NieuwsVuurwerk

Aantal gemeenten met vuurwerkvrije zone(s) groeit met een kwart

Gemeenten dringen vuurwerk in de openbare ruimte verder terug. Alle gemeenten die vorig jaar een of meerdere vuurwerkvrije zones hadden, hebben die deze jaarwisseling weer. Het aantal gemeenten dat vuurwerkvrije zones aanwijst is met bijna een kwart gegroeid.

Tilburg creëerde vorig jaar voor het eerst vuurwerkvrije zones, vijf in totaal.Beeld John van Hamond

Dat blijkt uit een enquête door de Volkskrant onder alle 355 gemeenten. 294 gemeenten reageerden op de vragenlijst, waarin vuurwerkvrije zones en de handhaving ervan centraal staan.

In 113 gemeenten worden dit jaar een of meerdere vuurwerkvrije zones aangewezen. Dat zijn 22 gemeenten meer dan vorig jaar. Onder meer in Almere, Apeldoorn, Middelburg en Valkenburg zijn de zones dit jaar wel te vinden en bij de afgelopen jaarwisseling niet.

De gemeenten zonder vuurwerkvrije gebieden, 180, zijn nog steeds in de meerderheid. Onder meer Den Bosch, Eindhoven en Heerlen wijzen geen vuurwerkvrije zones aan. Den Bosch zegt eerst ‘op wijkniveau’ te willen inventariseren of hier behoefte aan is. Volgens Eindhoven leiden vuurwerkvrije zones ‘alleen maar tot meer onduidelijkheid en meer overlast’. Almelo zegt dat er vanuit de stad tot nu toe ‘nog geen behoefte aan vuurwerkvrije zones is geweest’. Zwolle had ten tijde van de enquête nog geen beslissing genomen over de zones.

Súdwest-Fryslân geeft in een reactie aan dat zij per abuis hebben gemeld dat er een vuurwerkvrije zone is, dit is niet het geval. De kaart is aangepast.

Niet één gemeente die vorig jaar vuurwerkvrije zones had ingesteld, schaft deze dit jaar af. 38 gemeenten hebben het aantal zones uitgebreid. De absolute koploper is Arnhem, met zo’n negenhonderd vuurwerkvrije zones. Volgens een woordvoerder van de gemeente zijn dit er zo veel omdat er veel kleine specifieke gebiedjes zijn aangewezen. Rond een basisschool kunnen bijvoorbeeld meerdere vuurwerkvrije zones liggen.

De meeste vuurwerkvrije zones liggen rond verzorgingstehuizen en andere plekken waar veel ouderen wonen. Op de tweede plaats staan winkelgebieden en binnensteden, gevolgd door parken. Ook rond bushaltes, treinstations, ziekenhuizen, kinderboerderijen en scholen wordt het afsteken van vuurwerk vaak verboden.

In ruim driekwart van de gevallen beslist de gemeente (mede) waar een vuurwerkvrije zone komt te liggen. Een kleine 20 procent van de gebieden wordt door de inwoners aangevraagd: zij kunnen bij hun gemeente borden en posters bestellen om hun straat vuurwerkvrij te verklaren. De bewoners van zulke ‘vrijwillige’ gebieden zijn er dan wel zelf verantwoordelijk voor dat iedereen zich aan de regels houdt.

Wat was de schade van de jaarwisseling 2018/2019?

Het Verbond van Verzekeraars schatte de schade aan particuliere woningen en auto’s tijdens de vorige jaarwisseling tussen de 15- en 20 miljoen euro. Het jaar ervoor berekende het Verbond zo’n 10 miljoen euro schade. 

396 mensen hebben zich vorig jaar met vuurwerkletsel bij de spoedeisende hulp van een ziekenhuis gemeld, dat waren er minder dan in voorgaande jaren. Er vielen twee doden, in Morra (Friesland) en Enschede. 

Nederlanders knalden voor zo’n 70 miljoen euro aan vuurwerk de lucht in. 

Handhaving

Gemeenten handhaven vooral in gebieden die zij zelf tot vuurwerkvrij hebben bestempeld, al heeft dit lang niet overal prioriteit en ontbreekt de mankracht om boetes uit te delen. ‘We hebben geen agent over om in een leeg Goffertpark te gaan staan tijdens de jaarwisseling’, zei burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen onlangs tegen Omroep Gelderland. Bruls kan daarom slechts hopen dat Nijmegenaren in de zogeheten ‘gewenste’ vuurwerkvrije zones, een experiment in zijn gemeente, het vuurwerk op zak houden.

‘Van de vuurwerkvrije zones gaat voornamelijk een preventieve werking uit’, benadrukt de gemeente Rijssen-Holten. Wijk bij Duurstede doet een beroep op ‘de verantwoordelijkheid en het inlevingsvermogen van onze inwoners om zich te conformeren aan de vrijwillige vuurwerkvrije zones’.

Rotterdam wijst dit jaar juist voor het eerst vuurwerkzones aan. Wie een app downloadt, kan al lopend over straat zien waar hij zijn pijlen en knallers mag afsteken en waar niet. Dit mag bijna overal, blijkens de kaart die de hele gemeente donkergroen kleurt, op onder meer Diergaarde Blijdorp en het vliegveld na. Ook Amsterdam wilde aanvankelijk vuurwerkzones invoeren, maar ziet daar deze jaarwisseling van af.

De animo voor centrale vuurwerkshows blijft beperkt. Slechts negentien gemeenten organiseren zo’n show, een minder dan vorig jaar. Amsterdam, Krimpenerwaard en Westvoorne stopten ermee. Volgens Amsterdam hebben de meeste inwoners er geen behoefte aan. In Loon op Zand neemt attractiepark de Efteling de vuurwerkshow voor zijn rekening.

Verbod

Veel gemeenten wachten in spanning af wat het kabinet voor ogen heeft met een eventueel verbod op consumentenvuurwerk. Schiedam benadrukt dat de burgemeester het consumentenvuurwerk graag zou afschaffen, maar ‘daartoe zou moeten worden besloten op landelijk niveau’. Een meerderheid van de Tweede Kamerleden wil de traditie van het consumentenvuurwerk in stand houden, maar vindt wel dat het afsteken van zwaar vuurwerk aan banden moet worden gelegd.

In Apeldoorn willen de meeste raadsleden volgend jaar als eerste gemeente in Nederland een verbod op consumentenvuurwerk. Maar voordat het zover is, zegt de woordvoerder van de gemeente, moet er eerst nog een plan worden uitgewerkt én goedgekeurd over de mogelijkheden van een verbod binnen de huidige wetgeving, de handhaving ervan en de omgang met uitgegeven vergunningen. Helemaal zeker is het dus nog niet. Ook in Haarlem staat een onderzoek naar een mogelijk vuurwerkverbod op de agenda.

De Raad van State twijfelt of zo’n verbod juridisch voldoende kan worden onderbouwd. Toch denkt minister Van Veldhoven dat gemeenten deze mogelijkheid wel hebben, ‘zolang dit niet in strijd komt met hogere, centrale regelgeving’.

Precies de helft van de Nederlanders is, blijkens recent onderzoek van I&O Research, voor het verbieden van consumentenvuurwerk, 45 procent is tegen zo’n verbod. Lokale vuurwerkverboden kunnen op meer steun (57 procent) rekenen. Knalvuurwerk roept beduidend meer weerstand op dan vuurpijlen.

Met medewerking van Serena Frijters, Liselot van der Klift en Erik Verwiel.

Hoe werkt het als een burger een vrijwillige vuurwerkvrije zone aanvraagt? Verslaggever Tjerk van Weezel nam vorig jaar een kijkje in Den Haag bij Dorine van der Marel, die zo’n zone aanvroeg om twee zielige zwanen te helpen. 

Middelburg en Vlissingen doen dit jaar een pilot met vuurwerkdetectiesystemen. Verslaggever Willem Feenstra ging eerder al met twee beveiligers op pad om te kijken hoe zo’n systeem werkt. 

Rotterdam experimenteert dit jaar met vuurwerkzones. Helpt dit of leidt het tot een ‘onoverzichtelijke lappendeken aan handhavingsarrangementen’? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden