Reportage Magere aardappeloogst

Aardappelboer oogst schamele krieltjes door extreme droogte

Boer Peter Harry Mulder. Foto Harry Cock / de Volkskrant

Door de aanhoudende droogte dreigt een fikse financiële strop voor boeren die fabrieksaardappelen leveren tegen vaste prijzen. ‘Zoiets heb ik nog niet eerder meegemaakt’, zegt boer Mulder in Muntendam.

‘Normaal zijn ze rond deze tijd twee keer zo groot. Maar de groei is er al vier weken uit.’ Een hand schamele krieltjes diept Peter Harry Mulder op uit een zanderige pootrug. Het dorre loof van de Merenco’s kleurt donkerbruin en knispert.

Ook het stro op het graanperceel aan de andere kant van de ruilverkavelingsweg is veel bleker dan normaal. Dan te bedenken dat het afgelopen najaar nog zo nat was dat Mulder slechts één bundertje wintertarwe kon inzaaien. 

‘Het hoort bij ons beroep dat we overgeleverd zijn aan de weersomstandigheden. En ik ben wel wat gewend. Maar dit is zo extreem, dit heb ik sinds ik in 1983 de boerderij overnam niet meegemaakt.’

‘Normaal zijn ze rond deze tijd twee keer zo groot. Maar de groei is er al vier weken uit’, zegt boer Peter Harry Mulder over zijn schamele krieltjes. Foto Harry Cock / de Volkskrant

Op de helft van zijn 70 hectare landbouwgrond tussen Muntendam en Zuidbroek verbouwt Mulder zetmeelaardappelen. Zoals zo veel akkerbouwers hier in het Groningse deel van de Veenkoloniën, op de grens van zand en klei. Ze zijn aangesloten bij coöperatie Avebe (de naam stammend van Aardappelzetmeel Verkoop Bureau). ‘Aardappelmeel is de kurk waar de Veenkoloniën op drijven.’

Anders dan consumptieaardappelen (eens in de vier jaar) kun je fabrieksaardappelen telen volgens een intensief bouwplan van jaar om jaar. En omdat de piepers meer opleveren dan graan of bieten, benutten veel akkerbouwers hun areaal er maximaal voor – zo ook Mulder.

Wijnboeren in de Achterhoek staan te springen vanwege de droogte. Zij mogen door de hitte weer hopen op een topjaar. Twee jaar na het vorige, lijkt ook 2018 door de vele zonuren een topjaar te worden voor wijnbouwers in de Achterhoek. 

Het maakt hem en vele anderen erg afhankelijk van de aardappeloogst. Bij een tegenvallende oogst, resulterend in schaarste, zou vrije prijsvorming ertoe leiden dat een kilo aardappelen meer oplevert. In de consumptieaardappelsector is dat gebruikelijk. Maar Avebe hanteert voor fabrieksaardappelen vaste campagneprijzen. Nu zo’n 92 euro per ton. 

‘Laag, maar je weet waar je aan toe bent’, zegt Mulder. En met deze droogte is dat geen rooskleurig vooruitzicht. Normaal gaat hij uit van een opbrengst van 40 ton aardappels per hectare. Nu zou het hem niet verbazen als het slechts 15 ton wordt. Hij rekent snel door: een strop van 75 duizend euro dreigt. ‘Dat betekent interen op je vermogen.’

Mogelijk krijgen boeren een nabetaling, als Avebe bij zijn klanten vanwege de schaarste een hogere prijs voor zetmeel weet te beuren. ‘Maar dat stelt meestal niet veel voor en ik reken nergens op’, zegt Mulder. ‘We moeten de tering naar de nering zetten.’ De Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) spreekt al van een crisis vanwege de historische droogte.

Voor Mulder betekent het dat hij vervangingsinvesteringen in machines een jaar voor zich uit zal moeten schuiven. Zorgen maakt hij zich vooral over jonge boeren en collega’s die net hebben uitgebreid. ‘Die krijgen het echt moeilijk.’

LTO pleit ervoor dat boeren meer en langer mogen beregenen. Sproeien heeft Mulder in het verleden wel gedaan. Maar in je eentje is dat zo’n uitputtingsslag dat hij daarmee opgehouden is. Bovendien blijkt uit onderzoek dat het bij de zetmeelaardappelteelt niet altijd resulteert in een financiële meeropbrengst. 

Niet alleen de opbrengst, maar ook het zetmeelpercentage in de knollen lijdt onder het gebrek aan regen. En mocht het opeens toch nog gaan plenzen, dreigt doorwas met glazige aardappels tot gevolg.

Mulder neemt een van de krieltjes tussen duim en wijsvinger. ‘Deze is tegen de tijd dat ik ga rooien nog zo klein dat hij door de zeefmat valt.’ Het zeefmechanisme kun je wel fijner afstellen. ‘Maar dan heb ik straks een halve kieper vol kluitjes.’

Honderden boeren claimen droogteschade bij verzekeraars

Honderden boeren hebben vanwege de droogte een schadeclaim ingediend bij de grootste twee agrarische verzekeraars. Er is zo weinig neerslag gevallen, dat de verzekeraars moeten uitbetalen. Vlak voor de oogst wordt bepaald hoe groot het totaalbedrag zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.