Aanstaande president van Bolivia moet pad vinden tussen twee ravijnen

Een radicaal programma is vaak een sieraad bij een electorale krachtmeting, maar wordt al snel een blok aan het been voor een politicus die op het regeringspluche belandt....

De markantste internationale gebeurtenis van de afgelopen week was deverkiezingszege van Evo Morales in Bolivia. Voor het eerst krijgt het landeen president van indiaanse origine. Een emancipatoire doorbraak, want zijnafkomst is geen bijkomstigheid. Morales heeft zich bij uitstek geprofileerdals vaandeldrager van de indiaanse bevolking, die in Bolivia de meerderheidvormt, maar altijd is overschaduwd door de blanke bovenlaag.

De triomf van de vroegere herder en pleitbezorger van de coca-boeren,is een Boliviaans rags-to-riches verhaal - met dien verstande dat hij geeneclatante rijkdom in het vizier heeft. Hij spreekt over het presidentschapin de wij-vorm en denkt dan niet aan de pluralis majestatis, maar aan eensoort collectieve lotsbestemming. Zijn politieke koers is uitgesprokenlinks-nationalistisch. Hij wil de gaswinning nationaliseren en de cocateeltlegaliseren. Hij noemt zich een vriend van de Venezolaanse president HugoChávez en bewondert Fidel Castro. Het doet hem deugd te worden beschouwdals een 'nachtmerrie' voor de Verenigde Staten.

Hier begint voor hem de tocht langs de ravijnen. Want zijn plannengaranderen hem machtige tegenstanders. Buitenlandse ondernemingen,waaronder het Braziliaanse Petrobras, hebben in totaal 3,5 miljard dollargeïnvesteerd in de Boliviaanse gasindustrie. Ze zullen niet zonder meerberusten in een eenzijdige onteigening. Met name de Brazilianen - die devoornaamste afnemer van het Boliviaanse gas zijn - zouden kunnen overgaantot tegenmaatregelen. Veel financieel-economische speelruimte heeft Moralesniet. Met een gemiddeld inkomen van 960 dollar per hoofd van de bevolking(nog geen kwart van dat van Venezuela) en een jaarlijkse uitvoer van 2miljard dollar (tegen 34 miljard in Chili) is Bolivia een van de armstelanden van het continent.

Ook binnenlands zal Morales op zijn tellen moeten passen, al heeft hijmet nog zulke ondubbelzinnige cijfers gewonnen. Het land telt enkeleinvloedrijke gouverneurs die weinig moeten hebben van zijn ideeën. Tot henbehoort de gouverneur van de oostelijke, gasrijke provincie Santa Cruz, diegoed is voor eenderde van het binnenlands product. Deze heeft al het'tijdperk van de autonomie' uitgeroepen.

Dit alles zou een goede reden zijn voor Morales om een flinke scheutwater bij de wijn te doen en zich te bekeren tot wat Joop den Uyl ooit het'zondige ras der reformisten' noemde. In dat geval zou hij Chávez enCastro inruilen voor het alleszins honorabele gezelschap van president Lulavan Brazilië en zijn aankomende Chileense ambtgenote Michelle Bachelet.Maar tevens doemt dan het andere ravijn op. Want zijn campagne heeft hogeverwachtingen gewekt. Zijn achterban rekent op een gezwinde uitvoering vanzijn programma - en op een snelle verbetering van de levensstandaard.Blijven rigoureuze stappen uit, dan zal het oproer snel weer kraaien. Eendeel van Morales' Beweging voor het Socialisme koestert nog verdergaandevisioenen en droomt van een nieuwe indiaanse natie, samengesteld uit deAymara-stammen in Bolivia en Peru.

Een uitgekiende koers volgen op het pad van de flexibiliteit - iemanddie deze kunst goed blijkt te beheersen, is Angela Merkel. Na deteleurstellende verkiezingsuitslag besefte ze snel dat aan eenhergroepering niet viel te ontkomen en dat een Grote Coalitie de enigelevensvatbare optie was. Ze deed forse concessies, ervan uitgaande dat hetkanselierschap haar alsnog het gezag en de dominante rol zouden brengen diede kiezers haar in eerste instantie hadden onthouden.

Die calculatie lijkt juist te zijn geweest. De Duitsers reagerenaangenaam verrast op haar beheerste, competente optreden. Haar populariteitvertoont een stijgende lijn, en dat vergroot weer haar politiekeslagkracht.

Vorig weekeinde kwam de voorlopige bekroning tijdens de Europese top,waar met hangen en wurgen een akkoord werd bereikt over demeerjarenbegroting. Merkel speelde er een prominente rol, wat in de medianiet onopgemerkt bleef. Het belangrijkste resultaat van de top is 'dewederopstanding van Duitsland als een centrale machtsfactor in de EuropeseUnie', schreef de Financial Times. De bijzondere band met Parijs weerhieldMerkel er, anders dan Gerhard Schröder, niet van om zich ook opGroot-Brittannië en de kleinere partners te oriënteren. Met alshuzarenstukje de geste van honderd miljoen euro die Polen over de streeptrok.

Volgens sommigen was deze manoeuvre niet zo spontaan als ze oogde, maareen met Tony Blair afgesproken coup de théâtre. Hoe dit ook zij, Berlijnstrijkt er een mooie politieke bonus mee op. Onwillekeurige gedachte:waarom heeft Nederland niet aangeboden om die handreiking samen te doen?Bij een positief saldo van ruim een miljard euro had niemand daar enigepijn van gehad. Maar zo'n politiek gebaar gaat de fantasie van boekhouderswaarschijnlijk te boven. Us bin zunig.

p.brill@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden