Aanslag op synagoge is 'oorlog'

Niemand verwachtte de aanslag in de synagoge, waarbij vier biddende joden omkwamen. Het geweld wordt religieuzer.

Theo Koelé
Hulpverleners dragen een van de slachtoffers van de moordpartij de synagoge uit. De politie doodde de twee daders. Beeld Getty Images
Hulpverleners dragen een van de slachtoffers van de moordpartij de synagoge uit. De politie doodde de twee daders.Beeld Getty Images

Met de aanslag op een synagoge aan de rand van West-Jeruzalem heeft het geweld in de stad volgens de burgemeester het karakter van 'een oorlog' gekregen. 'Moord op onschuldige, biddende mensen, het is onvoorstelbaar in een rustige buurt als de onze', zegt Yosef Pasternak (45), die dinsdag ongedeerd wist te vluchten.

Vier doden vallen dinsdagochtend kort na zeven uur als twee Palestijnen met messen en een vuurwapen een van de tientallen synagoges in de ultra-orthodoxe wijk Har Nof binnenvallen. 'Midden in het gebed hoorde ik schoten', vertelt Pasternak. 'Ik draaide me om en zag een man die wild om zich heen vuurde. Daarna zag ik hoe iemand met een mes op de aanwezigen, we waren met ruim twintig man, begon in te steken.'

De synagoge werd niet beveiligd. 'Er zijn hier nooit problemen', aldus Pasternak, die decennia geleden naar Israël emigreerde vanuit Argentinië, nadat daar joodse ontmoetingsplaatsen het doelwit waren van aanslagen. Een jonge militair onderbreekt, met een verbeten trek op zijn gezicht, het relaas van Pasternak: 'We moeten geen synagoges bewaken, maar jacht maken op de terroristen die hier achter zitten.'

Noodtoestand

De Israëlische autoriteiten rest geen andere mogelijkheid dan de noodtoestand uitroepen, stelt Meir Indor (67), die aan het hoofd staat van de Terror Victims Organisation. 'Met het vermoorden van joden in synagoges begon de Holocaust.' Indor stelt zich voor als zoon van twee overlevenden van de Holocaust. Hij heeft geen vertrouwen in de lokale politie. 'De regering moet het leger inschakelen. Om te beginnen moeten personen worden opgepakt die oproepen tot haat jegens de joden. Het gaat om zeventig of tachtig mensen. Ze zijn bekend bij de inlichtingendiensten.'

Hij bekritiseert de 'verheerlijking van terroristen' door Palestijnen, president Mahmoud Abbas incluis. Premier Benjamin Netanyahu beticht Abbas al langer van ophitsing. Feit is dat Abbas de aanslag veroordeelt, 'ongeacht wie ervoor verantwoordelijk is'.

De moordpartij wordt opgeëist door de militaire tak van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina, een organisatie waarvan weinig vernomen is sinds de tweede Palestijnse intifada (volksopstand), begin deze eeuw.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Hamas

De extremistische Hamasbeweging, die deze zomer in de Gazastrook een even korte als bloedige oorlog voerde met Israël, billijkt de aanslag. De organisatie legt een rechtstreeks verband met de beperkingen die Israël heeft opgelegd aan moslims die wilden gaan bidden in de Al Aqsa-moskee in de Oude Stad van Jeruzalem. Daar bevinden zich zowel islamitische als joodse heiligdommen. In rechtse kringen in Israël klinkt, tot woede van de Palestijnen, de roep om joden op meer plaatsen in de Oude Stad te laten bidden.

De houding van Hamas onderstreept de voorspelling van een vooraanstaande Palestijnse mensenrechtenactivist, onlangs in de Volkskrant: de strijd tussen Israël en de Palestijnen, die van oudsher vooral gaat om grondgebied, krijgt een religieuze dimensie. De Israëlische regering vreest het ergste. Minister Tzipi Livni van Justitie, die gerekend wordt tot de linkervleugel, maant de Palestijnen het 'nationale conflict niet te laten ontaarden in een religieus conflict'.

Op de Arabische tv-zender Al Jazeera is te zien hoe in Gaza, waar Hamas aan de macht is, vrouwen na de aanslag in Jeruzalem snoepjes uitdelen. Volgens Israëlische media zijn inwoners juichend de straat op gegaan en werd er vuurwerk afgestoken. Hamas laat officieel weten meer geweld te verwachten in Jeruzalem.

Zeven minuten

Zeven minuten duurde de moordpartij in de synagoge in Har Nof, een terrasvormige wijk met een panoramische blik over de heuvels en dalen rond Jeruzalem. Toegesnelde agenten schoten de twee aanslagplegers dood. Kort daarop kamde de politie delen van Arabisch oostelijk Jeruzalem uit, waar de daders vandaan zouden komen. Botsingen met stenengooiende bewoners bleven niet uit.

Hier kwam het de laatste tijd vaker tot geweld, ook omdat joodse kolonisten zich op vaak slinkse wijze meester maken van Palestijnse gebouwen. Premier Benyamin Netanyahu belooft dat hij de huizen van de aanslagplegers en anderen die zich aan gewelddadigheden schuldig maken, met de grond gelijk zal laten maken.

Op de plaats delict in Har Nof, kilometers verwijderd van de Arabische stadsdelen, verwijderen mannen in gele hesjes met borstels en vaatdoeken bloedsporen. Het hoort bij onze traditie, zegt een jongen met pijpenkrullen. Ledematen van slachtoffers moeten worden verzameld en zo mogelijk ook 'elke druppel bloed', want bloed behoort tot het menselijk lichaam.

Bij de aanslag raakten acht mensen gewond, onder wie twee toegesnelde agenten. Ambulancebroeder Albert Albokai was als een van de eersten ter plekke. Aanvankelijk hield de politie hem tegen. In de synagoge hielp hij een man die in zijn rug werd gestoken. Ook Albokai spreekt zijn verbazing uit over het geweld, ver van de Oude Stad en de aanpalende Arabische wijken. 'Ik ben geboren in Syrië en heb tussen die islamitische hufters gewoond. Twintig jaar geleden ben ik verhuisd naar New York, nu zie ik in Israël landgenoten sterven.' Drie van de vier doden hebben zowel de Amerikaanse als de Israëlische nationaliteit, de vierde is Israëlisch en Brits.

Israëlische hulpdiensten boenen de straten schoon. Beeld afp
Israëlische hulpdiensten boenen de straten schoon.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden