nieuws Amnesty is ‘hoopvol’

Aantal executies wereldwijd daalt fors – China niet meegerekend

Het aantal executies wereldwijd is fors gedaald, met maar liefst eenderde. Vorig jaar werden minstens 690 gevangenen ter dood gebracht, vergeleken met 993 in 2017. Het is het laagste aantal in tien jaar. ‘Dit is hoopvol’, aldus Amnesty International dat al ruim veertig jaar strijd voert voor afschaffing van de doodstraf.

Een protest in Libanon tegen de executie van de sjiitische geestelijke Nimr al-Nimr die van terrorisme werd beschuldigd. Beeld EPA

Bij de jaarlijkse telling van Amnesty, die woensdag werd gepubliceerd, moet wel een grote kanttekening worden gemaakt. In de cijfers zijn niet de executies opgenomen van China, de grootste boosdoener. Amnesty schat dat Beijing elk jaar duizenden gevangenen ter dood brengt.

Het exacte aantal executies in China is al jaren onduidelijk omdat volgens de Chinese regering de cijfers vertrouwelijk zijn. De top-5 wordt verder gevormd door achtereenvolgens Iran, Saoedi-Arabië, Vietnam en Irak. Van deze landen zijn wel cijfers bekend. Deze vier landen zijn verantwoordelijk voor zo’n 80 procent van alle executies.

De voltrekking van de doodstraf varieerde vorig jaar in deze en andere landen van ophangingen (Iran) en onthoofdingen (Saoedi-Arabië) tot dodelijke injecties zoals in de VS en Thailand. In China en Wit-Rusland worden vooral executiepelotons gebruikt. Alleen in de VS worden ter dood veroordeelden geëlektrocuteerd. Eind vorig jaar wachtten meer dan negentienduizend gevangenen op voltrekking van de doodstraf.

Gedrag veranderen

Toch spreekt Amnesty voor het eerst in jaren in het jaarrapport van ‘goed nieuws’. ‘De forse daling van het aantal executies bewijst dat zelfs landen van wie het niet verwacht werd, hun gedrag veranderen en zich realiseren dat de doodstraf niet het antwoord is’, aldus Kumi Naidoo, secretaris-generaal van Amnesty International. ‘Dit is een hoopvol teken dat het slechts een kwestie van tijd is voor deze wrede straf tot het verleden zal behoren.’

De afname van het aantal executies wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door Iran. Vergeleken met 2017 bracht Teheran de helft minder gevangenen ter dood, minstens 253. Hoewel dit het laagste aantal is in bijna tien jaar, was Iran nog altijd verantwoordelijk voor eenderde van alle executies die wereldwijd bekend zijn.

De forse daling in Iran komt onder andere door een wetsverandering teneinde de drugshandel te bestrijden. Door deze wetswijziging kan minder makkelijk de doodstraf worden geëist. In Iran kan ook de doodstraf worden opgelegd voor overspel. Twee vrouwen werden hiervoor veroordeeld. Ze moeten volgens de rechter ter dood worden gebracht door steniging. 

De executiekamer van de San Quentin-gevangenis in Californië. Vorig jaar werden in de VS 25 gevangenen ter dood gebracht. Een kleine 2.700 gevangenen wachten nog op hun executie. Beeld AFP

Advertentie voor beul

Een andere Iraanse vrouw, de 24-jarige Zeinab Sekaanvand, werd in oktober opgehangen omdat ze haar man zou hebben vermoord. Sekaanvand, die op haar vijftiende werd gedwongen om te trouwen, zei na haar arrestatie jarenlang te zijn mishandeld door haar echtgenoot. Ze ontkende echter iedere betrokkenheid bij zijn dood. Volgens Amnesty werd ze na een oneerlijk proces ter dood veroordeeld.

Volgens Amnesty is er ook volop slecht nieuws in het jaarrapport. Zo nam het aantal executies in landen als Japan, Wit-Rusland, Singapore, de VS en Zuid-Soedan toe. Thailand besloot vorig jaar de eerste gevangene ter dood te brengen in tien jaar. Sri Lanka heeft aangekondigd dit jaar, voor het eerst in ruim veertig jaar, de doodstraf weer te voltrekken voor drugsdelicten. Twee maanden geleden werden belangstellenden die als beul willen optreden, in een advertentie opgeroepen zich te melden.

‘Het positieve nieuws van 2018 wordt verpest door een kleine groep landen die vastbesloten is om de trend te negeren’, aldus Amnesty-baas Naidoo. Tekenend voor de trend is volgens Amnesty ook dat eind vorig jaar voor het eerst heel veel landen, 121, zich bij de VN uitspraken voor een moratorium op de doodstraf. Tegen stemden 35 landen. In 106 landen is nu de doodstraf afgeschaft voor alle delicten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.