Aardig mobje dansen

In dansfilms wordt meestal matig gedanst. Ook in Step Up 4. Maar de flashmob biedt redding.

Om meteen met de deur in huis te vallen: in populaire dansfilms wordt niet best gedanst. Al dringt de uitzondering zich direct op: Billy Elliot. Hierin danst Jamie Bell de hoofdrol van een arbeidersjongen die het schopt tot The Royal Ballet School. Bell kan acteren en ook dansen: hij volgde al sinds zijn 6de dansles. Maar Billy Elliot is dus een van die uitzonderingen.


Bij veel andere dansfilms, zoals Step Up 4 Miami Heat die vorige week in première ging, beheersen de acteurs wel de erotische swing, maar de techniek minder. Step Up 4 staat bol van de eenvoudig gedanste clichéverhaaltjes, met wiebelige amateurarabesken op het strand (in romantisch tegenlicht), zwoele handen op borst, hart en onderrug en met veel overdreven gepassioneerde mimiek. Net als in de beroemde televisiecompetitie SYTYCD lees je de emotie van een duet meer af aan het gezicht dan aan het expressieve lichaam. De hoofdpersoon Sean (Ryan Guzman) en Emily (So You Think You Can Dance-finaliste Kathryn McCormick) voeren de passen uit, maar zijn zich nauwelijks bewust van muzikaliteit, ruimte en de verbindingen tussen bewegingen. De erotiek overheerst; de meeste duetten worden niet voor niets gedanst op verhitte dansvloeren in stomende pubs.


Omdat acteurs nu eenmaal niet altijd de beste dansers zijn, wijkt Step Up uit naar de flashmob. Van een goede flashmob word je vrolijk. Kijk maar op YouTube naar een (commerciële) flashmob op Centraal Station Antwerpen. De aankondiging van de vertrektijden gaat naadloos over in de bekende klanken van de musicalhit Do re mi, uit The Sound of Music. En zie, van alle kanten slaan reizigers 'spontaan' aan het dansen, jong, oud, man, vrouw, met rolkoffer of aktetas. Na vier minuten dooft de oprisping en verdwijnt iedereen in de anonieme massa. Alsof er niets is gebeurd. Wat resteert is een blij gevoel, een huppeltje in je hart.


Hetzelfde geldt voor de langzaam aanzwellende soulzang op luchthaven Heathrow, ogenschijnlijk vertolkt door passanten. Ondertussen verraden zendermicrofoontjes de geraffineerde voorbereiding. Ook hier bepalen luchtige bewegingen en verbaasde blikken van verraste omstanders mede het succes van deze - inmiddels beroemd geworden - filmpjes. Je leest van hun gelaat de overrompeling en het verraste gevoel plots getuige te zijn van korte, opgetogen en extraverte happenings.


Step Up 4 Miami Heat maakt dankbaar gebruik van het feelgoodkarakter van de flashmob. Sean - knappe jongen uit een ruige buurt - is de leider van een danscrew die (anoniem) grote, brutale flashmobs houdt in het centrum van Miami. De dansers leggen het openbare leven zelfs kortstondig stil en halen daarmee het nieuws. Vooral de openingsscène is indrukwekkend: een kruispunt verandert in een circuspiste met Amerikaanse sleeën als steigerende paarden. De dansers springen van dak tot dak en citeren razendsnel moves uit hiphop, breakdance, freestyle, jazzdance, parcours en freerunning. Ze stuiteren over straat.


De imponerende flashmobs vormen een rode draad in deze opvolger van drie eerdere Step Up-films, waarin streetdancers altijd wel een of andere competitie aangaan (om een hoofdprijs te winnen, een auditie binnen te slepen, hun lage status op te krikken, andere hiphoppers te verslaan of familie te overtuigen van een succesvol podiumbestaan). In Step Up 4 geven de flashmobs arme bewoners van een rafelige buurt een stem (en vooral een lichaam) en weten ze uiteindelijk de sloop van hun huizen te voorkomen. Natuurlijk speelt er zoals altijd een Romeo & Julia-thema in deze dansfilms: dochter van rijke zakenman valt voor hunk uit onderklasse. Zoals ook in bijna alle andere beroemde dansfilms als Grease, Dirty Dancing,Footloose.


Dansfilms zijn meestal een combinatie van emancipatie (arme jongen haalt auditie voor elitaire balletacademie of crimineel belandt door dansauditie op rechte pad) en een overwinning op klassenverschillen (Romeo's familie wordt geaccepteerd door Julia's achterban, blank ontmoet zwart, enz). Dans maakt volgens deze films blijkbaar gelijk, tussen elite en suburbs, tussen zwart en wit, tussen ballet en streetdance, tussen hoge kunst en populaire cultuur.


Waar de dansduetten maar matig zijn, is het in Step Up 4 veel beter gesteld met de flashmobs. Hier verstaan de dansers hun vak: ze weten dat ze boegbeelden zijn die anderen tot bewegen aanzetten. De choreografieën moeten juist niet te ingewikkeld zijn, anders kunnen willekeurige passanten niet invoegen. Bewegingen zijn opzwepend, helder van structuur, bevatten veel herhaling en stuiteren vooral lekker van de ene hoek van de straat naar de andere.


Opvallend is het leentjebuur bij fitness, parcours en circusacts. Dansers doen push-ups op straat, springen over obstakels en containers, zeilen ab en wringen zich als contorsionisten in een elastische slangendans. Het is schudden met die borsten, bubbelen met die billen en lekker door de knieën gaan. Iedereen met een beetje swing in de heupen kan het proberen, zo uit de losse pols. Het is de kracht van de massa die het werk doet. In Step Up geeft de grootste vijand zich dansend over, in pak en stropdas. Iedereen volgt. En zo maakt de massa de mob.


Acht beroemde dansfilms

Top Hat (1935), succesvolste film van danskoppel Fred Astaire en Ginger Rogers, met onder meer het beroemde Cheek to Cheek-nummer op muziek van Irving Berlin.

The Red Shoes (1948) met de roodharige ballerina Moira Shearer (haar filmdebuut) als Victoria Page. Victoria wordt door haar impresario gedwongen te kiezen tussen de danskunst en haar liefde voor een jonge componist. Gekweld door de onmogelijke keuze gooit ze zich op haar dansschoenen voor de trein.

Singin' in the Rain (1952) met Gene Kelly, Debbie Reynolds en Fred Astaire: ster van de stomme film hangt van verliefdheid op een aankomende actrice in lantaarnpalen, zingend in de regen.

West Side Story (1961) met sterke eenheid van verhaal, zang en dans. In New York bevechten de rivaliserende straatbendes Jets en Sharks elkaars territorium. Jets-leider en zusje van Sharks-leider worden verliefd. Houdt de onmogelijke liefde stand?

Saturday Night Fever (1977) over probleemjongere Tony Manero (John Travolta) die als koning van de disco in wit pak zijn zorgen weg danst.

Fame (1980), met Ireen Cara. Oerfilm over de harde leerschool voor een swingende plek op het podium.

Dirty Dancing (1987), met Jennifer Grey en Patrick Swayze: keurige doktersdochter wordt tijdens vakantie verliefd op dansleraar en leert van hem sensuele Mambo (de dirty dans).

Billy Elliot (2000), met Jamie Bell als Billy Elliot: arbeidersjongen schopt het tegen alle weerstand en vooroordelen in tot The Royal Ballet School. (zie foto)

Black Swan (2010), met hallucinerende Natalie Portman als schuchtere ballerina die het kwaad in zichzelf moet aanboren en daarbij werkelijkheid mengt met spooky wanen. Oscarwinnende prestatie van Portman, die maandenlang aan ballettraining deed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden