Aansprakelijk stellen wapenleveranciers lijkt enige weg tot verandering

Na de grootste schietpartij in de moderne Amerikaanse geschiedenis betrekken de voor- en tegenstanders van wapenbezit weer hun stellingen. Politiek zit de discussie muurvast; het aansprakelijk stellen van wapenleveranciers en -fabrikanten lijkt de enige manier om iets te veranderen.

Achtergebleven cowboylaarzen na een schietpartij bij een muziekfestival in Las Vegas.Beeld reuters

De vorige grootste schietpartij in de moderne Amerikaanse geschiedenis is nog maar een jaar geleden. Toen vielen bij de terreuraanslag op nachtclub Pulse in Orlando 49 doden. Meteen werden in de Amerikaanse Senaat vier wetsvoorstellen ingediend om de wapenverkoop te beteugelen. Geen daarvan haalde het.

Zelfs een voorstel om geen wapens meer te verkopen aan burgers die op een lijst van terrorismeverdachten staan, zoals schutter Omar Mateen, werd verworpen. De Republikeinen stemden tegen het Democratische plan, de Democraten stemden tegen een Republikeinse variant.

Een ander idee was om het antecedentenonderzoek van wapenkopers waterdicht te maken. Elke professionele handelaar die een pistool of geweer wil verkopen, moet de achtergrond van de koper laten natrekken. De FBI bekijkt dan of de koper niet crimineel, gek, drugsgebruiker of illegaal is. Maar de definitie van 'professionele handelaar' is zodanig (minimaal de helft van de omzet uit vuurwapens), dat veel kleinere dealers op beurzen en internet de dans ontspringen. En hun kopers dus ook.

Daar is dus niets aan veranderd.

Zelfs als deze voorstellen het zouden halen, dan zouden het maar kleine rukjes aan het roer van een volbeladen vrachtschip zijn. Hoewel Republikeinen het anders doen voorkomen, erkennen ook de Democraten het recht om wapens te dragen. Het onderliggende probleem, de overmaat aan geweren en pistolen in de Verenigde Staten en het verkeerde gebruik daarvan, zou niet worden opgelost.

11.652 doden

Dit jaar zijn door kogels tot dusver 11.652 doden gevallen (zelfmoorden niet meegerekend), blijkt uit cijfers van het Gun Violence Archive. Gemiddeld vindt er elke dag wel een 'massale schietpartij' plaats, met vier of meer doden of gewonden (inclusief de dader). Naar verhouding vallen er in de Verenigde Staten ongeveer acht keer zo veel slachtoffers door vuurwapens als in Nederland.

Dat het aantal slachtoffers bij grote schietpartijen de laatste tijd stijgt, komt onder meer door de verkoop van semi-automatische aanvalswapens. Die waren in 1994 tijdelijk verboden. Toen dat moratorium in 2004 afliep is dat niet verlengd, mede door de invloed van de National Rifle Association, de machtige lobbyorganisatie van Amerikaanse wapenfabrikanten. Het was met zo'n semi-automatisch wapen dat in 2012 26 kinderen en hun onderwijzers werden doodgeschoten op een basisschool in Newtown.

Tekst gaat verder onder de foto.

Politie begeleidt leerlingen van de Sandy Hook Elementary School in Newtown naar buiten na een schietpartij, 14 december 2012.Beeld ap

Een poging om toch terug te vechten loopt via de rechtbank. Ouders van de vermoorde kinderen in Newtown proberen Bushmaster, de fabrikant van de AR-15 waarmee dader Adam Lanza tekeerging, aansprakelijk te stellen. Dat is een lastige kwestie: dankzij een wet uit 2005 kunnen wapenfabrikanten niet aansprakelijk worden gesteld voor de slachtoffers die hun wapens veroorzaken. De redenering is dat die wapens bedoeld zijn om te doden, en dus niet, net als tosti-ijzers, per ongeluk slachtoffers kunnen maken.

Maar in de zaak proberen de advocaten te beargumenteren dat het onverantwoord is dat de wapenfabrikanten hun semi-automatische wapens aan gewone burgers verkopen, terwijl bijvoorbeeld soldaten een speciale training volgen om ze te gebruiken. De zaak moet nog voorkomen bij het hooggerechtshof van de staat Connecticut.

Dodelijkste schietpartijen in de VS

De schietpartij van maandag in Las Vegas is de dodelijkste in de moderne Amerikaanse geschiedenis. Hieronder een overzicht van eerdere schietpartijen in de VS met veel dodelijke slachtoffers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden