Nieuws

Aantal huishoudens onder armoedegrens daalt, ondanks – of juist dankzij – corona

In 2020 moest 6,8 procent van de huishoudens rondkomen van een inkomen onder de armoedegrens. Hoewel dat nog altijd meer dan 500 duizend huishoudens zijn, wordt dat deel al jaren kleiner. Opvallend genoeg bracht de coronacrisis daar geen verandering in.

Abel Bormans
Een wachtrij bij de voedselbank in Tilburg. Beeld ANP
Een wachtrij bij de voedselbank in Tilburg.Beeld ANP

Dat blijkt uit de jaarlijkse monitor over armoede en sociale uitsluiting van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In 2019 was het percentage nog 7,5 procent en in de jaren daarvoor telkens hoger dan 8 procent. De armoedegrens komt neer op 1.100 euro per maand. Voor meerpersoonshuishoudens is deze grens gecorrigeerd naar omvang.

Ondanks de coronacrisis is het aantal huishoudens onder de armoedegrens dus afgenomen. De koopkrachtverbetering door cao-afspraken – voornamelijk al gesloten in 2019 – en een aantal fiscale overheidsmaatregelen, met name heffingskortingen, spelen daarbij een rol. Doorslaggevender is echter het omvangrijke coronasteunpakket waarmee veel mensen het hoofd boven water konden houden.

‘Aan de ene kant zijn deze cijfers toch opmerkelijk, na zo’n ingrijpende gezondheidscrisis’, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen, ‘tegelijkertijd past dit in een reeks eerdere cijfers die we hebben gezien. De economie kromp met 3,9 procent, ongeveer net zo veel als in het recessiejaar 2009, tijdens de financiële crisis. Maar qua werkloosheid en koopkrachtcijfers zijn 2020 en 2009 onvergelijkbaar. Dat zien we nu ook terug in deze armoedecijfers.’

221 duizend arme kinderen

Het belangrijkste inzicht en nieuws uit deze monitor is volgens Van Mulligen de serieuze daling van het aantal kinderen dat deel uitmaakt van een lage-inkomenshuishouden. Dat waren er in 2020 17 duizend minder dan het jaar daarvoor, maar nog altijd 221 duizend.

Eenoudergezinnen, alleenstaanden onder de AOW-leeftijd, laagopgeleiden en huishoudens met een migratieachtergrond komen vaker in de armoede terecht, is de algemene tendens. Ook werkomstandigheden spelen een grote rol: zo is het risico op armoede voor zzp’ers (5,9 procent) een stuk hoger dan werknemers in loondienst (1,2 procent).

Bij vluchtelingenhuishoudens valt op dat de grootste risico’s op armoede liggen bij uit Syrië (54 procent met een laag inkomen) en Eritrea (40 procent) afkomstige vluchtelingen. Waarbij moet worden opgemerkt dat enkel vluchtelingen met een verblijfsvergunning zijn meegerekend in de cijfers. Van Mulligen: ‘Dat zijn landen die zijn geteisterd door burgeroorlogen. Vluchtelingen uit die landen komen hier met een andere psychologische bagage. Vaak niet om een baan te zoeken, maar om niet te hoeven vrezen voor hun leven.’

Van de vluchtelingenhuishoudens hadden Iraniërs met 27 procent het minste risico op armoede. Van Mulligen: ‘Migranten uit landen als Iran en Afghanistan vallen al langer op door hun relatief makkelijke toegang tot de arbeidsmarkt. Opleidingsniveau speelt daarbij een belangrijke rol.’ Gemiddeld genomen volgen de armoederisico’s van alle vluchtelingenhuishoudens samen de algemene, dalende trend.

Stedelijke armoede

De Nederlandse gemeenten met het hoogste aandeel lage inkomens zijn uitsluitend in stedelijke gebieden. De top-3 bestaat uit Amsterdam (11,9 procent onder de lage-inkomensgrens), Groningen (12 procent) en bovenaan Rotterdam (12,8 procent). Het eerste niet-stedelijke gebied is Vaals, in het uiterste zuidoosten van Limburg, op plek 10 (met 10 procent).

De verwachtingen zijn dat de armoederisico’s de komende jaren stabiliseren. Van Mulligen: ‘Er is namelijk een groep Nederlanders waarvan het de vraag is of ze ooit aan armoede kunnen ontsnappen. Dat zijn mensen die in de bijstand zitten en niet in aanmerking komen voor een baan. Dat verandert niet zomaar: dan zou het systeem dusdanig op de schop moeten dat lage inkomens en bijstandsinkomens automatisch boven die grens van 1.100 euro uitkomen. Dat is nogal een stap, zo ver zijn we nog niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden