Aantal vrouwen aan top blijft nog ver achter

Het Nederlandse beursgenoteerde bedrijfsleven komt nog niet in de buurt van de 30 procent vrouwen in de top, die binnenkort wettelijk wordt vastgelegd als streefcijfer. De meerderheid van de bedrijven heeft nog steeds geen enkele vrouwelijke commissaris of bestuurder in dienst. Daarbij zijn bekende namen als Ballast Nedam, ASMI, Binck Bank, CSM en Pharming.

AMSTERDAM - Dat blijkt uit de Dutch Female Board Index 2011 die vandaag wordt gepubliceerd. Volgens een recent aangenomen wet moet zowel de raad van bestuur als de raad van commissarissen van beursgenoteerde bedrijven in 2016 in principe voor minimaal 30 procent uit vrouwen bestaan. Slechts een van de 97 onderzochte bedrijven voldoet nu aan die norm: TNT Express. Het pakjesbedrijf lost daarmee de Achterhoekse apparatenfabrikant Nedap af als meest vrouwvriendelijke bedrijf.


Ook KPN, Unilever, PostNL en Ahold hebben relatief veel vrouwen in de top. Ze halen de norm voor de raad van bestuur of de raad van commissarissen, maar niet voor beide. Ahold was lang koploper en vorig jaar de nummer twee, maar zakt door het vertrek van commissaris Karen de Segundo. Het supermarktconcern daalt mogelijk verder, omdat later dit jaar ook de Amerikaanse financieel bestuurder Kimberly Ross stopt.


Jaarverslag

Het wettelijke streefcijfer - bedrijven moeten in het jaarverslag uitleg geven als ze de norm niet halen - van 30 procent hing al een tijdje in de lucht. Niettemin is van een inhaalslag nog geen sprake. Dit jaar zijn 66 van de 716 bestuurders vrouw, oftewel 9,2 procent. Dat is maar een kleine stijging ten opzichte van een jaar eerder, toen de top voor 8,4 procent uit vrouwen bestond.


Er zijn 55 vrouwelijke commissarissen (11,8 procent), drie meer dan een jaar eerder. Van de bestuurders is 4,4 procent vrouw. Daarmee hebben Nederlandse beursgenoteerde bedrijven slechts elf vrouwen in hun raden van bestuur, en dat zijn er dan nog twee meer dan een jaar eerder. Bij krantenuitgever Wegener kwam Fieneke van den Brink in de hoogste bestuurslaag, bij PostNL Herna Verhagen. De bekendste topvrouw is sinds jaar en dag Nancy McKinstry. De Amerikaanse is al tien jaar de baas bij Wolters Kluwer.


Streefcijfer

Door de trage groei van het aantal vrouwen dreigt het bedrijfsleven het wettelijke streefcijfer in 2016 massaal te missen. Als de groei in dit tempo doorzet, dan is 14,5 procent van de commissarissen vrouw en 7,8 procent van de bestuurders. De 30 procent vrouwelijke commissarissen wordt dan bereikt in 2039, het vereiste aantal bestuurders zelfs pas over 39 jaar, in 2050.


Mijntje Lückerath, de auteur van het rapport en hoogleraar corporate governance aan Nyenrode, sluit niet uit dat er komend jaar alsnog een inhaalslag komt van vrouwelijke benoemingen. Lückerath, zelf commissaris bij ASN Bank en Achmea, was voorstander van een streefcijfer in plaats van een wettelijk opgelegd quotum, zoals bijvoorbeeld in Noorwegen is ingevoerd. De hoogleraar gaat ervan uit dat grote en bekende bedrijven hun werknemers, klanten en aandeelhouders straks niet keer op keer kunnen melden dat ze geen geschikte vrouwelijke commissarissen of bestuurders hebben kunnen vinden, terwijl ze wel aan allerlei initiatieven voor meer vrouwen in de top meedoen, en het streefcijfer al vijf jaar bekend was.


Hekkensluiter

Bij AMG zijn alle tien bestuurders man. Het mijnbouwconcern is daarmee de hekkensluiter. Ook Boskalis, Vopak, KasBank en Grontmij hebben geen vrouwen in de top, maar daar bestaat de raad van bestuur en raad van commissarissen uit negen personen. Overigens krijgt Grontmij later dit jaar met Annemieke Nijhof een vrouw in de raad van bestuur.


In de Dutch Female Board Index werden alleen statutair in Nederland gevestigde beursgenoteerde bedrijven onderzocht, omdat die onder de regelgeving vallen. Daardoor ontbreken bekende bedrijven als Shell, Air France/KLM en Arcelor Mittal.


Het magische jaar 1967

Van de in totaal 102 nieuwe benoemingen in de top van het beursgenoteerde bedrijfsleven gingen er het afgelopen jaar tien naar mensen geboren in 1967, dat daarmee ruim koploper is als 'bouwjaar'. Volgens onderzoekster Mijntje Lückerath is daar geen logische verklaring voor: het geboortecijfer was destijds niet hoger dan in andere jaren.


Waarom bestuurders en commissarissen van 43 of 44 jaar dan toch zo populair zijn, blijft onduidelijk. Maar volgens Lückerath is het te opvallend om te negeren, zeker gezien andere recente prominente benoemingen van '67'ers': premier Mark Rutte bijvoorbeeld, en zijn hoogste ambtenaar, secretaris-generaal Kajsa Ollongren van Algemene Zaken. Ook de nieuwe president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, werd geboren in 1967.


Het grote aantal benoemingen van begin veertigers is in elk geval een teken van verjonging. Vrouwen in de top van het bedrijfsleven zijn gemiddeld jonger: 48 jaar bij bestuurders, 54 jaar bij commissarissen, respectievelijk vier en acht jaar jonger dan de mannelijke collega's.


In totaal worden 66 van de 716 posten in de raden van bestuur en raden van commissarissen bezet door vrouwen. Marike van Lier-Lels (van 1959) is van hen het meest prominent aanwezig. De voormalig Schiphol-topvrouw, steevast hoog in de lijstjes, is commissaris bij KPN, uitzender USG People, uitgever Reed Elsevier en het kabelbedrijf TKH. Oud-NS-bestuurder Pamela Boumeester heeft drie commissariaten, bij Delta Lloyd, Ordina en Heijmans. PostNL-bestuurder Herna Verhagen heeft nevenfuncties bij Nutreco en SNS Reaal.


Annemieke Siderius-Fentener van Vlissingen is commissaris bij Draka en Heineken, Tineke Bahlmann bij ING en Nedap. Bahlmann vervult die laatste post al veertien jaar, waarmee ze de langst zittende vrouwelijke commissaris is, bleek onlangs uit een inventarisatie van de Volkskrant. De andere vrouwen hebben één (bij)baan. Onder hen ook Tineke Veldhuis, met haar 32 dienstjaren bij de Apeldoornse kleurstoffenfabrikant Holland Colours met afstand de langst zittende vrouwelijke bestuurder.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden