Aanwijzing voor vierde neutrino

De vondst vorig jaar van het higgsdeeltje maakt mogelijk meer los dan verwacht. Fysici van de universiteit van Freiburg leiden er in een net gepubliceerde artikel aanwijzingen uit af voor het bestaan van een vierde zogeheten neutrino. In de geaccepteerde deeltjestheorie komen maar drie van zulke spookdeeltjes voor.

AMSTERDAM - Neutrino's zijn spookdeeltjes met weinig massa die zich nauwelijks iets aantrekken van andere materie. Ze kunnen door kilometers lood vliegen zonder iets te raken. Van het neutrino zijn tot nog toe drie variëteiten bekend, die steeds gerelateerd zijn aan materiedeeltjes: elektron-, mu- en tau-neutrino's.


Er waren geen experimenten die wezen op een vierde type, maar volgens de Nederlandse theoretisch fysicus Jochum van der Bij en collega's van de universiteit van Freiburg zijn er goede redenen om aan te nemen dat er wel een vierde type bestaat. Het vorig jaar ontdekte higgsdeeltje geeft daarvoor duidelijke aanwijzingen, aldus Van der Bij.


Hij leidt dat af uit de relatief lage massa van het gevonden higgsdeeltje. Die past niet heel gemakkelijk in de standaard deeltjestheorie, met de drie bekende neutrino's. In een theorie met vier neutrino's is dat daarentegen geen probleem, aldus Van der Bij. 'Een vierde neutrino zou het eerste deeltje in decennia zijn dat helemaal niet in het standaardmodel zit', aldus Van der Bij. Anderzijds is het een aanvulling die vermoedelijk niet het hele model overhoop gooit.


De metingen van CERN aan het higgsdeeltje geven nog geen waterdicht bewijs voor een vierde neutrino, erkennen de theoretici. Wel staan er in Mainz, de VS en Peking experimenten op stapel die meer helderheid over zo'n extra spookdeeltje kunnen geven.


Deeltjesfysicus prof. Sybrand de Jong van de Radboud Universiteit, betrokken bij de vondst van de higgs, zegt 'niet heel opgewonden' te raken van de Freiburgse suggestie. 'De afwijking waarop het is gebaseerd, is niet heel groot. Er zijn wel meer kwesties', aldus De Jong.


Zijn collega higgsjager Ivo van Vulpen van het Nikhef in Amsterdam noemt het vooral vreemd dat de Duitse theoretici nadrukkelijk een aantal metingen negeren in hun analyses. 'Dat lijkt me een riskante vorm van selectief winkelen.'


Theoreticus Van der Bij vindt die kritiek te makkelijk. 'Dit is niet zomaar een afwijking die nergens in past. Met ons vierde neutrino is hij eenvoudig te begrijpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.