Aanval geopend op diermeelberg

Diermeel wordt sinds de gekkekoeienziekte beschouwd als hoog-risicomateriaal. Het Openbaar Ministerie wil af van een 24-tal 'illegale' opslagplaatsen. Honderdduizend ton ligt er inmiddels opgeslagen....

Hoe komt Nederland van zijn diermeelberg af? Dat is de inzet van een moeizame worsteling tussen verschillende min of meer verantwoordelijke partijen, waaronder de ministeries van Landbouw, Volksgezondheid en Milieu, de provincies en het destructiebedrijf Rendac. Ook het Openbaar Ministerie heeft zich in het gevecht gemengd. Dat vindt 24 opslagplaatsen ontoereikend of 'illegaal' en bekijkt of er sprake is van strafbare feiten.

Diermeel (vermalen kadavers) vormt een probleem sinds het eind vorig jaar tijdens de crisis rond de gekkekoeienziekte werd bestempeld als hoog-risicomateriaal. Het mocht niet langer in diervoeder worden verwerkt. Want wetenschappers beschouwen het diermeel als de meest waarschijnlijke oorzaak van de gekkekoeienziekte BSE, die bij mensen de dodelijke hersenziekte Creutzfeldt-Jakob kan veroorzaken.

Van de ene op de andere dag werd diermeel van waardevolle grondstof vol eiwitten gedegradeerd tot gevaarlijk afvalproduct. De diervoederproducenten mochten het dierlijk meel niet meer gebruiken. Ook Rendac, het enige bedrijf in Nederland dat kadavers verwerkt, zat met een probleem. Het destructieproces draaide door, maar voor het restproduct diermeel was er (nog) geen bestemming. Verbranding in energiecentrales en afvalovens, waarbij het diermeel als brandstof dient, vormt het belangrijkste alternatief. Maar die afnemers konden het onverwacht grote aanbod bij lange na niet aan.

Rendac produceert vijfduizend ton diermeel per week. Met medeweten van de overheid sloeg het Sonse bedrijf het diermeel her en der in het land op. Dat gebeurde maandenlang betrekkelijk geruisloos. Maar toen in mei in een asbesthoudende opslagloods in het Gelderse dorp Heerewaarden acuut brandgevaar dreigde, sloegen de provincies alarm. Met name Noord-Brabant, Gelderland en Friesland ontdekten diverse opslagplaatsen waarvoor geen milieuvergunning was afgegeven. Ook het OM kwam in actie.

De provincies eisten dat er een einde zou komen aan de 'illegale' opslag. Illegaal, want voor afvalstoffen is een andere vergunning nodig. Rendac waste zijn handen in onschuld. 'Halverwege de rit zijn de spelregels veranderd', zegt directeur S. Beerendonk. Hij erkent dat de opslag zonder de benodigde vergunningen geschiedt, maar ontkent illegale praktijken. 'Je kunt iets niet met terugwerkende kracht opeens als illegaal bestempelen.'

Volgens het ministerie van Landbouw verschuiven de provincies het probleem door de opslagplaatsen niet langer te gedogen. Maar de provincies verwijten de centrale overheid juist laks optreden. 'Wij dringen al sinds begin dit jaar aan op een duidelijk beleid met betrekking tot het diermeel', zegt de Brabantse gedeputeerde L. Verheijen. Samen met zijn collega's uit Gelderland en Friesland heeft hij een brandbrief gestuurd naar minister Brinkhorst. Ze dringen aan op een structurele oplossing van 'een groot maatschappelijk probleem'.

Inmiddels ligt het grootste deel van de ruim honderdduizend ton diermeel 'niet verantwoord' opgeslagen: slechte overkappingen, lekkages, broei, ongedierte. Positief nieuws is dat de diermeelberg niet of nauwelijks meer groeit.

Voor het wegwerken van de voorraden is echter meer nodig. 'Er dreigt een ijzeren voorraad aan diermeel te ontstaan, die naar onze schatting binnen vijf jaar niet is weggewerkt', waarschuwen de provincies in hun brandbrief. Rendac is optimistischer. Vorige week beloofden de elektriciteitsproducenten op dringend verzoek van de overheid het gewraakte diermeel op te stoken in de kolencentrales. Maar ze verklaarden ook dat het nog wel 'geruime tijd' zal duren alvorens de hele diermeelberg in de centrales op de Maasvlakte, in Geertruidenberg, Borssele, Amsterdam en Nijmegen is opgestookt.

Voor de tussentijd willen de betrokken provincies harde afspraken met de centrale overheid maken over verantwoorde opslag. Gedeputeerde Verheijen denkt bijvoorbeeld aan de opslag in een groot veem met koelinstallatie. De provincies overleggen vermoedelijk vrijdag met Brinkhorst. Daarbij willen ze ook de monopoliepositie van Rendac aan de orde stellen.

Verheijen vraagt zich af of de 'monopolisering van de destructie in Nederland bij één bedrijf nog wel wenselijk is'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden