'Aanval om kracht uit te stralen'

Door een buitenlandse vijand te creëren, kan Noord-Korea de interne zwakte het hoofd bieden. Gezien de vele wapens kan Seoel in korte tijd in 'een zee van vuur' veranderen.

Cor Speksnijder

amsterdam De Noord-Koreaanse beschieting van het Zuid-Koreaanse eiland Yeonpyeong is bedoeld om de positie van het instabiele bewind in Pyongyang te versterken. 'Met de provocatie wil het regime tegenover de eigen bevolking en tegenover de buitenwereld kracht uitstralen.' Dat zegt Bruce Bennett, defensiespecialist van de Amerikaanse denktank Rand Corporation.


Volgens Bennett creëert Noord-Korea een buitenlandse vijand om de interne zwakte het hoofd te bieden. 'Ik denk dat Pyongyang het helemaal niet zo erg zou vinden als Zuid-Korea reageert en het conflict militair wordt uitgevochten.'


Het oproepen van externe spanningen houdt mogelijk ook verband met de verwachte machtsoverdracht in Pyongyang. Bennett: 'Kim Jung-un, de zoon en gedoodverfde opvolger van de huidige leider Kim Jong-il, heeft geen tijd gehad zijn positie ten opzichte van het leger te verstevigen. Deze provocatie lijkt mede bedoeld om voor hem het pad te effenen.'


Koen De Ceuster, docent moderne Koreaanse geschiedenis aan de Universiteit Leiden, ziet in de artilleriebeschieting een reactie op de zoveelste militaire oefening van Zuid-Korea in de buurt van de gedeelde grens. 'Pyongyang heeft herhaaldelijk gezegd: dit is een provocatie die we niet slikken. De Noord-Koreanen hebben de daad bij het woord gevoegd.'


Nadat het Zuid-Koreaanse marineschip Cheonan in maart tot zinken was gebracht door een Noord-Koreaanse torpedo, heeft Zuid-Korea militaire oefeningen gehouden, soms samen met de VS. Dat gebeurde steeds dichter bij de grens tussen beide Korea's en werd volgens De Ceuster door de Noord-Koreanen als beklemmend ervaren. 'Pyongyang zag de buitenwereld op zich afkomen.'


De aanval is volgens De Ceuster een poging het inter-Koreaanse conflict weer op de internationale agenda te krijgen. De Noord-Koreanen willen dat het lont uit het kruitvat wordt gehaald, aldus De Ceuster.


Onder de vorige Zuid-Koreaanse president Roh Moo-hyun sloten beide landen een akkoord over onder meer visserijrechten en toerisme. Onder de huidige president Lee Myung-bak is van die toenadering weinig overgebleven. 'De Noord-Koreanen vragen zich af: wat hebben we aan die toenadering gehad?'


Dat Noord-Korea vorige week onverwacht een moderne fabriek voor de verrijking van uranium toonde aan een Amerikaanse kerngeleerde beschouwt De Ceuster als een Noord-Koreaanse aansporing het internationale overleg over nucleaire ontwapening in ruil voor economische hulp te hervatten. Noord-Korea stapte vorig jaar uit dit zogeheten zeslandenoverleg van China, Rusland, de VS, Japan en de twee Korea's, maar liet daarna weten opnieuw te willen praten.


Bennett gaat ervan uit dat Noord-Korea het 'strategische geduld' van de VS en Zuid-Korea wil doorbreken. Die landen voelen weinig aandrang met de Noord-Koreanen om de tafel te gaan zitten zolang zij het gevoel hebben dat de Noord-Koreaanse nucleaire dreiging niet toeneemt en het bewind zwakker wordt. Als de VS en Zuid-Korea menen dat de nucleaire dreiging wel groter is geworden, komen ze volgens Bennett voor de keuze te staan: onderhandelen of militair optreden.


De Ceuster: 'Ook na het aantreden van president Obama is er geen dialoog gekomen. De Noord-Koreanen willen de internationale gemeenschap wakker schudden en erop wijzen dat het belangrijk is verder te praten. En met het tonen van een moderne verrijkingsfabriek hebben ze duidelijk willen maken: jullie hebben niet gepraat, maar intussen hebben wij niet stil gezeten.' Ook al hebben ze niet veel om op tafel te leggen, de Noord-Koreanen beginnen alleen maar aan onderhandelingen in een sterke positie, stelt De Ceuster. 'Ze zijn zeer gewiekst.'


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden