks van aan. Hij voorzag in 1998 dat Nederland binnen niet al te lange tijd het begrotingstekort zou inruilen voor een overschot. De afspraak om de staatsschuld volgens de Zalmnorm versneld af te lossen en de lasten te verlichten, geldt volgens hem niet meer. 'Als er geen tekort is, kun je dat ook niet reduceren. Dus is het tijd voor nieuwe afspraken.'

Melkert verzet zich niet tegen snelle aflossing van de staatsschuld. Maar hij maakt pas op de plaats wat betreft verdere verlaging van de belastingen. Sterker nog: hij wil de meevallers aan belastinginkomsten omzetten in uitgaven en besteden aan mooie dingen. Dat is voor Zalm vloeken in de kerk.

Met de regelmaat van de klok kwam Melkert op het thema terug, hoewel het kabinet zijn wensen tot nog toe kon honoreren zonder aan de norm te hoeven knabbelen. Tijdens de politieke beschouwingen op Prinsjesdag in september pleitte hij voor een nieuw investeringsplan. Niet voor volgend jaar, maar voor het jaar 2002.

Er moet extra geld naar gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur en veiligheid. Ten koste van de lastenverlichting.

De oppositie en ook D66 daagden hem uit al voor volgend jaar voor die optie te kiezen. Was nu de tijd niet aangebroken om de publieke armoede te verlichten? Nee, zei Melkert, je moet geen miljarden inzetten als je niet precies weet waarvoor of zonder dat je er fatsoenlijk verantwoording over kunt afleggen.

Hij daagde het kabinet uit de volgende stap te zetten en een analyse te maken van de knelpunten. Hij wachtte die analyse niet af. Ook na Prinsjesdag zette Melkert druk op de ketel door regelmatig over de noodzaak van nieuwe plannen te praten. Gisteren verklaarde hij die stap niet zonder de VVD en D66 te willen zetten, laat staan zonder instemming van het kabinet. Hij wil er Paars niet voor opblazen.

'We hebben een gezamenlijk belang en we moeten het met elkaar eens zien te worden. Ik zeg niet dat het regeerakkoord erin voorziet, ik zeg alleen dat het regeerakkoord het niet uitsluit.' Een zuinig kijkende Zalm bleek het optimisme van Melkert allerminst te delen. Uitgedaagd door Marijnissen, zei hij geen behoefte te hebben iets te veranderen aan het huidige systeem.

Melkert zal in het Torentje zijn slag moeten slaan. D66-leider De Graaf heeft ook in het verleden verklaard de Zalmnorm niet heilig te achten. Anders ligt dat bij de VVD. Na Prinsjesdag zei VVD-leider Dijkstal geen extra miljarden in voorzieningen te willen pompen. De overheid heeft al moeite genoeg dit jaar het record van vijftien miljard extra goed te verdelen.

Dijkstal bleef gisteren bij die verklaring, hoewel ook de VVD inmiddels vraagtekens zet bij weer een forse lastenverlichting in 2002. Na de riante belastingverlaging komend jaar willen zelfs de liberalen het douceurtje in het verkiezingsjaar beperken. Maar Dijkstal voelt er niks voor partijgenoot Zalm voor de voeten te lopen. Hetgeen betekent dat de verdeling van de nieuwe welvaart vooral zal uitlopen op een confrontatie tussen de aartsrivalen Zalm en Melkert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden