nieuws euthanasie

Aantal euthanasieverzoeken bij Levenseindekliniek stijgt met 15 procent

Het aantal euthanasieverzoeken bij de Levenseindekliniek is dit jaar met 15 procent gestegen ten opzichte van 2018. Dat is opvallend, omdat het aantal euthanasiegevallen landelijk gezien juist stabiliseert. Volgens de kliniek heeft de stijging deels te maken met de verscherpte houding van justitie ten opzichte van euthanasie.

Een aanmeldingsformulier van Expertisecentrum Euthanasie, voorheen de Levenseindekliniek. Beeld Martijn Beekman

‘Artsen zijn angstiger geworden’, zegt bestuurder Steven Pleiter. ‘Ze sturen meer patiënten naar ons door.’ De kliniek, die vanaf woensdag Expertisecentrum Euthanasie heet, werd in 2012 opgericht als een vangnet voor patiënten die bij hun eigen arts geen gehoor vinden met hun euthanasieverzoek. Een paar jaar geleden leek het aantal euthanasieaanvragen bij de kliniek te stabiliseren rond de 210 per maand. Sinds begin dit jaar komen er maandelijks gemiddeld 256 euthanasieverzoeken binnen. In juli was er een record van 308.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

De schrik zit er goed in bij artsen – meestal huisartsen – die worden geconfronteerd met een verzoek om euthanasie, merkt Pleiter. ‘Wij hebben de afspraak dat we bij elk verzoek binnen 48 uur contact opnemen met de arts die de euthanasie niet wil of kan uitvoeren’, zegt hij. De onzekerheid blijkt groot te zijn. ‘Onlangs werden we gebeld door een arts die al vele keren euthanasie heeft uitgevoerd. Hij zei: kunnen jullie me alsjeblieft begeleiden? Hij voelde zich niet zeker meer. En hij is niet de enige.’

Strafrechtelijk onderzoek

De onrust begon in 2017, toen het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek instelde naar een verpleeghuisarts die euthanasie uitvoerde bij een zwaar demente 74-jarige vrouw. De arts werd uiteindelijk beschuldigd van ‘moord’ en moest vorige week in Den Haag voor de rechter verschijnen.

De zaak vloeit voort uit de wens bij justitie om duidelijker normen te verkrijgen bij complexere euthanasiezaken. Om dit te bereiken kondigde OM-topman Rinus Otte eind 2017 aan dat justitie niet zou schromen artsen na een ‘onzorgvuldige’ euthanasie te vervolgen. Dergelijke zaken werden tot dan toe altijd geseponeerd. Bij justitie lopen inmiddels nog drie andere strafrechtelijke onderzoeken, waaronder twee naar een arts van de  Levenseindekliniek.

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) zegt dat er meerdere oorzaken kunnen zijn voor de stijging van het aantal euthanasievragen bij de kliniek. Het is ook mogelijk dat het aantal complexe gevallen toeneemt. ‘Maar als dit te maken heeft met de houding van justitie’, zegt voorzitter Agnes Wolbert, ‘en er minder mensen terecht kunnen bij hun eigen huisarts, met wie ze de beste band hebben, dan is dat in- en intriest.’

Beeld de Volkskrant

Landelijk gezien is het aantal euthanasiegevallen sinds 2018 sterk afgevlakt. In dat jaar vond na jarenlange stijgingen een daling plaats van 7 procent; er waren toen ruim zesduizend gevallen van (goedgekeurde) euthanasie of hulp bij zelfdoding. Dit jaar lijken de cijfers zich te stabiliseren: ‘De aantallen zijn in het eerste helft van dit jaar ongeveer op het niveau van 2017’, zegt voorzitter Jacob Kohnstamm van de Toetsingscommissies Euthanasie. Een officiële verklaring voor de afvlakking is nog niet gevonden.

Vogelvrij

Toch zijn er wel signalen dat artsen behoedzamer worden. In Medisch Contact waarschuwde een huisarts naar wie een justitieel onderzoek liep zijn collega’s onlangs voor justitie. Hij stelde zich ‘vogelvrij’ te hebben gevoeld. ‘Pas goed op met wat je aanlevert aan verslagen’, schreef hij. ‘In je eerlijkheid en oprechtheid geef je alles wat je hebt. In een strafzaak is dat meteen ‘bewijsmateriaal’.’ Zijn zaak werd geseponeerd, maar het viel hem zwaar. ‘Als arts heb je geen idee wat er allemaal over je heen gaat komen.’ Hij meldde dat de twee onafhankelijke SCEN-artsen in zijn zaak mede hierdoor met dit werk zijn gestopt.

Zijn advocaat Robert-Jan van Eenennaam zegt geregeld van artsen te horen dat ze onzeker zijn bij de moeilijkere euthanasiegevallen. ‘Ze vertellen me dat ze die niet, of pas na veel meer beraad, willen uitvoeren.’

Lees ook:

‘Wij krijgen hier élke dag vijftien nieuwe mensen binnen die zeggen: help mij, ik kan niet meer’

Justitie vindt het goed dat artsen nu vier of vijf keer nadenken voordat ze euthanasie uitvoeren. Bestuurder Steven Pleiter van de Levenseindekliniek (nu: het Expertisecentrum Euthanasie) reageert in een interview met de Volkskrant: ‘Dan begrijpen ze het niet. Als een arts euthanasie uitvoert, dan heeft hij daar allang uitgebreid over nagedacht. Onze praktijk is uitermate zorgvuldig. Wij zeggen altijd: als je maar 1 procent twijfelt, dan moet je het niet doen. Toch gaan artsen hierdoor nu nog een keer nadenken. Nóg een keer een extra onafhankelijke deskundige raadplegen. Op een gegeven moment heeft dat ook consequenties voor de patiënt.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden