Aarde

Een escalerend moeder-zoonconflict in de Californische zon, meeslepend beschreven door David Vann.

David Vann

Aarde

Uit het Engels vertaald door Arjaan van Nimwegen.


De Bezige Bij; 372 pagina's; € 19,90.


Sommige auteurs schrijven telkens opnieuw hetzelfde boek, zij het steeds in een andere verschijningsvorm. Ook David Vann (1966) behoort tot die categorie. Hij schreef een non-fictiewerk, een bundel met vijf verhalen en een novelle, en vervolgens twee romans. Vanns personages gaan altijd gebukt onder traumatische gebeurtenissen uit het verleden en proberen daaraan te ontstijgen door uit de alledaagse werkelijkheid te stappen en transcendentie te zoeken in de ongereptheid van de natuur.


De hoofdpersoon van Vanns nieuwe roman, Aarde (Dirt), is de 22-jarige Galen Schumacher. Hij woont samen met zijn moeder in het Californische Sacramento. Hun verstandhouding is er een van gewapende vrede. Galen zou het liefst het huis verlaten maar daarvoor ontbreekt het geld. Zijn moeder kan hem financieel niet helpen. Het weinige kapitaal dat ze heeft, zit in een vermogensfonds en daarvan moet ook de verpleging van de dementerende grootmoeder worden betaald.


De roman is gesitueerd in 1985 maar Galen zelf lijkt meer in 1970 te leven. Hij gaat geheel op in Siddharta en Jonathan Livingstone Seagullen in werk van Khalil Gibran en Carlos Castaneda. Hij mediteert en doet zijn uiterste best vrij te geraken van samsara, gehechtheid aan de wereld, iets dat hem vast zal lukken. Is hij niet immers een oude ziel, helaas omringd door tal van veel jongere, niet-begrijpende zielen?


Vann lijkt Galen aanvankelijk neer te zetten als een tegendraadse adolescent. Elke keer opnieuw als moeder en zoon Bel-Air passeren om oma te bezoeken in het verpleeghuis, citeert hij pesterig het dementerende oudje: 'Ze hebben zalige pompoentaartjes in Bel-Air.'


Naarmate zijn meditatierituelen een obsessiever karakter krijgen, begint het de lezer te dagen dat Galens houding verder gaat dan verlaat pubergedrag. Zeker als blijkt dat hij niet langer welkom is in een new-ageboekhandel.


Naast Galen, zijn moeder en zijn oma, bestaat de disfunctionele familie in deze roman nog uit tante Helen en haar krengerige maar sexy 17-jarige dochter Jennifer, gezamenlijk door Galen 'de maffia' genoemd. Confrontaties tussen de twee zussen suggereren dat het vermogensfonds dat door Galens moeder wordt beheerd veel groter is dan zij wil doen geloven. En de manipulatieve verleidingstechnieken van Jennifer maken duidelijk dat het ook voor een oude ziel als Galen maar lastig is om vrij te komen van samsara.


Tijdens een vakantietripje in de bergen van Californië wordt de moeizame verstandhouding tussen Galen en zijn moeder op de spits gedreven. Wanneer de twee weer terug zijn in eigen huis, leidt dit tot een escalerende reeks gebeurtenissen die de lezer meesleurt.


In Legende van een zelfmoord en Caribou Island speelde de wildernis van Alaska een cruciale rol. Ook in Aarde heeft de natuur, met name de ziedende Californische zon, de prominente aanwezigheid van een personage. De genadeloze hitte, de droge en stoffige aarde, de verwaarloosde walnootboomgaard, ze zijn meer dan alleen het treffende decor van een familiedrama: ze weerspiegelen de zielen van de getourmenteerde hoofdpersonen.


In de emotionele draaikolk die de tweede helft van deze roman vormt, lijkt Vann een aantal motieven en verhaallijnen die hij in de eerste helft introduceerde uit het oog te verliezen. Alsof ook de schrijver machteloos stond tegenover de door hem geopende doos van Pandora. Het maakt Aarde misschien niet zijn gaafste boek, maar ook ditmaal heeft Vann laten zien dat hij een bijzonder talent is.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden