Aantal meldingen antisemitisme neemt toe

Het aantal gemelde antisemitische incidenten lag in 2014 op het hoogste punt in vijf jaar. Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) noteerde vorig jaar 171 incidenten. Dat is veel meer dan in 2013, toen 100 incidenten werden doorgegeven.

Na de aanslagen in Parijs werden joodse scholen extra beveiligd. Hier in Amsterdam. Beeld anp

De incidenten variëren van geweld (6 keer), bekladdingen (20) en e-mails (29) tot antisemitische scheldpartijen (40). Omdat de meeste incidenten niet worden gemeld, schat het CIDI dat dit het topje van de ijsberg is.

De stijging in 2014 is te verklaren door de Gaza-oorlog van afgelopen zomer. Alleen al in die periode (3,5 maand) kwam 81 meldingen binnen. Volgens het CIDI 'lijken de daders de acties van Israël te zien als een excuus om antisemitische gevoelens te uiten'. 'Maar wat er gebeurt in het Midden-Oosten is geen rechtvaardiging voor antisemitisme in Nederland', aldus Guy Muller van het CIDI.

Het 'Israël-effect' is niet onverwacht. Antisemitische uitingen nemen volgens het CIDI steevast toe bij grote militaire acties van Israël. In 2006, toen Israël in Libanon vocht, eindigde de teller op 261 incidenten.

Sociale media

Toch blijft, als het effect van de Gaza-oorlog niet wordt meegerekend, het aantal antisemitische incidenten volgens het CIDI ongeveer gelijk aan het 'basisniveau'. Dat ligt op ongeveer 100 incidenten per jaar. Van een structurele stijging van antisemitisme-uitingen lijkt dus geen sprake.

Of het antisemitisme in Nederland toeneemt, is volgens hoogleraar religiewetenschappen Gerard Wiegers op basis van de CIDI-cijfers echter niet te zeggen. 'De cijfers fluctueren. Daarnaast is het klimaat van antisemitisme breder dan gemelde incidenten alleen. Dat heeft bijvoorbeeld ook te maken wat er op sociale media verschijnt.'

Uitlatingen op internet werden door het CIDI niet meegerekend. Dat wordt weer bijgehouden door het onafhankelijke Meldpunt Discriminatie Internet (MDI). De organisatie sloeg onlangs een alarmerende toon aan over het 'bizar hoge gehalte antisemitisme op internet'.

Het meldpunt noteerde in totaal 238 antisemitische uitingen, waarvan 188 als strafbaar werden aangemerkt. Op enige afstand volgt discriminatie van moslims (219 uitingen, 118 strafbaar). Ook hier is een flinke stijging waar te nemen.

Joden en moslims lopen van de synagoge bij het Jonas Daniël Meijerplein naar de moskee Al Kabir op de Weesperzijde, tijdens een solidariteitswandeling in februari dit jaar. Beeld anp

Klimaat

Volgens Ron van der Wieken, voorzitter van het Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom, is het antisemitisme wel degelijk toegenomen. Hij doelt niet perse op strafbare incidenten, maar op het klimaat. 'Je merkt het vooral in de media, waar dingen worden gezegd over Joden die vroeger niet gezegd werden. En in gesprek met mensen op straat. Je hoort ze nu hardop boosaardige dingen zeggen, dat kon vroeger niet.' Ook zijn er volgens hem veel meer '(pseudo)intellectuelen die het joodse volk de veilige haven van de staat Israël willen ontzeggen'.

Hoogleraar Wiegers zegt ook dat de cijfers 'zorgwekkend' zijn. Volgens hem moet goed onderzocht worden waarom het aantal meldingen is gestegen en zal vooral de overheid het antisemitisme en racisme moeten bestrijden. 'Alle Nederlanders moeten zich hier veilig voelen. Als dat niet zo is, ligt daar een taak voor de overheid.' Wiegers oppert dat het vak religie en levensbeschouwing op scholen wordt uitgebreid om meer kennis en begrip te kweken.

Minister Lodewijk Asscher (Integratie) noemde het CIDI-rapport 'slecht nieuws'. 'Helaas zien we dat Jodenhaat nog dagelijks de kop opsteekt. Antisemitisme is nooit weggeweest uit Europa, deze cijfers laten zien dat we de strijd daartegen moeten blijven voeren.'

Het CIDI zelf schrijft dat de toename van het aantal incidenten heeft gezorgd voor 'een versterkt gevoel van onveiligheid' bij de Joodse gemeenschap. Dat gevoel werd versterkt door de pro-IS-demonstratie in Den Haag, vorig jaar zomer, toen anti-Joodse leuzen werden geroepen. Het CIDI deed daarop aangifte.

Binnen Europa lijkt het klimaat in Nederland relatief mild. Een Britse parlementaire commissie vergeleek de opmars van antisemitische uitingen in verschillende Europese landen tijdens het conflict in Gaza. Volgens de commissie waren geweldsincidenten in Nederland veel schaarser dan in bijvoorbeeld Duitsland of Frankrijk.

Wel bleken de Britse parlementariërs 'geschokt' over een bezoek aan een Joodse school in Amsterdam. Meer dan de helft van de leerlingen gaf te kennen naar Israël te willen verhuizen uit angst voor een antisemitische aanslag. Ze zagen de aanslagen in Brussel en Parijs 'als een haai die op ons afkomt'.

Jom Hasjoa, de jaarlijkse herdenking der Joden van de slachtoffers der naziterreur. Het evenement vindt als vanouds in de Hollandsche Schouwburg plaats. In het midden met keppeltje en grijze das Ron van der Wieken. Beeld Novum
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden