Aanslag Ankara verdeelt de Turken

De Turkse regering zoekt de daders van de dubbele bomaanslag in Ankara bij Islamitische Staat. Op straat richt de woede zich juist tegen de regering, omdat die te weinig zou doen om haar burgers te beschermen. Zo drijft de aanslag de spanningen tussen bevolkingsgroepen in Turkije snel op.

Redactie
Een mensenmenigte draagt de kisten van de slachtoffers van de bomaanslag in Ankara, tijdens een begrafenis in Istanboel. Beeld EPA
Een mensenmenigte draagt de kisten van de slachtoffers van de bomaanslag in Ankara, tijdens een begrafenis in Istanboel.Beeld EPA

Honderden mensen trokken maandag door Istanbul en Ankara om hun afschuw over de aanslag te tonen. Veel demonstranten verwijten de regering niets te hebben gedaan om de vredesmars van afgelopen zaterdag te beschermen. Sommigen beschuldigden de regering zelfs van het plegen van de aanslag. 'De moordenaarsstaat zal tot verantwoording worden geroepen', riepen betogers in Ankara.

Het officiële dodental van de dubbele zelfmoordaanslag bij het treinstation van Ankara is opgelopen tot 97. Tientallen mensen liggen in kritieke toestand in het ziekenhuis. Een groep die nauw betrokken was bij de organisatie van de vredesmars gaat uit van zeker 128 doden.

Geen opeising

Drie dagen na de aanslag blijft het gissen naar een verklaring voor de dodelijkste aanslag in de geschiedenis van modern Turkije. Geen enkele partij heeft de aanslag opgeëist. De Turkse premier Ahmet Davutoglu zei maandag dat Islamitische Staat (IS) de belangrijkste verdachte is. Hij wuifde beschuldigingen aan het adres van de regering weg als 'gevaarlijk' en 'laf'.

Ondertussen gaat de regering onverminderd door met aanvallen op Koerdische rebellen in het zuidoosten van Turkije en in het noorden van Irak. Daarmee negeert de regering een oproep van de rebellen tot een staakt-het-vuren uit respect voor de slachtoffers van de bomaanslag. Sinds de aanslag kwamen tientallen rebellen om. Ook zouden er Turkse soldaten gedood zijn.

Juist die gevechten hadden moeten stoppen. Dat was de boodschap die de deelnemers van de vredesmars zaterdag af wilden geven in Ankara.

Door gevechten tussen regeringstroepen en de militante Koerdische Arbeiderspartij PKK liepen de spanningen de laatste maanden al op in Turkije. In juli kwam er een eind aan een tweejarige wapenstilstand. Honderden soldaten, rebellen en burgers zijn omgekomen bij de hernieuwde gevechten.

Grimmig

De spanningen zijn nu verscherpt. De regering grijpt hard in om grootschalige protesten te voorkomen. Dit weekend dreef de politie herdenkingen voor slachtoffers uiteen, soms met traangas. NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg waarschuwde Turkije maandag dat het niet moet overreageren.

Zo wordt de sfeer grimmiger. Sommige Turken vinden het niet toevallig dat er geen enkele politieagent is geïdentificeerd onder de slachtoffers. De Koerdische HDP-partij overweegt geen bijeenkomsten meer te organiseren in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van 1 november - daar vinden de partij het te onveilig voor.

Duizenden woonden de afgelopen dagen de begrafenissen van slachtoffers bij. In het zuidoosten van Turkije werd de 9-jarige Muhammed Veysel Atilgan begraven, het jongste slachtoffer van de aanslag. Hij ligt naast zijn vader Ibrahim, die ook omkwam bij de bomaanslag. Hun oproep tot minder geweld in Turkije is vergeefs geweest.

Wie pleegde de aanslag?

Optie 1
Islamitische Staat

De Turkse regering ziet IS als hoofdverdachte. Het belang van IS bij de aanslag zou tweeledig zijn. Ten eerste zou IS de Koerden ermee geraakt hebben. De Koerden zijn een tegenstander van IS in de gewapende strijd in Syrië en Irak. Met het doden van Turken in hun eigen hoofdstad zou IS ook de Turkse regering getroffen hebben. De Turkse regering is een bondgenoot van de Amerikanen die tegen IS vechten. Zelf heeft Turkije ook aanvallen uitgevoerd op IS.

Optie 2
De PKK

Het is onwaarschijnlijk dat Koerden een aanslag zouden plegen op Koerden. Toch noemde premier Davutoglu direct na de aanslag de Koerdische Arbeiderspartij PKK als één van vier organisaties die in staat zijn zo'n aanslag te plegen. Een wapenstilstand tussen de PKK en de Turkse regering eindigde afgelopen zomer.

Optie 3
De Turkse regering

De regering heeft 'bloed aan haar handen', zei de leider van de Koerdische HDP-partij na de aanslag. Bij twee aanslagen deze zomer is nog steeds onduidelijk door wie ze zijn gepleegd. Ook zou president Erdogan belang hebben bij chaos in het land. Met de belofte stabiliteit te brengen zou hij kiezers willen winnen bij de parlementsverkiezingen in november.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden