Bellen metChinacorrespondent Leen Vervaeke

Aanwezig bij het jubileum van de Chinese communisten: ‘Feestje is niet echt het goede woord’

Donderdag viert de Chinese communistische partij haar honderdjarige bestaan. Onze correspondent Leen Vervaeke maakte de festiviteiten in Beijing mee. Al was het nog een hele toer voordat ze daadwerkelijk plaats kon nemen op haar stoel op het Plein van de Hemelse Vrede.

Een repetitie voor de viering van het honderdjarige bestaan van de Chinese communistische partij. Beeld EPA
Een repetitie voor de viering van het honderdjarige bestaan van de Chinese communistische partij.Beeld EPA

Je moest al om 02.00 uur ’s nachts opstaan om bij de grote bijeenkomst op het Plein van de Hemelse Vrede te kunnen zijn. Waarom?

‘De festiviteiten begonnen hier rond acht uur in de ochtend, maar aan zo’n massa-evenement, georganiseerd door de communistische partij, gaan nogal wat veiligheidscontroles vooraf. Dus was het voor journalisten om kwart voor drie in de nacht verzamelen geblazen. We werden met een bus naar de eerste veiligheidscontrole vervoerd, waar allerlei checks werden uitgevoerd op onze bagage met metaaldetectoren.

‘Daarna werden we naar het Plein van de Hemelse Vrede gebracht, waar nog meer checks plaatsvonden. Je mocht geen vloeistoffen of voedsel meebrengen. De meeste toeschouwers mochten geen telefoon meenemen, journalisten één, die vooraf ook werd gecheckt. De man voor mij wiens rugzak werd gecontroleerd moest zijn pennen inleveren vanwege de vloeibare inkt. Het was allemaal redelijk extreem.’

Waar zijn ze bang voor?

‘Dat wordt niet expliciet vermeld. De partij geeft de boodschap dat alle 1,4 miljard Chinezen verenigd zijn en achter haar staan, maar gezien deze extreme veiligheidsmaatregelen concludeer ik dat de partij dat zelf niet helemaal gelooft. Dit schept het beeld van een angstige partij, op het paranoïde af.’

En, kunnen ze een beetje een feestje bouwen, de Chinezen?

‘Feestje is niet echt het goede woord. Het was allemaal erg strak. Er zaten 70 duizend mensen op het plein, verdeeld in vakken. De hele samenleving was vertegenwoordigd, van scholieren tot landbouwers tot arbeiders. Het is de bedoeling dat die allemaal synchroon meebewegen met de regie: met een vlaggetje zwaaien als er gezwaaid moet worden, applaudisseren als er geapplaudisseerd moet worden. Dat deden ze heel goed.

‘Het bleek een klassiek communistisch massa-evenement. Communistische liederen zingen met een enorm koor van drieduizend zangers. Helikopters en straaljagers laten overvliegen in mooie formatie – de helikopters vormden het getal honderd. Militairen laten marcheren en de vlag hijsen. Centraal stond de toespraak van president Xi Jinping, die een uur duurde.’

Wat heeft hij gezegd?

‘Het was een soort missieverklaring waarin hij uitlegde waar de communistische partij voor staat en waarom China niet zonder kan. Hij onderbouwde dat door te vertellen dat de communistische partij China de afgelopen decennia van buitenlandse inmenging heeft gered en de economie heeft doen bloeien. Nu is China op een niveau gebracht waarop de wereld niet anders kan dan rekening houden met het land. Het was een triomfantelijke boodschap.

‘Voor een regerende partij als deze, die niet verkozen is, is zo’n jubileum een mooi moment om aan het hele land en misschien wel de hele wereld te tonen waarom zij zo goed is voor het land. Of je fan bent van de partij of niet, het is een hele prestatie dat ze nog altijd bestaat en al sinds 1949 aan de macht is. De partij gebruikt de geschiedenis om aan te tonen dat ze al honderd jaar de wind in de vleugels heeft en goede daden verricht, waarbij de mindere kanten worden weggemoffeld. Dat verschaft de partij legitimiteit.’

Waren er nog andere festiviteiten in het land?

‘De hele week al. Maandag was er een groot galafeest, met veel dansers en vuurwerk. Op lokaal niveau waren er concerten, tentoonstellingen en toneelvoorstellingen, die de geschiedenis van de communistische partij als thema hadden. In het straatbeeld zie je veel vlaggen en spandoeken. Vandaag is geen vrije dag, al heb ik gehoord dat veel mensen op het werk samen naar de live uitzending van het grote evenement keken. Alle Chinezen krijgen het mee.’

Zijn ze ook allemaal in feeststemming?

‘Het is niet duidelijk hoe groot de steun voor de communistische partij precies is, want betrouwbare enquêtes zijn er niet. Het gaat onmiskenbaar veel beter met China dan veertig jaar geleden, veel mensen zijn daar de partij dankbaar voor. Dat wil niet zeggen dat ze nu allemaal dolenthousiast aan het feesten zijn: een deel vindt het een beetje gedoe, een verplicht nummertje.

‘Bovendien zijn er tal van controversiële kwesties, zoals de omgang met Hongkong, de Oeigoeren en de zware surveillance. Maar kritiek uiten is ontzettend moeilijk en riskant. De censuur is al strikt, op momenten als deze gaat daar nog een tandje bij. Zelfs als iemand zou hebben geprobeerd om iets kritisch op sociale media te zetten, is de kans klein dat het zelfs maar online komt. Veelal wordt dat geblokt door algoritmes, anders wordt het snel verwijderd.’

Heb je nog iets gemerkt van de pandemie?

‘Ja, de preventiemaatregelen waren, net als de veiligheidsmaatregelen, behoorlijk overdadig. In Beijing zijn in de afgelopen vijf maanden geen besmettingen geweest. Desondanks moesten aanwezigen allemaal volledig zijn gevaccineerd en ook nog eens in de afgelopen 48 uur een negatieve test hebben afgelegd. Journalisten moesten ook nog eens 24 uur in een quarantainehotel. Er werden mondkapjes gedragen, in passende rood-roze kleuren, al bleven die niet hele evenement op. Ik denk dat het plein wat het virus betreft de veiligste plek ter wereld was.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden