'Aanzien van raadslid is te laag'

Wordt de democratie bedreigd nu gemeenten problemen hebben met het vinden van raadsleden? 'De dalende trend moet worden gekeerd.'

Het vinden van kandidaatsraadsleden is zo lastig, dat met name in veel kleine gemeenten niet alle partijen kunnen meedoen aan de komende gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart. Het is in het belang van de lokale democratie hoog tijd om het aanzien van het raadslidmaatschap te vergroten, de vergoedingen te verbeteren en het werk van de ongeveer 9.000 raadsleden beter te ondersteunen, zegt directeur Kars Veling van ProDemos, het kennis- en informatiecentrum van de democratische rechtsstraat.


Wat vond u van de uitkomst van het onderzoek van Nieuwsuur en de Vereniging van Griffiers, dat in zeker twintig vooral kleinere gemeenten partijen niet meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen omdat ze hun lijst niet kunnen vullen?

'Wij weten uit de praktijk dat het lastig is voor politieke partijen om aspirant-raadsleden te werven. Daarom hebben we in het voorjaar al een tournee met informatieavonden gehouden voor geïnteresseerden in de lokale politiek. Het grootste probleem is dat het aanzien van het raadslidmaatschap niet groot is. Om het imago te verbeteren, zouden zowel het ministerie van Binnenlandse Zaken als de gemeenten, hun koepel de VNG, de griffiers en de huidige raadsleden gezamenlijk moeten laten zien hoe belangrijk en interessant het raadswerk is in de ruim vierhonderd gemeenten.'


Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) vindt dat de beloningen voor raadsleden in elk geval niet achteruit moeten. Volgens de Vereniging van Raadsleden staat de huidige vergoeding van minimaal 235 euro (kleine gemeenten) tot maximaal 2.220 euro bruto per maand in geen verhouding tot de 15 tot 20 uur per week die het raadswerk volgens hen kost.


Vindt u dat de vergoedingen omhoog moeten?

'Er zou gezocht moeten worden naar mogelijkheden om de vergoedingen van raadsleden te verbeteren, zeker nu, per 2015, er voor bijna 16 miljard euro aan taken wordt overgeheveld naar de gemeente, op het gebied van zorg, werk en jeugdzorg. De gemeenteraden krijgen juist meer werk voor hun kiezen. Er moeten bovendien harde keuzes worden gemaakt hoe de taken met veel minder geld kunnen worden uitgevoerd. Deze besluitvorming kan bijna niet goed gaan als daarvoor niet juist de locale democratie wordt versterkt. Gelukkig is afgelopen zomer een voorstel in de Eerste Kamer gestrand, om de gemeenteraden met 10 procent in te krimpen.'


Er zijn in brede kring zorgen over de kwaliteit van de raadsleden. Deelt u die zorgen, zeker nu ze over veel meer moeten gaan beslissen?

'Het niveau wisselt, hier en daar is de kwaliteit niet zoals je die zou willen zien. Het is logisch dat partijen de eisen verlagen als het moeilijker is om geschikte raadsleden te vinden. Ook in sommige grote gemeenten is het aanbod niet zo groot dat partijen kunnen selecteren op expertise.'


Wat vindt u van de zorgen van raadsleden in kleine gemeenten, dat ze nauwelijks zicht hebben op wat hun gemeente doet omdat veel grote dossiers in samenwerkingsverbanden met andere gemeenten worden geregeld?

'Ook dat is een punt van zorg. Door die samenwerkingen moeten raadsleden zich meer inspannen om wethouders te controleren. ProDemos en andere instanties kunnen raadsleden cursussen geven voor meer bagage, maar daarmee redden ze het niet. Ambtenaren en wethouders zouden gedwongen moeten worden hun voorstellen goed te presenteren, zodat volksvertegenwoordigers er goed over kunnen oordelen.'


Wat als de door u voorgestelde veranderingen niet plaatsvinden?

'De dalende populariteit van het raadswerk is een trend die gekeerd moet worden, om de lokale democratie te laten functioneren. De raadsleden doen onontbeerlijk werk. Zij moeten kennis kunnen nemen van alle verrichtingen van hun gemeente en tegelijkertijd contacten onderhouden met organisaties van inwoners. Alleen op deze manier kunnen burgers lokaal worden vertegenwoordigd in hun belangen door de door hen gekozen raadsleden. Anders dreigt het gevaar dat de rijksoverheid de taken die de gemeenten moeten uitvoeren zo vol hangt met regels, dat gemeenten eigenlijk niets meer te zeggen hebben over de uitvoering.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden