Nieuws religie

Aartsbisschop Wim Eijk voorziet over 10 jaar ‘hooguit 15’ praktiserende katholieke kerken in bisdom Utrecht

Aartsbisschop Wim Eijk, de hoogste rooms-katholieke geestelijke in Nederland, heeft onder katholieken opzien gebaard met zijn uitspraak in De Gelderlander dat het aartsbisdom Utrecht over tien jaar nog ‘hooguit vijftien’ kerken zal tellen waar de eucharistie kan worden gevierd. Momenteel zijn in het aartsbisdom nog 280 kerken in gebruik.

Kardinaal Wim Eijk breekt het heilig brood bij aanvang van het Ad Limina-bezoek van de Nederandse bisschoppen in Rome. Foto ANP

Door de gestage afname van het aantal actieve katholieken (met zo’n 5 procent per jaar) en de daarmee samenhangende daling van de inkomsten, kan de kerk zich dat aantal allang niet meer veroorloven. Volgens Eijk is 10 procent van de parochies feitelijk failliet, is 10 procent nog ‘rijk’ en zitten de overige parochies in de grote grijze zone daartussen. ‘De kerk wordt niet gesloten door mensen die nog komen of door mij’, zegt Eijk in De Gelderlander, ‘maar door degenen die wegblijven en niet meer bijdragen’.

De prognose van Eijk is beduidend ongunstiger dan die waarmee hij vier jaar geleden al de aandacht trok. Toen sprak hij de verwachting uit dat in het aartsbisdom Utrecht – het grootste bisdom van de Nederlandse kerkprovincie – nog zo’n twintig kerken over zullen zijn als hij in 2023 met emeritaat gaat. Daarmee ontlokte hij veel kritiek en ongeloof bij katholieken die vrezen dat de fusie van parochies en de sluiting van kerken tot een nog grotere uitstroom van gelovigen zal leiden. Als reactie op het sombere toekomstperspectief van de aartsbisschop zijn buiten diens machtssfeer autonome ‘lokale geloofsgemeenschappen’ ontstaan.

Met de aanscherping van zijn eerdere prognose neemt monseigneur Eijk een voorschot op een versnelling van het proces van kerksluitingen, vermoedt Ad de Groot, voorzitter van Bezield Verband, een landelijke vrijwilligersorganisatie die lokale geloofsgemeenschappen ondersteunt. Volgens De Groot draagt Eijk met zijn beleid slechts bij aan de leegloop van kerken. ‘De versnelde ontkerkelijking heeft een aantal oorzaken: de aanhoudende publiciteit rondom kindermisbruik, de aanzwellende kritiek van conservatieve bisschoppen en kardinalen op paus Franciscus, en – niet op de laatste plaats – het beleid van kardinaal Eijk zelf.’

Eijks beleid voorziet in de fusie van parochies tot zogenoemde eucharistische centra. Volgens De Groot leert de ervaring tot dusverre dat slechts een kleine minderheid van parochianen, zo’n 10 procent, ‘mee verhuist’ naar die nieuwe centra – die vaak niet ‘in de buurt’ zijn gesitueerd, en die doorgaans onder leiding staan van behoudende, ‘Eijk-gezinde’ priesters. ‘Negentig procent haakt af of stapt over naar de PKN-kerk in het dorp’, zegt De Groot. ‘Het is niet vreemd dat bij de talloze aangekondigde kerksluitingen de mensen al bij voorbaat afhaken en stoppen met hun financiële bijdragen, wat vervolgens wordt gebruikt als argument on hun kerk versneld te sluiten.’

Willem Jacobus Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht en sinds 2012 kardinaal, in zijn kantoor in zijn woonhuis te Utrecht. Foto An-Sofie Kesteleyn
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.